Hızlı Arama
Salisilik Asit, Salicylic Acid, 2-Hydroxybenzoic Acid, 2-Hidroksibenzoik Asit, o-Hydroxybenzoic Acid, ortho-Hydroxybenzoic Acid ve CAS No. 69-72-7 olarak da bilinen, C7H6O3 formülüne sahip, beyaz kristal toz veya iğne kristaller hâlinde bulunan, suda az, alkolde ve asetonda iyi çözünen bir beta hidroksi asittir (BHA). Salicylic Acid, özellikle akne, kepek, nasır ve siğil ürünleri başta olmak üzere kozmetik ve dermatolojik ürünlerde keratolitik ve koruyucu madde olarak, asetilsalisilik asit (aspirin) ile salisilat ester ve tuzlarının üretiminde ara ürün olarak, fenolik ve döküm reçinelerinde, kauçuk endüstrisinde ön vulkanizasyon geciktirici olarak, azo boyalarda kenetleyici olarak ve analitik reaktif olarak kullanılır.
Salicylic Acid, benzen halkası üzerinde komşu konumda bir karboksil ve bir hidroksil grubu taşıyan, pKa değeri yaklaşık 3,0 olan ve yağda çözünebilen lipofilik bir asittir. Salicylic Acid, stratum corneumun su içeriğini artırıp bu tabakanın yumuşamasını ve dökülmesini sağlayarak keratolitik etki gösterir ve lipofilik yapısı sayesinde gözenek içine de nüfuz edebilir.
Salicylic Acid, akne ürünlerinde genellikle %0,5–2, kepek önleyici şampuanlarda %2–3 oranlarında kullanılarak gözenek tıkanıklığı, siyah nokta, kepek ve aşırı keratin birikimi gibi sorunların azaltılmasına yardımcı olur. Endüstriyel kullanımda Salicylic Acid’in yaklaşık %55'i aspirin üretiminde, %18'i salisilat ester ve tuzlarında, %10'u reçinelerde, %10'u ise boya ve renklendiricilerde tüketilmektedir.
AB Kozmetik Yönetmeliği’ne göre Salicylic Acid, koruyucu dışı amaçla durulanan saç ürünlerinde en fazla %3,0, vücut losyonu ve göz-dudak makyajı gibi ürünlerde en fazla %0,5, diğer ürünlerde en fazla %2,0, koruyucu olarak ise en fazla %0,5 oranında kullanılabilir; Türk Gıda Kodeksi’nde izin verilen katkı maddeleri arasında yer almaz. Yutulması hâlinde zararlı olan, ciddi göz hasarına yol açabilen ve üreme sistemi toksisitesi Kategori 2 olarak sınıflandırılan Salicylic Acid, kalite sınıfına uygun TDS ve COA ile kontrol edilmeli, sıkıca kapalı ambalajda, kuru ve ışıktan korunan bir ortamda saklanmalıdır.
Salicylic Acid, özellikle akne, kepek, nasır ve siğil ürünleri başta olmak üzere kozmetik ve dermatolojik ürünlerde keratolitik ve koruyucu madde olarak, asetilsalisilik asit (aspirin) ile salisilat ester ve tuzlarının üretiminde ara ürün olarak, fenolik ve döküm reçinelerinde, kauçuk endüstrisinde ön vulkanizasyon geciktirici olarak, azo boyalarda kenetleyici olarak ve analitik reaktif olarak kullanılır.
SALICYLIC ACID NEDİR?
Salicylic Acid, benzoik asidin orto pozisyonuna bir hidroksil grubu bağlanmasıyla oluşan bir monohidroksibenzoik asittir. Salisilik Asit aynı zamanda fenolik bir asit ve beta hidroksi asit (BHA) olarak sınıflandırılır.
Salicylic Acid doğada beyaz söğüt kabuğunda ve keklik üzümü (wintergreen) yapraklarında bulunur. Bitkilerde ise büyüme, gelişme ve patojenlere karşı savunmada rol oynayan bir bitki hormonu olarak görev yapar.
Ticari Salicylic Acid ise bitkisel kaynaklardan değil, Kolbe-Schmitt sentezi olarak bilinen bir yöntemle fenolden üretilir. Bu yöntemde kuru sodyum fenoksit karbondioksit ile reaksiyona sokulur ve oluşan sodyum salisilat asitlendirilerek salisilik aside dönüştürülür.
Salicylic Acid piyasada farklı kalite sınıflarında sunulur. Teknik kalite Salisilik Asit, ağırlıklı olarak tarım kimyasalları, boya, reçine ve kauçuk endüstrisinde ara ürün olarak kullanılır.
Avrupa Farmakopesi (Ph. Eur.), İngiliz Farmakopesi (BP) ve Amerikan Farmakopesi (USP) gerekliliklerini karşılayan farmasötik kalite Salicylic Acid ise ilaç, dermokozmetik ve kozmetik formülasyonlarında tercih edilir. Analitik çalışmalar için ACS reaktif kalitesi de bulunur.
Salicylic Acid; aspirin (asetilsalisilik asit), metil salisilat, sodyum salisilat veya kapriloil salisilik asit gibi türevleriyle karıştırılmamalıdır. Bu türevler aynı kimyasal aileye ait olsa da çözünürlük, kullanım alanı ve mevzuat durumu bakımından Salisilik Asitten farklıdır.
Piyasadaki her Salicylic Acid ürünü aynı teknik özelliklere sahip değildir. Saflık, safsızlık profili, ağır metal içeriği, kristal formu ve kalite standardı üreticiye ve kalite sınıfına göre farklılık gösterebileceğinden, ürün seçimi TDS, SDS ve COA belgeleri üzerinden yapılmalıdır.
YAYGIN ÜRÜN ve KİMYASAL ADLARI:
Salicylic Acid
Salisilik Asit
2-Hydroxybenzoic Acid
2-Hidroksibenzoik Asit
o-Hydroxybenzoic Acid
ortho-Hydroxybenzoic Acid
o-Hidroksibenzoik Asit
2-Hydroxybenzenecarboxylic Acid
Benzoic Acid, 2-hydroxy-
2-Carboxyphenol
o-Carboxyphenol
Phenol-2-carboxylic Acid
Acidum Salicylicum
Acido Salicilico
Kyselina Salicylova
C7H6O3
HOC6H4COOH
Salicylic Acid (INCI)
Salicylic Acid Ph. Eur. / BP / USP
Salicylic Acid ACS Reagent
Salicylic Acid Technical Grade
Cosmetic Grade Salicylic Acid
Bu adların bazıları Salicylic Acid’in IUPAC ve CAS sistemindeki kimyasal adını, bazıları Latince, İtalyanca ve Çekçe karşılıklarını, bazıları ise kalite sınıfını tanımlar. “Acidum Salicylicum” farmakope ve reçete dilinde kullanılan Latince addır.
Salicylic Acid adıyla anılan ürünlerin kalite sınıfının (teknik, farmasötik, kozmetik veya reaktif) ürün belgeleri üzerinden ayrıca doğrulanması önemlidir.
CAS NO, EC / EINECS NO VE KİMYASAL TANIMLAMA
Ürün adı: Salicylic Acid / Salisilik Asit
Kimyasal adı (IUPAC): 2-Hidroksibenzoik asit
INCI adı: Salicylic Acid
CAS No: 69-72-7
EC / EINECS No: 200-712-3
Moleküler formül: C7H6O3
Doğrusal formül: 2-(HO)C6H4COOH
Molekül ağırlığı: 138,12 g/mol
MDL No: MFCD00002439
FEMA No: 3985
JECFA No: 958
ATC kodu: D01AE12 (dermatolojik antifungal), S01BC08 (oftalmolojik antiinflamatuar)
Kimyasal sınıfı: Monohidroksibenzoik asit / fenolik asit / beta hidroksi asit
Temel işlevleri: Keratolitik ajan, koruyucu, kepek önleyici, sentez ara ürünü, reçine bileşeni, ön vulkanizasyon geciktirici, azo boya kenetleyici, analitik reaktif
Salicylic Acid, bileşimi tanımlı tek bir organik moleküldür. Bu nedenle Salisilik Asit kesin bir kimyasal formül ve molekül ağırlığı ile tanımlanır.
