KİYANİT

Kiyanitin kimyasal formülü Al₂SiO₅ (alüminyum silikat), IMA sembolü Ky, Strunz sınıflandırması 9.AF.15, triklinik kristal sistemi (uzay grubu P1̄), özgül ağırlığı 3,53–3,68 g/cm³ olup en belirgin tanımlayıcı özelliği, kristalografik yöne göre çarpıcı biçimde değişen anizotropik sertliği — uzun (c) eksenine paralelde Mohs skalasında 4,5–5,5, bu eksene dik yönde ise 6,5–7,5 — ile nadir doğal alüminyum silikat nezosilikattır; mavi renkli kristalleriyle tipik olarak tanınan bu mineral, sertliğinin kristalografik yönle bu denli çarpıcı biçimde değiştiği çok az mineralden biridir.
Kiyanitin, Al₂SiO₅ triform sisteminin (andalüzit ve sillimanit ile birlikte) yüksek basınç polimorfu olup genellikle 15–20 km derinlikteki yüksek basınç metamorfik ortamlarında — şist, gnays ve eklogit gibi kayaçlarda — oluşur; jeologların metamorfik basınç-sıcaklık zonlarını tanımlamak ve haritalamak için uluslararası kabul görmüş bir indeks mineral olarak kullanılır; çelik, cam, çimento ve seramik endüstrilerinde mülit bazlı refrakter malzeme, yüksek sıcaklık seramiği, porselen izolator ve aşındırıcı üretiminde kritik bir endüstriyel ham maddedir.
Kiyanitin endüstriyel ham mineral (refrakter kalite), mücevher amaçlı kesim taşlar ve kaboşonlar ile koleksiyon numunesi olarak ticari kullanımı bulunmaktadır; başlıca üretici ülkeler Hindistan, Brezilya, ABD, Güney Afrika ve Fransa'dır; disthène ve siyanit adlarıyla da bilinen kiyanitin adı, koyu mavi anlamına gelen Eski Yunanca κύανος (kyanos) sözcüğünden gelmektedir.

Kimyasal Formül: Al₂SiO₅
IMA Sembolü: Ky
Strunz Sınıflandırması: 9.AF.15
Kristal Sistemi: Triklinik

Eşanlamlılar: Disthène, Siyanit, Kyanit, Cianite, Cyanit, α-Al₂SiO₅, Alüminyum silikat (kiyanitin polimorfsu), Al₂O₃·SiO₂ (kiyanitin), IMA sembolü Ky, Strunz 9.AF.15

Kiyanitin nezosilikatlara (ada silikatlar) ait mineral sınıflandırması; kristal yapısı, alüminyum iyonlarının oktahedral bölgelerin %40'ını ve silisyumun tetrahedral bölgelerin %10'unu işgal ettiği bozulmuş yüzey merkezli kübik oksijen iyonu kafesiyle görselleştirilebilir; alüminyum oktahedral zincirleri kristal uzunluğu boyunca uzanır (yarısı düz, yarısı zikzak), silika tetrahedral birimleriyle birbirine bağlanır, tetrahedra arasında Si–O–Si doğrudan bağlantısı yoktur. 
Birim hücre: a = 7,1262(12) Å, b = 7,852(10) Å, c = 5,5724(10) Å, α = 89,99(2)°, β = 101,11(2)°, γ = 106,03(1)°; Z = 4.

Alüminyum, silikon ve oksijenden oluşan Kyanite, ideal olarak Al₂SiO₅ kimyasal formülüne sahiptir.
Andalusit ve sillimanit, Kyanite ile aynı kimyasal bileşimi paylaşmasına rağmen farklı kristal yapılara sahiptir.

Üç Al₂SiO₅ polimorfu arasında Kyanite, nispeten yüksek basınç altında kararlı kalan yapıyı temsil eder.
Jeologlar, metamorfizma sırasındaki basınç ve sıcaklık koşullarını belirlemek için Kyanite’i indeks minerali olarak kullanır.

Alüminyum bakımından zengin kayaçların bölgesel metamorfizması yaygın olarak Kyanite oluşturur.
Mika şist, gnays, kuvarsit ve bazı pegmatitler doğal olarak oluşmuş Kyanite içerebilir.

Mavi, Kyanite’in en karakteristik rengi olmakla birlikte beyaz, gri, yeşil ve turuncu çeşitleri de bulunur.
Uzun ve bıçaksı kristal biçimleri Kyanite’e ayırt edici bir mineral görünümü kazandırır.

Kyanite’in sertliği kristalografik doğrultuya göre değişir.
Güçlü yönsel sertlik, Kyanite’i mineral anizotropisinin en iyi bilinen örneklerinden biri hâline getirir.

İyi gelişmiş dilinim, Kyanite kristallerinin belirli düzlemler boyunca daha kolay ayrılmasını sağlar.
Dilinim, bıçaksı yapı ve değişken sertlik birleşimi Kyanite’in benzer minerallerden ayırt edilmesine yardımcı olur.

Endüstriyel Kyanite konsantreleri doğal bir alümina ve silika kaynağı sağlar.
Yüksek alümina içeriği Kyanite’i seramik ve refrakter formülasyonlar için özellikle değerli kılar.

Kyanite, yaklaşık 1.350–1.380°C sıcaklıkta mullit ve serbest silikaya dönüşmeye başlar.
Kyanite’in tamamen mullite dönüşmesi genellikle daha yüksek sıcaklık veya daha uzun süreli ısıtma gerektirir.

Kalsinasyon sırasında Kyanite yaklaşık %16–18 oranında hacimsel genleşmeye uğrayabilir.
Kyanite tarafından sağlanan genleşme, killerin ve diğer seramik ham maddelerinin pişirme büzülmesini dengelemeye yardımcı olur.

Pişirme sırasındaki boyutsal değişimleri kontrol eden Kyanite, refrakter karışımların hacim kararlılığını geliştirir.
Dikkatle belirlenen Kyanite ilaveleri çatlamayı, deformasyonu ve yapısal ayrılmayı azaltmaya yardımcı olabilir.

Kyanite’ten oluşan mullit kristalleri, pişirilmiş ürünleri güçlendiren kenetlenmiş bir yapı meydana getirir.
Kyanite’in mullite dönüşmesi, yüksek sıcaklıktaki mekanik performansı da geliştirir.

Refrakter tuğlalar, harçlar, dökülebilir refrakterler ve fırın astarları yaygın olarak Kyanite içerir.
Yüksek sıcaklıklara dayanıklılık, Kyanite’i fırınlarda, ocaklarda, kazanlarda ve metal işleme kaplarında kullanışlı hâle getirir.

Döküm kalıpları ve hassas döküm malzemeleri, erimiş metalle temas sırasında kararlılığı korumak için Kyanite kullanır.
Demirli ve demir dışı metal dökümhanelerinde Kyanite, ısıya dayanıklı kalıp ve kaplama sistemlerine katkıda bulunur.

Fırın mobilyaları, refrakter şekiller, yalıtım tuğlaları ve potalar Kyanite kullanılarak üretilebilir.
Pişirme sonrasındaki düşük termal genleşme, Kyanite içeren ürünlerin tekrarlanan ısıtma ve soğutma döngülerine dayanmasını sağlar.

Porselen bünyeler, mekanik dayanımı artırmak ve pişirme sırasındaki deformasyonu azaltmak için Kyanite kullanır.
Buji izolatörleri, Kyanite içeren yüksek dayanımlı porselenin bilinen uygulamalarından biridir.

Elektrik porseleni, Kyanite’in sağladığı termal şok direnci ve düşük elektrik iletkenliğinden yararlanır.
Sıhhi seramikler, büzülmeyi dengelemek ve pişirilmiş bünyenin dayanımını artırmak için Kyanite kullanabilir.

Fayanslar ve seramik döküm karışımları, boyutsal kontrol katkısı olarak Kyanite içerebilir.
Kyanite, ince seramik ürünlerde eğilmeyi, kenar kırılmasını ve termal çatlamayı sınırlandırmaya yardımcı olabilir.

Son pişirme sırasında genleşme istenmediğinde kalsine edilmiş Kyanite doğrudan mullit sağlar.
Formülasyonun büzülmeyi dengeleyecek kontrollü bir genleşmeye ihtiyaç duyması durumunda ham Kyanite tercih edilir.

Yaklaşık bir metrik ton Kyanite konsantresi, kalsinasyon sonrasında yaklaşık 0,88 metrik ton mullit üretebilir.
Kyanite’in dönüşümü sırasında açığa çıkan kalan silika, pişirilmiş seramik matrisin bir parçasını oluşturur.