Salicylic Acid için CAS No 69-72-7 ve EC No 200-712-3 ECHA dahil çeşitli resmi kaynaklarda listelenmektedir. Sodyum salisilat (CAS No 54-21-7) gibi tuzların ve ester türevlerinin ayrı CAS numaraları vardır.
Salicylic Acid’in en önemli safsızlıkları, Avrupa Farmakopesi’nde de tanımlanan fenol, 4-hidroksibenzoik asit ve 4-hidroksiizoftalik asittir. Bu safsızlıklar Kolbe-Schmitt üretim sürecinden kaynaklanır.
Bu nedenle aynı CAS numarasına sahip Salicylic Acid ürünleri, safsızlık sınırları ve kalite standardı bakımından birbirinden farklı olabilir.
SALICYLIC ACID’İN KİMYASAL YAPISI VE MOLEKÜLER ÖZELLİKLERİ
Salicylic Acid, bir benzen halkası üzerinde birbirine komşu (orto) konumda bulunan bir karboksil grubu (–COOH) ve bir hidroksil grubu (–OH) taşır. Salisilik Asidin SMILES gösterimi C1=CC=C(C(=C1)C(=O)O)O, InChIKey değeri ise YGSDEFSMJLZEOE-UHFFFAOYSA-N’dir.
Salicylic Acid molekülünde 2 hidrojen bağı vericisi, 3 hidrojen bağı alıcısı ve 1 dönebilen bağ bulunur. Topolojik polar yüzey alanı 57,5 Ų olarak hesaplanmıştır.
Salicylic Acid, sübstitüe olmamış benzoik asitten daha güçlü bir asittir. Salisilik Asidin pKa değeri yaklaşık 3,0 iken benzoik asidin pKa değeri 4,2 civarındadır. Bu fark, orto konumdaki hidroksil grubunun karboksil grubunun ayrışmasını kolaylaştırmasından kaynaklanır.
pKa değerinin yaklaşık 3,0 olması, Salicylic Acid’in pH 3,0'te yaklaşık yarısının iyonize olduğu anlamına gelir. Bu durum, Salisilik Asit içeren formülasyonlarda pH seçimini doğrudan etkiler.
Salicylic Acid’in oktanol/su dağılım katsayısı log Pow 2,25 (25 °C) olarak bildirilmiştir. Bu değer, Salisilik Asidin belirgin bir lipofilik karaktere sahip olduğunu gösterir.
Lipofilik yapısı, Salicylic Acid’in sebumla dolu gözeneklere nüfuz edebilmesini sağlar. Salisilik Asidi suda çözünen alfa hidroksi asitlerden (AHA) ayıran en önemli özellik budur.
Salicylic Acid’in kimyasal reaktivitesi hem karboksil hem de fenolik hidroksil grubundan kaynaklanır. Fenolik hidroksil grubunun asetik anhidrit veya asetil klorür ile esterleştirilmesi aspirini verir.
Karboksil grubunun alkollerle esterleştirilmesi ise metil salisilat gibi salisilat esterlerini oluşturur. Salisilik Asidin bazlarla tepkimesinden de sodyum, potasyum ve magnezyum salisilat gibi tuzlar elde edilir.
SALICYLIC ACID’İN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Salicylic Acid genellikle beyaz, kokusuz, kristal toz veya ince iğne kristaller hâlinde bulunan bir katıdır. Bazı kaynaklarda beyazdan soluk sarıya kadar değişen renk ve hafif fındıksı koku da tanımlanmaktadır.
Salisilik Asidin fiziksel görünümü kristalizasyon koşullarına, saflık derecesine ve depolama koşullarına bağlı olarak değişebilir.
Genel teknik özellikler:
Fiziksel görünüm: Beyaz kristal toz veya iğne kristaller
Koku: Kokusuz
Moleküler formül: C7H6O3
Molekül ağırlığı: 138,12 g/mol
CAS No: 69-72-7
EC / EINECS No: 200-712-3
Erime noktası: 158–161 °C
Kaynama noktası: 211 °C (20 mmHg)
Parlama noktası: 157 °C (kapalı kap)
Yoğunluk: 1,44 g/cm³ (20 °C)
Kırılma indisi: 1,565
pH: 2,4 (20 °C, doymuş sulu çözelti)
pKa: Yaklaşık 3,0
Buhar basıncı: 1 hPa (114 °C)
Alt patlama sınırı: %1,1 (V) (200 °C)
Dağılım katsayısı (log Pow): 2,25 (25 °C)
Sudaki çözünürlüğü: 1,24 g/L (0 °C); 2,48 g/L (25 °C); 4,14 g/L (40 °C); 17,41 g/L (75 °C); 77,79 g/L (100 °C)
Organik çözücülerdeki çözünürlüğü: Mutlak etanolde ağırlıkça %34,87 (21 °C), propanolde %27,36 (21 °C), metanolde 62,48 g/100 g (21 °C), asetonda 39,6 g/100 g (23 °C), kloroformda 2,22 g/100 mL (25 °C), zeytinyağında 2,43 g/100 g (23 °C)
Kararlılık: Normal koşullarda kararlı; ışığa duyarlı
Kaçınılması gereken maddeler: Oksitleyici maddeler, güçlü bazlar, iyot, flor, demir tuzları, kurşun asetat
Salicylic Acid soğuk suda az, kaynar suda ise belirgin şekilde daha fazla çözünür. Salisilik Asidin sudaki çözünürlüğü 25 °C’de 2,48 g/L iken 100 °C’de 77,79 g/L değerine ulaşır.
Sudaki çözünürlüğü trisodyum fosfat, alkali asetatlar veya alkali sitratlar ile artırılabilir. Ancak bu tuzlarla Salicylic Acid kısmen salisilat tuzuna dönüşebileceğinden, kozmetik formülasyonlarda bu durum etkinlik açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Salicylic Acid etanol, aseton, metanol ve propanol gibi polar organik çözücülerde kolay çözünür. Bu özellik, Salisilik Asit içeren tonik, jel ve çözelti formülasyonlarında çözücü seçimini belirleyen temel faktördür.
Salicylic Acid’in zeytinyağındaki çözünürlüğünün 2,43 g/100 g olması, yağ bazlı sistemlerde de belirli oranlarda çözündürülebileceğini gösterir.
Salicylic Acid ışığa duyarlıdır ve demir tuzlarıyla renk değişimine yol açabilir. Bu nedenle Salisilik Asit içeren ürünlerde ambalaj seçimi ve hammadde saflığı önem taşır.
Yukarıda verilen değerler literatür ve güvenlik bilgi formlarından derlenmiş genel bilgilerdir ve bağlayıcı spesifikasyon değildir. Kullanılacak Salicylic Acid ürününün kesin değerleri TDS ve COA belgelerinden kontrol edilmelidir.
SALICYLIC ACID MOLEKÜLER DÜZEYDE NASIL ÇALIŞIR?
Salicylic Acid’in ciltteki temel etkisi keratolitik etkidir. Salisilik Asit, büyük olasılıkla ortam pH’ını düşürerek stratum corneumun su içeriğini artırır. Bunun sonucunda ciltteki boynuzsu tabaka şişer, yumuşar ve dökülür.
Düşük konsantrasyonlarda Salicylic Acid’in keratoplastik etki gösterdiği, yani anormal keratinleşmeyi düzelttiği bildirilmektedir. Taşıyıcı ortama bağlı olarak yaklaşık %1 ve üzerindeki konsantrasyonlarda ise belirgin keratolitik, yani soyucu etki ortaya çıkar.