Aşındırıcı ürünler, sertlik ve termal kararlılık gereken uygulamalarda Kyanite kullanabilir.
Dekoratif ve mücevher kalitesindeki kristaller, Kyanite’e endüstriyel uygulamaların ötesinde de değer kazandırır.

Kiyanitin Kullanım Alanları:
Kiyanitin, mülit refrakter üretiminin birincil ham maddesidir; 1100°C üzerinde ısıtıldığında geri dönüşümsüz olarak mülit (3Al₂O₃·2SiO₂) ve camsı silisyuma ayrışır — 3(Al₂O₃·SiO₂) → 3Al₂O₃·2SiO₂ + SiO₂ — buna eşlik eden hacim genişlemesi, müllitize kiyanitin çelik, cam, çimento ve seramik endüstrilerinde refrakter tuğlalar, fırın mobilyaları, körükler, dökülebilir malzemeler ve fırın astarları üretiminde termik olarak kararlı ürünler oluşturmak için ideal kılmaktadır.
Kiyanitin porselen, ince çini, teknik seramik ve karo bünyelerine katkı maddesi olarak kullanılmakta; pişirilmiş mukavemeti, termal şok direncini ve pişirme sırasında boyutsal kararlılığı artırmaktadır; buji izolatörleri, otomotiv ve demiryolu ısıya dayanıklı bileşenleri ile sağlık gereçleri, diş protezleri, lavabo ve banyo armatürlerinde kullanılan yüksek mukavemetli porselen bileşenidir.
Kiyanitin, çarpıcı mavi rengi (Fe²⁺→Ti⁴⁺ yük transferinden kaynaklanan), güçlü pleokroizmi (üç kristalografik yönde renksiz/mavi/koyu mavi) ve nadir kedi gözü katoyansı nedeniyle yarı değerli taş olarak değer görmekte; kolyeler, küpeler, bileklikler ve kolyeler için kaboşon, faset taş ve boncuk olarak işlenmektedir; renk çeşitleri mavi (en yaygın), yeşil (krom renkli), turuncu (Tanzanya, Loliondo'daki mangan renkli), siyah ve gri olarak sıralanmaktadır.
Kiyanitin, jeologlar tarafından metamorfik basınç-sıcaklık zonlarını tanımlamak ve yüksek basınç bölgesel metamorfizminin yayılımını izlemek amacıyla uluslararası kabul görmüş indeks mineral olarak kullanılmaktadır; G. M. Barrow'un İskoçya'da tanımladığı kiyanitin zonu, yaklaşık 4,2 kbar / 530°C'yi aşan koşullar için metamorfik petrolojide standart referans noktasıdır.
Kiyanitin, kristal eksenine dik yüksek sertliğinden (6,5–7,5) yararlanarak taşlama diskleri ve kesme aletleri gibi aşındırıcı ürünlerin üretiminde kullanılmakta; ayrıca yüksek termal kararlılık ve düşük elektrik iletkenliği gerektiren elektrik izolatörleri ve elektronik bileşenlerinde de yer almaktadır.
Kiyanitin akademik ve jeolojik araştırmalarda mineralojik referans standart olarak, metamorfik derece göstergelerinin izotopik incelemesinde ve katodolüminesans analizinde kullanıldığı bilinmektedir.

Kiyanitin Faydaları ve Avantajları:
Kiyanitin 1100°C üzerindeki müllitizasyon reaksiyonu kontrollü bir hacim genişlemesi üretir; bu genişleme seramik bünyelerinin pişirilmesi sırasındaki büzülmeyi telafi ederek kiyanitin, ek genişleme telafi edici katkı maddeleri gerektirmeksizin boyutsal açıdan doğru ve termik olarak kararlı refrakter ürünler üretmek için eşsiz konuma getirilmesini sağlamaktadır.
Kiyanitin güçlü anizotropik sertliği (4,5–5,5 // eksen; 6,5–7,5 ⊥ eksen) yaygın endüstriyel mineraller arasında nadirdir; uzun eksen boyunca düşük kuvvetle yarılabilir olması boyut küçültmeyi kolaylaştırırken, eksene dik yönde serviste yüksek aşınma direnci sunmaktadır.
Kiyanitin çoğu servis koşulunda kimyasal olarak inert olup yaygın asit ve bazlarda çözünmez, manyetik değildir, yaklaşık 1100°C'ye kadar faz değişikliği olmaksızın termik olarak kararlıdır; bu durum yüksek sıcaklık uygulamalarında uzun servis ömrü ile istisnai derecede dayanıklı bir endüstriyel mineral olmasını sağlamaktadır.
Değerli taş olarak kiyanitin güçlü pleokroizmi ve mavi doygunluğu safir ve akuamarini andırmakla birlikte önemli ölçüde daha düşük maliyetle elde edilebilmekte; nadir turuncu ve yeşil renk çeşitleri koleksiyon primine sahip olup mücevher tasarımcıları ve değerli taş tüccarları için geniş bir kalite ve fiyat yelpazesi sunmaktadır.

Kiyanitin Özellikleri:
Kiyanitin uzun, kolonsal, bıçak biçiminde veya lifsi kristaller halinde oluştuğu, {100} üzerinde levhamsı ikizlenme ve uzun eksen boyunca çizgilenmiş yüzey sergilediği kristal alışkanlığı tipiktir; saydam ila yarı saydam görünüm, camımsı ila dilim yüzeylerinde sedef parlaklık ve beyaz çizgi rengi göstermektedir.
Kiyanitin rengi en yaygın olarak mavidir (soluk ile derin arasında, sıklıkla bantlı veya zonlu), ancak beyaz, gri, yeşil, sarı, turuncu ve siyaha uzanan renk çeşitlilik sergileyebilmekte; mavi renk Fe²⁺→Ti⁴⁺ yük transferinden, yeşil kromdan, turuncu Mn³⁺ kapanımlarından kaynaklanmaktadır; grafit kapanımları retikit (raetisit) çeşidini oluşturmaktadır.
Kiyanitin {100} boyunca mükemmel dilim özelliği (uzun eksene paralel) ile {100}'e 79° açıyla {010} boyunca iyi dilim özelliği ve uzun eksene ~85° açıyla {001} boyunca yarılma düzlemi sergiler; kırık yüzeyi çıkıntılıdır; kıvrılma özelliği kırılgandır; kristaller hafifçe esnek olmakla birlikte elastik değildir.
Optik özellikler: yüksek rölyefli biaksiyel negatif; kırılma indeksi nα = 1,710–1,718, nβ = 1,719–1,725, nγ = 1,724–1,734; çift kırılma 0,012–0,017; güçlü pleokroizm (renksiz / mavi / koyu mavi); uzun dalga UV altında zayıf kırmızı lüminesans; kedi gözü katoyansı bildirilmiş ancak nadir; özgül ağırlık 3,53–3,68 (mücevher malzemesi tipik olarak 3,67).

Kiyanitin Mineralojik ve Kimyasal Özellikleri:
Kiyanitin kimyasal formülü Al₂SiO₅ (Al₂O₃·SiO₂ olarak da ifade edilir), molar kütlesi 162,05 g/mol ve teorik bileşimi ağırlıkça Al₂O₃ %63,13 / SiO₂ %36,87 olup yapısı, izole [SiO₄]⁴⁻ tetrahedralarının kenar paylaşımlı [AlO₆]⁹⁻ oktahedral zincirleriyle bağlandığı nezosilikatlara aittir.
Al₂SiO₅ sisteminin üç polimorfsu vardır: kiyanitin (yüksek basınç, ~4,2 kbar/530°C üzerinde kararlı), andalüzit (düşük basınç, düşük sıcaklık) ve sillimanit (yüksek sıcaklık, düşük basınç); özdeş bileşime sahip olmalarına karşın tamamen farklı kristal yapıları ve fiziksel özelliklere sahiptirler; kiyanitin andalüzit (özgül ağırlık 3,13–3,16) ve sillimanit (3,23–3,27) ile kıyaslandığında en yoğun polimorfttur (özgül ağırlık 3,53–3,68).
Kiyanitin, kil açısından zengin tortul kayaçların gömülü metamorfizmasıyla oluşan pelit metamorfik kayaçlarda (~4,2 kbar, 530°C üçlü noktanın üzerinde) kararlıdır; stavorit, granat, muskovit, biyotit, kuvars, feldispat, hornblende, talk, gedrit, mülit ve korundum ile tipik ilişkili minerallerdir; muskovit + stavorit + kuvars → biyotitin + kiyanitin + H₂O reaksiyonu kiyanitin kararlılık alanına girişi işaretler.
Kiyanitin ortam koşullarında yaygın asit ve bazlarda çözünmez, manyetik değil, floresans sergilemiyor (tipik olarak); normal koşullarda hava ve suda kararlıdır; 1100°C üzerinde geri dönüşümsüz olarak mülit ve silisyuma dönüşerek ~%18 hacim genişlemesi üretir; GHS kapsamında tehlikeli olarak sınıflandırılmamaktadır.