Ölü deri hücreleri (korneositler) birbirine desmozom adı verilen protein köprüleriyle bağlıdır. Salicylic Acid, korneositler arasındaki bu bağlantıları zayıflatarak hücrelerin birbirine tutunmasını azaltır. Tutunması azalan ölü hücreler cilt yüzeyinden daha kolay dökülür.
Bu etki sayesinde Salisilik Asit; akne, sedef hastalığı, seboreik dermatit, nasır, siğil, keratozis pilaris ve iktiyoz gibi aşırı keratin birikimiyle seyreden durumlara yönelik ürünlerde kullanılır.
Salicylic Acid, alfa hidroksi asitlerin aksine yağda çözünebilen bir yapıya sahiptir. Bu lipofilik karakter sayesinde Salisilik Asit sebum bariyerini geçerek gözeneklerin içine nüfuz edebilir.
Gözenek içinde biriken sebum ve ölü hücre karışımının çözülmesine yardımcı olan Salicylic Acid, komedon (siyah ve beyaz nokta) oluşumunun azaltılmasına katkı sağlar.
Salicylic Acid, siklooksijenaz enzimlerini (COX-1 ve COX-2) doğrudan ve geri dönüşümlü olarak inhibe ederek araşidonik asidin prostaglandin ve tromboksan öncüllerine dönüşümünü azaltır. Salisilik Asidin antiinflamatuar etkisi bu mekanizmaya dayanır.
Bu etki, Salicylic Acid içeren ürünlerin akneye bağlı kızarıklık ve iltihaplanmanın yatıştırılmasına da yardımcı olabilmesini açıklar.
Salicylic Acid ayrıca bakteriyostatik ve fungisit özelliklere sahiptir. Salisilik Asit bu özellikleri nedeniyle kozmetik ürünlerde koruyucu madde olarak da kullanılabilir.
Salicylic Acid’in temel işlevleri:
Keratolitik ve soyucu (eksfoliyan) etki
Gözenek içine nüfuz ederek komedon oluşumunu azaltma
Kepek pullarının oluşumunu azaltma
Antiinflamatuar etki
Bakteriyostatik ve fungisit etki
Kozmetik ürünlerde koruyucu etki
Salicylic Acid’in etkinliği formülasyon pH’ına doğrudan bağlıdır. Salisilik Asidin pKa değeri yaklaşık 3,0 olduğundan, etkin olan iyonize olmamış asit formunun korunması için ürünlerin genellikle pH 4,0'ün altında formüle edilmesi önerilir.
SALICYLIC ACID HANGİ SEKTÖRLERDE KULLANILIR?
Salicylic Acid, kozmetik ve dermokozmetik ürünlerden ilaç sentezine, reçine üretiminden kauçuk ve boya endüstrisine kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir.
Endüstriyel literatüre göre Salisilik Asidin kullanım dağılımı yaklaşık olarak şöyledir: %55 asetilsalisilik asit (aspirin) üretimi, %18 salisilat ester ve tuzları, %10 reçineler, %10 boya ve renklendiriciler.
Başlıca kullanım alanları:
Kozmetik ve kişisel bakım ürünleri
Dermokozmetik ve dermatolojik ürünler
İlaç sanayi
Kimyasal sentez ve ara ürün üretimi
Fenolik ve döküm reçineleri
Kauçuk endüstrisi
Boya ve renklendirici üretimi
Tarım kimyasalları
Plastik ürün ve plastik hammadde üretimi
Boya ve kaplama üretimi
Birincil metal üretimi
Analitik kimya ve laboratuvar uygulamaları
Kozmetik ve dermokozmetik sektörlerinde Salicylic Acid’den beklenen; yüksek saflık, düşük safsızlık ve ağır metal içeriği, mevzuata uygunluk ve uygun belgelendirmedir.
İlaç sektöründe Salisilik Asidin ilgili farmakope gerekliliklerini karşılaması beklenir. Kimyasal sentez, reçine ve kauçuk sektörlerinde ise saflık, tutarlı kristal yapı ve prosese uygun teknik kalite öne çıkar.
SALICYLIC ACID’İN KOZMETİK VE DERMOKOZMETİK UYGULAMALARI
Salicylic Acid’in en bilinen kullanım alanı kozmetik ve dermokozmetik ürünlerdir. Salisilik Asit; akne, siyah nokta, kepek, nasır ve siğil gibi aşırı keratin birikimi ve gözenek tıkanıklığıyla ilişkili sorunlara yönelik ürünlerde temel bileşenlerden biridir.
AB kozmetik bileşen envanterinde Salicylic Acid’in işlevleri keratolitik ve koruyucu olarak tanımlanmıştır. Literatürde Salisilik Asidin kepek önleyici, deodorant, denatüre edici, cilt bakım ve saç bakım maddesi olarak da kullanıldığı bildirilmektedir.
Akneye yönelik ürünler:
Salicylic Acid, gözenek içine nüfuz ederek sebum ve ölü hücre birikimini çözer ve komedon oluşumunu azaltmaya yardımcı olur. Bu nedenle Salisilik Asit; yüz temizleyicileri, tonikler, jeller, serumlar, maskeler ve temizleme pedlerinde kullanılır.
Akne ürünlerinde Salicylic Acid genellikle %0,5–2 aralığında kullanılır. Bu aralık, AB kozmetik mevzuatında koruyucu dışı amaçlı kullanım için tanımlanan %2'lik üst sınırla da uyumludur.
Kepek ve saç derisi bakım ürünleri:
Salicylic Acid, saç derisindeki kepek pullarının oluşumunu azaltmak amacıyla kepek önleyici şampuanlarda kullanılır. Salisilik Asit içeren şampuanlarda konsantrasyon genellikle %2–3 aralığındadır.
AB kozmetik mevzuatı, durulanan saç ürünlerinde Salicylic Acid için koruyucu dışı amaçlı kullanımda en fazla %3,0'a izin verir.
Peeling ve eksfoliyasyon ürünleri:
Salicylic Acid’in soyucu etkisi, cildin yüzeyindeki ölü hücre birikimini azaltarak donuk ve düzensiz cilt tonunun görünümünü iyileştirmeye yardımcı olur. Bu nedenle Salisilik Asit, kimyasal peeling ve eksfoliyan ürünlerde değerlendirilir.
Yüksek konsantrasyonlu (%30 gibi) Salicylic Acid peeling uygulamaları ise genellikle dermatoloji kliniklerinde ve profesyonel uygulamalarda kullanılır.
Nasır, siğil ve ayak bakım ürünleri:
Salicylic Acid, kalınlaşmış deriyi yumuşatıp ayırma özelliği nedeniyle nasır ve siğil gidermeye yönelik ürünlerde kullanılır. Bu ürünlerde Salisilik Asit yaklaşık %17 oranında esnek kolodyon içinde veya %40'a kadar varan oranlarda bant ve ped formunda bulunabilir.
Bu yüksek konsantrasyonlu Salicylic Acid ürünleri, kozmetik değil ilaç kapsamında değerlendirilir.
Koruyucu olarak kullanım:
Salicylic Acid’in bakteriyostatik ve fungisit özellikleri, kozmetik ürünlerde koruyucu madde olarak kullanılmasını sağlar. AB kozmetik mevzuatına göre Salisilik Asit, koruyucu olarak kullanıma hazır üründe asit cinsinden en fazla %0,5 oranında kullanılabilir.
Kozmetik formülasyonlarda Salicylic Acid konsantrasyonlarının %0,0008 ile %3 arasında değiştiği bildirilmektedir. Kozmetik İçerik İnceleme (CIR) paneli, Salisilik Asidin cilt tahrişini önleyecek ve cildin güneşe karşı hassasiyetini artırmayacak şekilde formüle edildiğinde güvenli olduğu sonucuna varmıştır.