Kiyanitin Oluşumu ve Üretimi:
Kiyanitin, kil açısından zengin (alüminyum açısından zengin) tortul protolitin yüksek basınçlı bölgesel metamorfizması sırasında oluşan pelit metamorfik kayaçlarda (şist, gnays ve eklogit) oluşmakta; granit, pegmatit ve ilgili kuvars damarlarında da, sedimanter kayaçlarda ise detritik taneler halinde (ancak hızla ayrışarak) bulunmaktadır; önemli oluşumlar arasında Manhattan Şisti (ABD), Pizzo Forno (İsviçre), Minas Gerais (Brezilya), Himalayalar (Hindistan), Appalachian Dağları (ABD/Kanada), Kenya, Mozambik, Norveç, Myanmar, Avusturya, Fransa ve turuncu kiyanitin için Loliondo (Tanzanya) sayılmaktadır.
Kiyanitin Virginia, Kuzey Carolina ve Güney Carolina (ABD), Minas Gerais (Brezilya), Jharkhand, Odisha ve Rajasthan eyaletlerinde (Hindistan) ve Güney Afrika'nın çeşitli bölgelerinde ticari olarak çıkarılmakta; küresel önde gelen üreticiler ABD, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika ve Fransa'dır; kiyanitin kırma, öğütme ve sınıflandırma işlemleriyle refrakter kalite konsantreler, el seçimi ve lapidary kesimle ise mücevher kaliteli materyal elde edilmektedir.
Kiyanitin ham mineral numunesi ve parça olarak, kırılmış ve öğütülmüş refrakter kalite toz (çeşitli elek boyutları) olarak ve kesim ile cilalanmış değerli taşlar, kaboşonlar ve boncuk olarak ticari düzeyde temin edilebilmektedir; saflık ve kalite, son kullanım amacına göre değişmekte olup refrakter kaliteler tipik olarak Al₂O₃ içeriği, Fe₂O₃ safsızlık düzeyi ve tane boyutu dağılımıyla belirlenmektedir.

Kiyanitin Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MGBF):

Kiyanitin Kullanımı:
Kiyanitin mineral tozu solunduğunda solunum tahrişine neden olabilir; işleme, kırma ve öğütme işlemleri sırasında yeterli yerel egzoz havalandırması ve toz bastırma önlemleri kullanılarak toz oluşumu en aza indirilmelidir.
Kiyanitin tozunun uzun süreli solunmasından kaçının; toz düzeyleri eşik değerleri aşarsa uygun solunum koruyucu ekipman kullanın; değerli taş kesme ve lapidary çalışmaları silikat içeren toz solunmasını önlemek amacıyla ıslak veya yeterli toz emişiyle gerçekleştirilmelidir.

Kiyanitin GBF'si:

Kiyanitin Kararlılığı ve Reaktivitesi:

Kimyasal kararlılık:
Kiyanitin normal koşullar altında kararlıdır; ortam sıcaklığı ve basıncında yaygın asit ve bazlarda kimyasal olarak çözünmez.
Kiyanitin yaklaşık 1100°C üzerinde geri dönüşümsüz müllitizasyona uğrar: 3Al₂SiO₅ → 3Al₂O₃·2SiO₂ + SiO₂.

Reaktivite:
Kiyanitin ortam servis koşullarında kimyasal olarak inert olup yanıcı, patlayıcı ve suyla reaktif değildir.
1100°C üzerindeki yüksek sıcaklıklarda kiyanitin geri dönüşümsüz biçimde mülit ve silisyuma dönüşerek hacim genişlemesiyle birlikte gerçekleşmektedir.

Kaçınılması gereken koşullar:
1100°C üzerindeki sıcaklıklar (mülite geri dönüşümsüz faz değişimi).
Toz oluşumu (ince mineral tozundan kaynaklanan solunum tehlikesi).

Uyumsuz malzemeler:
Yüksek sıcaklıkta hidroflorik asit (HF) — silikat minerallerine saldırır.
Yüksek sıcaklıkta konsantre güçlü alkali — kısmen çözünebilir.

Tehlikeli ayrışma ürünleri:
1100°C üzerinde: mülit (3Al₂O₃·2SiO₂) ve amorf silisyum dioksit (SiO₂) — çok yüksek sıcaklıklarda kristal silisyum oluşabilir ve solunum tehlikesi oluşturabileceğinden dikkate alınmalıdır.

Kiyanitin Kullanımı ve Depolanması:

Kullanım:
Kırma, öğütme ve işleme işlemleri sırasında toz oluşumunu en aza indirin.
Mümkün olan her yerde yerel egzoz havalandırması veya ıslak işlem kullanın.
Toz maruziyeti kontrol edilemediğinde uygun solunum koruyucu ekipman takın.
Mineral tozu temas sonrasında elleri yıkayın; tozlu çalışma alanlarında yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin.

Depolama:
Nem alımını ve toz yayılmasını önlemek amacıyla kapalı kaplar veya torbalarda kuru koşullarda saklayın.
Özel sıcaklık gereksinimi yoktur; 1100°C üzerindeki ısı kaynaklarından uzakta saklayın.
Yanıcılık, reaktivite veya nakliye tehlikesi bulunmamaktadır.

Kiyanitin İçin İlk Yardım Önlemleri:

Soluma:
Etkilenen kişiyi temiz havaya taşıyın; tahriş veya solunum belirtileri devam ederse doktora başvurun.
Kronik mesleki toz maruziyeti için periyodik akciğer fonksiyon takibi önerilmektedir.

Cilt teması:
Suyla yıkayın; mineral tozu birincil cilt tahrişi değildir.

Göz teması:
Birkaç dakika suyla durulayın; tahriş devam ederse doktora başvurun.

Yutulması:
Ağzı suyla çalkalayın; mineral yutulması yoluyla akut olarak toksik değildir.
Büyük miktarlar yutulursa doktora danışın.

Kiyanitin Yangınla Mücadele Önlemleri:

Uygun söndürme araçları:
Kiyanitin yanmaz bir mineraldir; çevredeki yangına uygun söndürme araçları kullanın.

Özel tehlikeler:
Kiyanitin yangın veya patlama tehlikesi oluşturmaz; normal yangın koşullarında toksik yanma ürünleri üretmez.

İtfaiyeciler için koruyucu ekipman:
Standart itfaiye koruyucu ekipmanı; toz bulutu mevcutsa SCBA.

Kiyanitin Kaza ile Salınım Önlemleri:

Kişisel önlemler:
Toz oluşumunu önleyin; ince toz mevcutsa solunum koruyucu ekipman takın.

Çevresel önlemler:
Kiyanitin çevre için tehlikeli olarak sınıflandırılmamıştır; ince toz halinde büyük miktarlar salınırsa su yollarına girişini önleyin.

Temizleme yöntemleri:
Mekanik olarak toplayın; tozu bastırmak için ıslak yöntemler kullanın; yerel mevzuata uygun bertaraf edin.

Kiyanitin Maruziyet Kontrolleri / Kişisel Koruyucu Ekipman:

Mühendislik kontrolleri:
Kırma ve öğütme sırasında yerel egzoz havalandırması; mümkün olan her yerde ıslak işlem.

Göz koruması:
Kırılmış mineral kullanımında güvenlik gözlüğü.

El koruması:
Aşındırıcı mineral tozu karşısında genel amaçlı eldivenler.

Solunum koruması:
Tozlu işlemler için P95 (ABD) veya P2 (AB EN 143) partikül filtreli solunum cihazı; yoğun toz maruziyeti için tam yüz SCBA.