Salicylic Acid içeren ürünler, özellikle koyu ten tiplerinde ve geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanılmadığında hiperpigmentasyona yol açabilir. Bu nedenle Salisilik Asit içeren ürünlerde güneş koruma önerisi önem taşır.
SALICYLIC ACID’İN İLAÇ VE KİMYASAL SENTEZ ARA ÜRÜNÜ OLARAK KULLANIMI
Salicylic Acid’in üretim hacmi bakımından en büyük kullanım alanı asetilsalisilik asit (aspirin) üretimidir. Aspirin, Salisilik Asidin fenolik hidroksil grubunun asetik anhidrit veya asetil klorür ile esterleştirilmesiyle hazırlanır.
Literatüre göre ABD’de 1980'lerin sonu ve 1990'ların başında üretilen Salicylic Acid’in yaklaşık %60'ı aspirin üretiminde tüketilmiştir.
Salicylic Acid, salisilat ester ve tuzlarının üretiminde başlangıç maddesi olarak kullanılır. Salisilik Asitten elde edilen başlıca türevler şunlardır:
Asetilsalisilik asit (aspirin): Analjezik, antipiretik ve antiinflamatuar etken madde
Metil salisilat: Eklem ve kas ağrısına yönelik topikal ürünlerde kullanılan ester
Sodyum salisilat: Antiinflamatuar, analjezik ve antipiretik olarak kullanılan tuz
Bizmut subsalisilat: Mide rahatsızlıklarına yönelik ürünlerde kullanılan bizmut tuzu
Kolin salisilat: Ağız ülserlerinin ağrısını hafifletmek için topikal olarak kullanılan tuz
Benzil salisilat ve izoamil salisilat: Koku bileşenleri
Salicylic Acid, ester, amid ve tuz türevleri üzerinden başka farmasötik ürünlerin üretiminde de başlangıç maddesi olarak görev yapar.
Salicylic Acid’in kendisi de topikal bir ilaç etken maddesidir. Salisilik Asit, Dünya Sağlık Örgütü’nün Temel İlaçlar Listesi’nde seboreik dermatit, sedef hastalığı ve iktiyoz için %5'lik topikal çözelti olarak yer almaktadır.
Salicylic Acid; Avrupa, İngiliz, Amerikan ve Japon farmakopelerinde tanımlıdır. WHO ATC sisteminde Salisilik Asit, D01AE12 koduyla topikal antifungaller ve S01BC08 koduyla oftalmolojik steroid olmayan antiinflamatuarlar arasında sınıflandırılmıştır.
İlaç uygulamalarında Salicylic Acid’in topikal ürünleri losyon, krem, jel, merhem, şampuan, çözelti, kolodyon, bant ve ped formlarında bulunabilir. Bu ürünlerde Salisilik Asit oranı kullanım amacına göre %0,5 ile %40 arasında değişir.
İlaç ve sentez uygulamalarında kullanılacak Salicylic Acid’in ilgili farmakope gerekliliklerini karşılaması ve safsızlık profilinin COA ile doğrulanması gerekir.
SALICYLIC ACID KOZMETİK, GIDA VE İLAÇ UYGULAMALARINDA KULLANILIR MI?
Kozmetik:
Salicylic Acid, AB Kozmetik Yönetmeliği (EC) No 1223/2009 kapsamında kısıtlamalı bir bileşendir. Salisilik Asit, koruyucu dışı amaçlı kullanımda Ek III’ün 98. maddesinde, koruyucu olarak kullanımda ise Ek V’in 3. maddesinde düzenlenmiştir.
Ek III (koruyucu dışı amaçlı kullanım) kapsamında Salicylic Acid için kullanıma hazır üründeki sınırlar:
Durulanan saç ürünleri: En fazla %3,0
Vücut losyonu, far, maskara, eyeliner, ruj ve roll-on deodorant: En fazla %0,5
Diğer ürünler: En fazla %2,0
Ek III kapsamındaki ek koşullar:
3 yaşın altındaki çocuklara yönelik ürünlerde kullanılamaz
Ağız bakım ürünlerinde kullanılamaz
Son kullanıcının akciğerlerinin soluma yoluyla maruz kalmasına yol açabilecek uygulamalarda kullanılamaz
Koruyucu dışındaki kullanım amacı, ürünün sunumundan anlaşılır olmalıdır
3 yaş altındaki çocuklarda kullanılabilecek ürünlerin etiketinde “3 yaşın altındaki çocuklarda kullanılmaz” uyarısı bulunmalıdır
Ek V (koruyucu olarak kullanım) kapsamında Salicylic Acid ve kalsiyum, magnezyum, MEA, sodyum, potasyum ve TEA salisilat tuzları, kullanıma hazır üründe asit cinsinden en fazla %0,5 oranında kullanılabilir. Bu kullanımda da 3 yaş altına yönelik ürünler (şampuanlar hariç), ağız bakım ürünleri ve akciğerlerin soluma yoluyla maruz kalabileceği uygulamalar kapsam dışındadır.
Ek III’teki %3,0 ve %2,0 sınırları Yönetmelik (EU) 2019/1966 ile getirilmiş, vücut losyonu ve göz-dudak makyajı gibi ürünler için %0,5 sınırı ise Yönetmelik (EU) 2021/850 ile eklenmiştir.
Salicylic Acid, CLP Yönetmeliği’ne göre üreme sistemi toksisitesi Kategori 2 (H361d) olarak sınıflandırılmıştır. AB’nin bilimsel komitesi SCCS, 2023 yılında yayımladığı nihai görüşünde Salisilik Asidin mevcut kısıtlamalar dahilinde %0,5 oranında koruyucu olarak kullanımının güvenli olduğu sonucuna varmıştır.
Türkiye’deki kozmetik ürünler için Türkiye Kozmetik Yönetmeliği’nin güncel ekleri esas alınmalıdır. Salicylic Acid içeren ürünler için yürürlükteki sınırların ürün geliştirme aşamasında güncel mevzuat metninden kontrol edilmesi önerilir.
Gıda:
Salicylic Acid, Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği’nde izin verilen katkı maddeleri arasında yer almaz. Bu nedenle Salisilik Asidin gıdalarda koruyucu olarak kullanılması yasaktır.
Salicylic Acid geçmişte gıda koruyucusu olarak kullanılmıştır. Ancak FAO/WHO Gıda Katkı Maddeleri Uzman Komitesi (JECFA), 1961 yılında Salisilik Asit için kabul edilebilir günlük alım (ADI) belirlememiş ve gıda katkı maddesi olarak uygun olmadığını bildirmiştir.
JECFA, 2001 yılındaki değerlendirmesinde ise aroma maddesi olarak kullanılan Salicylic Acid’in mevcut alım seviyelerinde güvenlik endişesi oluşturmadığı sonucuna varmıştır. Salisilik Asit, AB’de aroma maddeleri listesinde (Yönetmelik (EU) No 872/2012) yer almaktadır.
ABD’de FDA, Salicylic Acid’i aroma maddesi veya yardımcısı olarak listeler. Salisilik Asit ayrıca 21 CFR 175.105, 175.300 ve 177.2600 kapsamında gıdayla temas eden malzemelerde yer alan maddeler arasında bulunmaktadır.
Salicylic Acid’in “domates ilacı” adıyla ev yapımı salça, domates konservesi ve turşulara katılması, gıda güvenliği açısından ciddi bir risktir. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası, Salisilik Asidin gıdalarda kullanımının onaylanmadığı ve sağlık riski taşıdığı konusunda uyarmaktadır.
Domates, biber, salatalık ve bazı meyvelerin doğal yapısında bulunan salisilatlar ise bu yasağın kapsamında değildir. Yasak, gıdaya dışarıdan Salicylic Acid eklenmesini kapsar.
İlaç:
Salicylic Acid, topikal ilaçlarda keratolitik, antifungal ve antiinflamatuar etken madde olarak kullanılır. Salisilik Asit, Dünya Sağlık Örgütü’nün Temel İlaçlar Listesi’nde yer alır ve Avrupa, İngiliz, Amerikan ve Japon farmakopelerinde tanımlıdır.
ABD’de Salicylic Acid, %0,5–2 konsantrasyonda reçetesiz satılan topikal akne ürünü etken maddesi olarak kabul edilmektedir. İlaç uygulamalarında kullanılacak Salisilik Asidin ilgili farmakope monografına uygun olması gerekir.
SALICYLIC ACID’İN ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI
Salicylic Acid, kozmetik ve ilaç dışında da çeşitli endüstriyel uygulamalarda kullanılır. Teknik kalite Salisilik Asit, özellikle tarım kimyasalları, boya ve renklendiriciler, kauçuk endüstrisi ve fenolik reçine üretiminde ara ürün olarak değerlendirilir.
Reçine üretimi:
Salicylic Acid, fenolik reçinelerin ve döküm reçinelerinin üretiminde kullanılır. Endüstriyel literatüre göre Salisilik Asidin yaklaşık %10'u reçine uygulamalarında tüketilmektedir.
Plastik hammadde ve reçine üretimi ile boya ve kaplama üretimi, Salicylic Acid’in işlendiği endüstriyel sektörler arasında yer almaktadır.
Kauçuk endüstrisi:
Salicylic Acid, kauçuk endüstrisinde ön vulkanizasyon geciktirici olarak kullanılır. Bu uygulamada Salisilik Asit, kauçuk karışımının işleme aşamasında erken vulkanizasyonun önlenmesine yardımcı olur.
Boya ve renklendiriciler:
Salicylic Acid, azo boyaların üretiminde kenetleyici (coupling) bileşen olarak kullanılır. Literatüre göre Salisilik Asidin yaklaşık %10'u boya ve renklendirici uygulamalarına yöneliktir.
Tarım kimyasalları:
Teknik kalite Salicylic Acid, tarım kimyasallarının üretiminde ara ürün olarak kullanılır. Salisilik Asit geçmişte fungisit olarak da kullanılmıştır.
Analitik kimya:
Salicylic Acid, laboratuvarlarda analitik reaktif olarak kullanılır. Analitik uygulamalar için ACS reaktif kalitesinde Salisilik Asit tercih edilir.
Diğer endüstriyel kullanımlar:
ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) kimyasal veri raporlarında Salicylic Acid’in yalıtım malzemelerinde, polimerizasyon promotörü olarak, proses yardımcısı olarak ve ara ürün olarak kullanıldığı bildirilmektedir. Birincil metal üretimi de Salisilik Asidin kullanıldığı sektörler arasında listelenmektedir.
Endüstriyel uygulamalarda kullanılacak Salicylic Acid’in kalite sınıfı, saflığı ve safsızlık profili, prosesin gerekliliklerine göre belirlenmelidir.
SALICYLIC ACID HANGİ PROBLEMLERİN ÇÖZÜMÜNE YARDIMCI OLABİLİR?
Gözenek tıkanıklığı ve akne:
Salicylic Acid, yağda çözünebilen yapısı sayesinde gözenek içine nüfuz eder ve sebum ile ölü hücre birikiminin çözülmesine yardımcı olur. Salisilik Asit bu sayede siyah ve beyaz nokta oluşumunun azaltılmasına katkı sağlar.
Ölü hücre birikimi ve düzensiz cilt dokusu:
Salicylic Acid, korneositler arasındaki bağları zayıflatarak ölü hücrelerin dökülmesini kolaylaştırır. Salisilik Asit içeren ürünler, donuk ve pürüzlü cilt görünümünün iyileştirilmesine yardımcı olabilir.
Kepek:
Salicylic Acid, saç derisindeki kepek pullarının oluşumunu azaltmaya yardımcı olduğu için kepek önleyici şampuanlarda kullanılır.
Nasır ve siğil:
Salicylic Acid, kalınlaşmış deri tabakasını yumuşatıp ayırarak nasır ve siğil giderici ürünlerde etkili olur.
Aşırı keratin birikimiyle seyreden cilt durumları:
Salicylic Acid; sedef hastalığı, seboreik dermatit, iktiyoz, keratozis pilaris ve akantozis nigrikans gibi durumlara yönelik dermatolojik ürünlerde kullanılır.
Akneye bağlı kızarıklık ve iltihap:
Salicylic Acid’in COX enzimlerini baskılamasına dayanan antiinflamatuar etkisi, akneye bağlı kızarıklık ve iltihaplanmanın yatıştırılmasına yardımcı olabilir.
Kozmetik ürünlerde mikrobiyal bozulma:
Salicylic Acid, bakteriyostatik ve fungisit özellikleri sayesinde kozmetik ürünlerde koruyucu madde olarak mikrobiyal bozulmanın önlenmesine katkı sağlayabilir.
Kauçuk işlemede erken vulkanizasyon:
Salicylic Acid, ön vulkanizasyon geciktirici olarak kauçuk karışımlarının işleme sırasında erken vulkanize olmasının önlenmesine yardımcı olur.
Sentez kimyasında başlangıç maddesi ihtiyacı:
Salicylic Acid, aspirin, salisilat esterleri, salisilat tuzları ve azo boyaların üretiminde temel başlangıç maddesi olarak kullanılır.
SALICYLIC ACID KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
pH ve etkinlik:
Salicylic Acid’in pKa değeri yaklaşık 3,0 olduğundan, Salisilik Asidin etkinliği formülasyon pH’ına doğrudan bağlıdır. Etkin asit formunun korunması için ürünlerin genellikle pH 4,0'ün altında, tercihen pH 3–4 aralığında formüle edilmesi önerilir.
Durulanan Salicylic Acid’li temizleyiciler genellikle daha yüksek pH değerine sahiptir ve ciltle temas süreleri kısadır. Bu ürünlerde Salisilik Asidin soyucu etkisi, durulanmayan ürünlere göre daha sınırlı kalabilir.
Çözünürlük:
Salicylic Acid suda az çözündüğü için, sulu formülasyonlarda Salisilik Asidin önce etanol veya propanol gibi uygun bir çözücüde çözülmesi gerekebilir. Çözücü oranı yetersiz kaldığında Salicylic Acid su fazında kristallenerek çökebilir.
Formülasyon uyumluluğu:
Salicylic Acid, sabun bazlı emülsiyonlarla, örneğin klasik vanishing kremlerle uyumsuzdur. Salisilik Asit içeren düşük pH’lı yüz temizleyicilerinde, düşük pH’ta bozunmaya yatkın alkil eter sülfatlar (örneğin sodyum lauret sülfat) yerine alfa olefin sülfonatlar gibi yüzey aktif maddeler tercih edilir.
Salicylic Acid demir tuzları, kurşun asetat, iyot, güçlü bazlar ve oksitleyici maddelerle uyumsuzdur. Demir kirliliği Salisilik Asit içeren ürünlerde renk değişimine yol açabilir.
Mevzuat sınırları:
Salicylic Acid içeren kozmetik ürünlerde ürün tipine göre %0,5, %2,0 ve %3,0 sınırlarına, koruyucu kullanımda ise %0,5 sınırına uyulmalıdır. Salisilik Asit 3 yaş altına yönelik ürünlerde, ağız bakım ürünlerinde ve soluma yoluyla akciğer maruziyetine yol açabilecek sprey uygulamalarında kullanılmamalıdır.
Güneş hassasiyeti ve hiperpigmentasyon:
Salicylic Acid içeren ürünler, özellikle koyu ten tiplerinde ve güneş koruyucu kullanılmadığında hiperpigmentasyona yol açabilir. Salisilik Asit içeren ürünlerde güneş koruma önerisinin bulunması önemlidir.