Kiyanitin Tanımlayıcıları:
IMA Sembolü: Ky
Strunz Sınıflandırması: 9.AF.15
Kimyasal Formül: Al₂SiO₅
Molar Kütle: 162,05 g/mol
Teorik Bileşim: Al₂O₃ %63,13, SiO₂ %36,87
Kristal Sistemi: Triklinik
Kristal Sınıfı: Pinakoidal (1̄)
Uzay Grubu: P1̄
Birim Hücre: a = 7,1262(12) Å, b = 7,852(10) Å, c = 5,5724(10) Å; α = 89,99°, β = 101,11°, γ = 106,03°; Z = 4
Polimorflar: Andalüzit (düşük basınç, düşük sıcaklık); Sillimanit (yüksek sıcaklık, düşük basınç); Kiyanitin (yüksek basınç)
Üçlü nokta: ~4,2 kbar, 530°C
Renk: Mavi (en yaygın); ayrıca beyaz, gri, yeşil, sarı, turuncu, siyah; sıklıkla zonlu
Kristal Alışkanlık: Kolonsal, bıçak biçimli, lifsi
Dilim: {100} mükemmel; {010} iyi (79°); yarılma {001}
Kırık: Çıkıntılı
Kıvrılma: Kırılgan
Mohs Sertliği: 4,5–5,5 (// c-eksenine); 6,5–7,5 (⊥ c-eksenine)
Parlaklık: Camımsı ila sedefli
Çizgi Rengi: Beyaz
Saydamlık: Saydam ila yarı saydam
Özgül Ağırlık: 3,53–3,68 (mücevher: tipik 3,67)
Kırılma İndeksi: nα 1,710–1,718; nβ 1,719–1,725; nγ 1,724–1,734
Çift Kırılma: 0,012–0,017
Optik Yapı: Biaksiyel negatif, yüksek rölyef
Pleokroizm: Güçlü (renksiz / mavi / koyu mavi)
Lüminesans: Zayıf kırmızı (LW-UV)
Katoyans: Bildirilmiş, nadir
Floresans: Genellikle yok
Manyetizma: Manyetik değil
Çözünürlük: Yaygın asit ve bazlarda çözünmez
GHS Sınıflandırması: Tehlikeli olarak sınıflandırılmamış
Mineral Sınıfı: Nezosilikatinan (ada silikat)
İlişkili Mineraller: Stavorit, granat, muskovit, biyotitin, kuvars, feldispat, korund, andalüzit, sillimanit

Kiyanitin Özellikleri:
Mineral sınıfı: Nezosilikatinan
Kimyasal formül: Al₂SiO₅
Molar kütle: 162,05 g/mol
Kristal sistemi: Triklinik
Renk: Mavi (en yaygın); beyaz, gri, yeşil, sarı, turuncu, siyah; zonlu
Kristal alışkanlık: Bıçak biçimli, kolonsal, lifsi kristaller
Mohs sertliği: 4,5–5,5 (// c-eksenine); 6,5–7,5 (⊥ c-eksenine)
Dilim: {100} mükemmel; {010} iyi
Özgül ağırlık: 3,53–3,68 g/cm³
Kırılma indeksi: nα 1,710–1,718; nγ 1,724–1,734
Çift kırılma: 0,012–0,017
Optik yapı: Biaksiyel (−)
Pleokroizm: Güçlü
Çizgi rengi: Beyaz
Parlaklık: Camımsı ila sedefli
Saydamlık: Saydam ila yarı saydam
Müllitizasyon sıcaklığı: >1100°C
GHS Sınıflandırması: Tehlikeli olarak sınıflandırılmamış (toplu mineral)
Depolama: Kuru, kapalı kaplar

Kiyanitin Özellikleri — Spesifikasyonlar:
Ürün adı: Kiyanitin (Al₂SiO₅)
IMA Sembolü: Ky
Kimyasal Formül: Al₂SiO₅
Molar Kütle: 162,05 g/mol
Al₂O₃ içeriği (teorik): %63,13
SiO₂ içeriği (teorik): %36,87
Özgül ağırlık: 3,53–3,68 g/cm³
Kristal sistemi: Triklinik
Mohs sertliği: 4,5–7,5 (yöne bağlı)
Mevcut kaliteler: Refrakter kalite (kırılmış, öğütülmüş, sınıflandırılmış); Mücevher kalitesi (kesim, cilalı, kaboşon); Numune kalitesi (ham kristal)
Depolama: Kuru koşullar, kapalı kaplar
Format: Parça, kırılmış, öğütülmüş toz (refrakter); cilalanmış taş, kaboşon, boncuk (mücevher); ham numune (koleksiyon)
Belgeler: Ürün teknik veri sayfası, mineralojik sertifika talep üzerine temin edilebilir

Kiyanitin Adları:
Kiyanitin
Kyanite
Disthène
Siyanit
Kyanit
Cianite
Cyanit
Kyanos
Al₂SiO₅
Al₂O₃·SiO₂ (kiyanitin polimorfsu)
α-Al₂SiO₅
Retikit (grafit kapanımlı çeşit)
Raetisit
IMA sembolü Ky
Strunz 9.AF.15