Geniş yüzeye yüksek konsantrasyonda uygulama:
Salicylic Acid sağlam deriden hızla emilir. Vücut yüzeyinin büyük bir bölümüne yüksek konsantrasyonda Salisilik Asit uygulanması kandaki salisilat seviyesini tehlikeli düzeylere çıkarabilir; bu tür durumlarda hemodiyaliz gerekebilir.
Hasarlı deride Salicylic Acid emiliminin sağlam deriye göre belirgin şekilde arttığı bildirilmektedir. Bu nedenle yüksek konsantrasyonlu Salisilik Asit ürünleri hasarlı veya geniş deri alanlarında dikkatle kullanılmalıdır.
Üreme toksisitesi:
Salicylic Acid, doğmamış çocukta hasara yol açma şüphesi (H361d) nedeniyle üreme sistemi toksisitesi Kategori 2 olarak sınıflandırılmıştır. Salisilik Asit ile çalışılırken kullanım öncesinde özel talimatlar okunmalıdır.
Göz hasarı ve toz:
Salicylic Acid ciddi göz hasarına yol açabilir. Salisilik Asit tozu burun ve boğazı tahriş edebilir; toz oluşumunun önlenmesi ve uygun göz koruması kullanılması gerekir.
Gıdada kullanım:
Salicylic Acid gıdalarda koruyucu olarak kullanılmamalıdır. Salisilik Asidin “domates ilacı” adıyla salça, konserve ve turşulara katılması yasal değildir ve sağlık riski taşır.
SALICYLIC ACID İÇİN BAŞLANGIÇ FORMÜLASYON YAKLAŞIMLARI
Aşağıdaki örnekler, Salicylic Acid’in formülasyon geliştirme sürecinde nasıl değerlendirilebileceğini göstermek amacıyla hazırlanmış başlangıç yaklaşımlarıdır. Bunlar doğrulanmış ticari formüller değildir.
Verilen oranlar laboratuvar ön denemeleri için örnek başlangıç seviyeleridir. Kullanılacak Salisilik Asidin kalitesi, diğer hammaddeler ve hedef ürün tipi sonuçları önemli ölçüde değiştirebileceğinden, nihai oranlar stabilite, etkinlik, güvenlik ve mevzuat değerlendirmeleriyle belirlenmelidir.
ÖRNEK 1: DURULANMAYAN AKNE TONİĞİNDE SALICYLIC ACID ORAN VE PH DEĞERLENDİRMESİ
Amaç: Durulanmayan bir yüz toniğinde Salicylic Acid oranının ve ürün pH’ının çözünürlük, berraklık ve stabilite üzerindeki etkisini belirlemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Salicylic Acid: %0,5, %1,0, %1,5 ve %2,0 (yüz ürünleri için koruyucu dışı kullanımda üst sınır %2,0)
Çözücü fazı (ör. etanol): Salisilik Asidi tamamen çözecek miktarda; etanoldeki çözünürlük ağırlıkça yaklaşık %34,87 olduğundan, her 1 kısım Salicylic Acid için teorik olarak en az yaklaşık 2 kısım etanol
Su fazı: Tamamlayıcı
Hedef pH: 3,0–4,0
Uygulama yaklaşımı:
Salicylic Acid önce çözücü fazında tamamen çözülür.
Salisilik Asit çözeltisi karıştırma altında su fazına yavaş yavaş eklenir.
Her oran için ürün pH’ı ölçülür ve hedef aralıkta tutulur.
Numuneler oda sıcaklığında ve düşük sıcaklıkta bekletilerek Salicylic Acid kristallenmesi, bulanıklık ve renk değişimi açısından gözlemlenir.
Çökme görülen oranlarda çözücü oranı artırılarak deneme tekrarlanır.
ÖRNEK 2: KEPEK ÖNLEYİCİ ŞAMPUANDA SALICYLIC ACID ORAN TARAMASI
Amaç: Kepek önleyici bir şampuanda Salicylic Acid oranının ürün görünümü, viskozite, pH ve stabilite üzerindeki etkisini değerlendirmek.
Başlangıç yaklaşımı:
Salicylic Acid: %1,0, %2,0 ve %3,0 (durulanan saç ürünlerinde koruyucu dışı kullanım için üst sınır %3,0)
Anyonik yüzey aktif madde: Düşük pH’a dayanıklı bir tip (ör. alfa olefin sülfonat); sabit tutulur
Yardımcı yüzey aktif madde ve kıvam verici: Sabit tutulur
Çözücü veya çözündürücü: Salisilik Asidin çözünmesi için gereken miktarda
Hedef pH: Salicylic Acid’in etkinliği için mümkün olduğunca düşük ve yüzey aktif sistemle uyumlu bir değer
Uygulama yaklaşımı:
Salicylic Acid önceden çözücüde çözülür veya yüzey aktif fazında dağıtılır.
Salisilik Asit, yüzey aktif sistemi hazırlandıktan sonra karıştırma altında eklenir.
Her oran için viskozite, pH, berraklık ve köpük karakteri ölçülür.
Hızlandırılmış stabilite testlerinde Salicylic Acid çökmesi, faz ayrılması ve renk değişimi izlenir.
Ürün sunumunda kepek önleyici amacın açıkça belirtilmesi ve 3 yaş altı uyarısının yer alması sağlanır.
ÖRNEK 3: DÜŞÜK PH’LI YÜZ TEMİZLEME JELİNDE SALICYLIC ACID DEĞERLENDİRMESİ
Amaç: Durulanan bir yüz temizleme jelinde Salicylic Acid oranının ve yüzey aktif madde seçiminin ürün stabilitesi ve performansı üzerindeki etkisini karşılaştırmak.
Başlangıç yaklaşımı:
Salicylic Acid: %0,5, %1,0 ve %2,0
Yüzey aktif sistem A: Alfa olefin sülfonat bazlı
Yüzey aktif sistem B: Karşılaştırma amacıyla alkil eter sülfat bazlı
Çözücü fazı: Salisilik Asidi çözecek miktarda
Hedef pH: 3,5–4,0 civarı
Uygulama yaklaşımı:
Salicylic Acid çözücü fazında çözülür ve hazırlanan yüzey aktif sistemlere eklenir.
İki yüzey aktif sistem aynı Salisilik Asit oranında karşılaştırılır.
Numunelerde pH, viskozite ve görünüm başlangıçta ve bekletme sonrasında ölçülür.
Düşük pH’ta yüzey aktif maddenin bozunmasına bağlı viskozite kaybı veya koku değişimi gözlemlenir.
Salicylic Acid oranı arttıkça tolere edilebilirlik, uygun yöntemlerle ayrıca değerlendirilir.
SALICYLIC ACID İLE BENZER ÜRÜNLER VE ALTERNATİFLER
Salicylic Acid’in alternatifi belirlenirken hedeflenen etki, çözünürlük, cilde nüfuz etme derinliği, tahriş potansiyeli ve mevzuat durumu birlikte değerlendirilmelidir. Bazı alternatifler Salisilik Asidin türevleri, bazıları ise farklı etki mekanizmasına sahip bileşenlerdir.
SALICYLIC ACID VE BETAİN SALİSİLAT
Betain salisilat, pancar kökenli betain ile hazırlanan bir salisilat türevidir ve Salicylic Acid’e alternatif bir eksfoliyan olarak kullanılır. Özellikle Salisilik Asidin kullanımının kısıtlı olduğu durumlarda tercih edildiği bildirilmektedir.
Üretici verilerine göre betain salisilat, Salicylic Acid’in yaklaşık iki katı konsantrasyonda benzer etki gösterir; yani yaklaşık %4 betain salisilat, %2 Salisilik Asit içeren bir ürüne karşılık gelir. Bu eşdeğerliği doğrulayan bağımsız çalışma bulunmamaktadır.
Betain salisilatın etkinliği de Salicylic Acid gibi pH’a bağlıdır ve pH 3,8–4,2 aralığında olması önerilir.
SALICYLIC ACID VE KAPRİLOİL SALİSİLİK ASİT
Kapriloil salisilik asit, lipohidroksi asit (LHA) olarak da bilinen, Salicylic Acid’in yağ asidi türevidir. Salisilik Asit gibi yağda çözünebilir yapıya sahiptir.
Daha büyük bir molekül olan kapriloil salisilik asit cilde daha yavaş nüfuz eder ve büyük ölçüde stratum corneumda kalır. In vitro çalışmalarda Salicylic Acid’in cilde %58'e kadar daha fazla nüfuz ettiği bildirilmiştir.
Kapriloil salisilik asit genellikle en fazla %1 oranında kullanılır. Sivilce karşıtı etkide Salisilik Asitten üstün olduğunu gösteren çalışma bulunmamaktadır.
SALICYLIC ACID VE SALİSİLAT TUZLARI
Sodyum, potasyum, kalsiyum, magnezyum, MEA ve TEA salisilat, Salicylic Acid’in tuz formlarıdır. Bu tuzlar suda Salisilik Asitten daha iyi çözünür.
AB Kozmetik Yönetmeliği Ek V’e göre bu tuzlar da Salicylic Acid ile birlikte koruyucu olarak, kullanıma hazır üründe asit cinsinden en fazla %0,5 oranında kullanılabilir.
Ancak tuz formunda karboksil grubu iyonize hâlde bulunduğundan, keratolitik etkinin asit formundaki Salisilik Asit kadar güçlü olması beklenmemelidir.
SALICYLIC ACID VE METİL SALİSİLAT
Metil salisilat, Salicylic Acid’in metil esteridir ve kış yeşili yağı olarak da bilinir. Kas ve eklem ağrısına yönelik topikal ürünlerde, ağız bakım ürünlerinde ve koku bileşeni olarak kullanılır.
Metil salisilat, AB Kozmetik Yönetmeliği Ek III’te ayrı bir madde olarak düzenlenmiştir. Ürün tipine göre %0,002 (göz makyajı) ile %2,52 (diş macunu) arasında değişen sınırları vardır ve diş macunu dışında 6 yaş altına yönelik ürünlerde kullanılamaz.
Metil salisilat da Salisilik Asit gibi üreme sistemi toksisitesi Kategori 2 olarak sınıflandırılmıştır.
SALICYLIC ACID VE GLİKOLİK ASİT
Glikolik asit, suda çözünen bir alfa hidroksi asittir (AHA) ve eksfoliyan ürünlerde Salicylic Acid’e alternatif veya tamamlayıcı olarak kullanılır.
Glikolik asit cilt yüzeyinde etki gösterir. Yağda çözünebilen Salisilik Asit ise gözenek içine nüfuz edebildiği için yağlı ve akneye eğilimli ciltlerde öne çıkar.
SALICYLIC ACID VE BENZOİL PEROKSİT
Benzoil peroksit, akne tedavisinde Salicylic Acid’e alternatif olarak anılan bir etken maddedir. Ancak AB Kozmetik Yönetmeliği Ek III’te benzoil peroksit yalnızca profesyonel kullanıma yönelik yapay tırnak sistemlerinde, en fazla %0,7 oranında kullanılabilir.
Bu nedenle benzoil peroksit, AB’de akne ürünlerinde kozmetik bileşen olarak Salisilik Asidin alternatifi değildir; akne tedavisindeki kullanımı ilaç kapsamında değerlendirilir.
İlgili diğer bileşikler:
Salicylic Acid ile yapısal olarak ilişkili diğer bileşikler arasında 2,5-dihidroksibenzoik asit (gentisik asit), 2,4-dihidroksibenzoik asit, 2,6-dihidroksibenzoik asit, salisilaldehit, etil salisilat, propil salisilat, bütil salisilat, izobütil salisilat, amil salisilat, heksil salisilat, cis-3-heksenil salisilat, çinko salisilat, amonyum salisilat, bizmut subsalisilat, fosfosal, 3-metilsalisilik asit, 5-metilsalisilik asit ve 3,5-diiyodosalisilik asit yer alır. Bu bileşikler Salisilik Asit ile aynı kimyasal aileye ait olsa da kullanım alanları farklıdır ve Salicylic Acid’in doğrudan yerine kullanılmaları beklenmemelidir.
SALICYLIC ACID İÇİN KALİTE KONTROL VE SATIN ALMA KRİTERLERİ
Salicylic Acid satın alırken yalnızca ürün adı ve fiyat üzerinden karar verilmesi yeterli değildir. Farmasötik, kozmetik, teknik ve reaktif kalitedeki Salisilik Asit ürünleri saflık, safsızlık sınırları ve belgelendirme bakımından birbirinden farklıdır.
Satın alma öncesinde incelenmesi önerilen bilgiler:
Ürün adı ve üretici
Kalite sınıfı (Ph. Eur., BP, USP, ACS reaktif, kozmetik veya teknik)
Ürün formu (kristal toz veya iğne kristal)
CAS numarası
EC / EINECS numarası
Saflık (assay)
Erime noktası
Klorür ve sülfat içeriği
Ağır metal ve demir içeriği
İlgili safsızlıklar (4-hidroksibenzoik asit, 4-hidroksiizoftalik asit, fenol)
Sülfatlı kül
Kurumada kayıp
Kalıntı çözücüler
Raf ömrü veya yeniden test süresi
Ph. Eur. / BP / USP kalitesinde Salicylic Acid için tipik spesifikasyon parametreleri:
Saflık (kuru madde üzerinden): %99,5–100,5
Tanımlama: Testi geçer
Çözelti görünümü: Testi geçer
Klorür (Cl): ≤ %0,01
Sülfat (SO₄): ≤ %0,02
Ağır metaller (Pb olarak): ≤ %0,002
4-Hidroksibenzoik asit: ≤ %0,1
4-Hidroksiizoftalik asit: ≤ %0,05
Fenol: ≤ %0,02
Diğer safsızlıklar: ≤ %0,05
Toplam safsızlıklar: ≤ %0,2
Kalıntı çözücüler: Testi geçer
Sülfatlı kül: ≤ %0,01
Kurumada kayıp: ≤ %0,5
ACS reaktif kalitesinde Salicylic Acid için tipik spesifikasyon parametreleri:
Görünüm: Beyaz toz veya kristal
Saflık (HPLC): ≥ %99,0
Erime noktası: 158,0–161,0 °C
Kızdırma kalıntısı (kül): ≤ %0,01
Klorür: ≤ %0,001
Sülfürik asitle kararan maddeler: Testi geçer
Demir (Fe): ≤ 2 ppm
Ağır metaller (Pb olarak): ≤ 5 ppm
Sülfat (SO₄): ≤ %0,003
Önerilen yeniden test süresi: 4 yıl
Bu değerler örnek spesifikasyonlardır. Kullanılacak Salicylic Acid ürününün kesin değerleri üreticinin TDS ve COA belgelerinden kontrol edilmelidir.
TDS, SDS ve COA arasındaki fark:
TDS (Teknik Veri Föyü), Salicylic Acid’in genel teknik özelliklerini, kalite sınıfını ve tipik değerlerini tanımlar. SDS (Güvenlik Bilgi Formu), Salisilik Asidin zararlılıklarını, güvenli kullanım, depolama, taşıma ve bertaraf bilgilerini içerir.
COA (Analiz Sertifikası) ise belirli bir parti Salicylic Acid için yapılan analizlerin gerçek sonuçlarını gösterir. Satın alınan her partinin COA belgesi, spesifikasyonla karşılaştırılarak kontrol edilmelidir.
SALICYLIC ACID’İN DEPOLANMASI VE TAŞINMASI
Salicylic Acid, sıkıca kapatılmış ambalajlarda ve kuru ortamda saklanmalıdır. Salisilik Asit ışığa duyarlı olduğundan doğrudan ışıktan korunması önerilir.
Salicylic Acid; oksitleyici maddeler, güçlü bazlar, iyot, flor, demir tuzları ve kurşun asetattan uzak tutulmalıdır. Salisilik Asit Alman depolama sınıflandırmasında 11. sınıf (yanabilen katılar) kapsamındadır.
Salicylic Acid tozu yanabilir; toz hâlinde %1,1 (V) alt patlama sınırı bildirilmiştir. Bu nedenle Salisilik Asit depolama ve işleme alanlarında toz birikiminin ve tutuşturma kaynaklarının önlenmesi gerekir.
Önerilen yeniden test süresi, örnek bir ACS reaktif kalitesi için 4 yıl olarak belirtilmiştir. Kullanılacak Salicylic Acid ürününün raf ömrü ve depolama koşulları üreticinin TDS belgesinden kontrol edilmelidir.
Salicylic Acid, ADR (karayolu), IMDG (denizyolu) ve IATA (havayolu) kurallarına göre tehlikeli madde olarak düzenlenmemiştir.
SALICYLIC ACID GÜVENLİK BİLGİLERİ
Salicylic Acid, CLP Yönetmeliği (EC) No 1272/2008'e göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılmıştır:
Akut toksisite (oral), Kategori 4 – H302: Yutulması hâlinde zararlıdır
Ciddi göz hasarı, Kategori 1 – H318: Ciddi göz hasarına yol açar
Üreme sistemi toksisitesi, Kategori 2 – H361d: Doğmamış çocukta hasara yol açma şüphesi var
Uyarı kelimesi: Tehlike
Başlıca önlem ifadeleri: P201 Kullanmadan önce özel talimatları okuyun; P202 Bütün önlem ifadeleri okunup anlaşılmadan elleçlemeyin; P264 Elleçlemeden sonra cildi iyice yıkayın; P280 Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın.
Toksikolojik veriler: Salicylic Acid için oral LD50 (sıçan, erkek) 891 mg/kg, dermal LD50 (sıçan) > 2.000 mg/kg olarak bildirilmiştir. Salisilik Asit tozunun solunması burun ve boğazı tahriş edebilir; büyük miktarlarda yutulması kusmaya neden olabilir.
Salicylic Acid ile çalışırken toz oluşumu önlenmeli, yeterli havalandırma sağlanmalı ve uygun koruyucu eldiven, göz ve yüz koruması kullanılmalıdır. Salisilik Asidin kanalizasyona karışmasına izin verilmemelidir.
Salicylic Acid atıkları 2008/98/AT sayılı Yönerge ile Atık Yönetimi Yönetmeliği ve diğer ulusal ve yerel yönetmelikler doğrultusunda bertaraf edilmelidir. Salisilik Asit, REACH kapsamında Yüksek Önem Arz Eden Maddeler (SVHC) aday listesinde yer almamaktadır.
Ayrıntılı güvenlik, ilk yardım, yangınla mücadele ve kaza sonucu yayılma bilgileri için kullanılacak Salicylic Acid ürününün güncel SDS belgesi esas alınmalıdır.
SALICYLIC ACID SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Salicylic Acid satın alırken öncelikle ürünün hangi kalite sınıfında olduğu netleştirilmelidir. Kozmetik ve ilaç uygulamaları için farmakope kalitesi, analitik çalışmalar için reaktif kalitesi, endüstriyel uygulamalar için ise teknik kalite Salisilik Asit değerlendirilmelidir.
Salicylic Acid’in saflığı ve safsızlık profili, özellikle fenol, 4-hidroksibenzoik asit ve 4-hidroksiizoftalik asit sınırları, COA üzerinden kontrol edilmelidir.
Kozmetik ve ilaç uygulamalarında kullanılacak Salicylic Acid için ağır metal, demir, klorür ve sülfat sınırları ayrıca değerlendirilmelidir. Demir kirliliği, Salisilik Asit içeren ürünlerde renk değişimine yol açabilir.
Salicylic Acid’in görünümü, rengi ve kristal formu kontrol edilmelidir. Beyaz renkten belirgin sapmalar, Salisilik Asitte safsızlık veya bozunma belirtisi olabilir.
Salicylic Acid ürünü ile birlikte güncel TDS, SDS ve parti bazlı COA belgelerinin temin edilmesi önemlidir. Kozmetik ve ilaç uygulamalarında ilgili farmakope uygunluğunu gösteren belgeler de talep edilmelidir.
Salicylic Acid’in kullanılacağı ürünün tipi ve hedef pazarı, uygulanacak mevzuat sınırlarını belirler. Bu nedenle Salisilik Asit seçimi, ürün tipine göre geçerli olan kozmetik, ilaç veya gıdayla temas mevzuatıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Salicylic Acid’in raf ömrü veya yeniden test süresi ile önerilen depolama koşulları satın alma öncesinde teyit edilmelidir.
ATAMAN KİMYA’DAN SALICYLIC ACID TEDARİĞİ
Salicylic Acid; kozmetik, dermokozmetik, ilaç, kimyasal sentez, reçine, kauçuk ve boya uygulamalarında keratolitik etki, koruyucu etki ve sentez ara ürünü gibi farklı teknik işlevler için kullanılan bir hammaddedir.
Ataman Kimya’dan Salicylic Acid’i şu şekilde temin edebilirsiniz: kullanım alanınızı ve teknik ihtiyaçlarınızı paylaşarak ürün uygunluğu, güncel tedarik durumu ve teklif konusunda Ataman Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Ürünün güncel stok durumu, menşei, kalite sınıfı, teknik özellikleri, ambalajı ve spesifikasyonları sipariş öncesinde Ataman Kimya’dan teyit edilmelidir.
Teklif talebinde aşağıdaki bilgilerin paylaşılması, doğru Salicylic Acid ürününün değerlendirilmesini kolaylaştırır:
Kullanım sektörü ve nihai uygulama
Talep edilen kalite sınıfı (Ph. Eur., BP, USP, kozmetik, reaktif veya teknik)
Talep edilen minimum saflık
Safsızlık, ağır metal ve demir sınırları
Kullanılan formülasyon veya proses bilgisi
Tahmini sipariş miktarı
İstenen ambalaj türü
Talep edilen teknik belgeler (TDS, SDS, COA)
Varsa mevcut ürünün TDS veya COA bilgileri
SALICYLIC ACID HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
Salicylic Acid nedir?
Salicylic Acid, C7H6O3 formülüne sahip, beyaz kristal yapılı, suda az ve alkolde iyi çözünen bir beta hidroksi asittir. Salisilik Asit, 2-hidroksibenzoik asit olarak da adlandırılır ve özellikle kozmetik, dermatolojik ürünler ve aspirin üretiminde kullanılır.
Salisilik asit ne demektir?
Salisilik asit adı, eskiden bu maddenin elde edildiği söğüt ağacının Latince adı olan “salix” kelimesinden gelir. Kimyasal olarak Salicylic Acid, benzoik asidin orto konumunda hidroksil grubu taşıyan türevidir.
Salicylic Acid’in CAS numarası nedir?
Salicylic Acid’in CAS numarası 69-72-7, EC numarası ise 200-712-3'tür.
Salicylic Acid ile aspirin aynı şey midir?
Hayır. Aspirin (asetilsalisilik asit), Salicylic Acid’in fenolik hidroksil grubunun asetillenmesiyle üretilen bir türevdir. Salisilik Asit, aspirinin üretiminde başlangıç maddesidir.
Salicylic Acid söğüt ağacından mı elde edilir?
Salicylic Acid doğada beyaz söğüt kabuğunda ve keklik üzümü yapraklarında bulunur. Ancak ticari Salisilik Asit, fenolden Kolbe-Schmitt sentezi ile üretilir.
Salicylic Acid kozmetikte hangi oranda kullanılabilir?
AB Kozmetik Yönetmeliği’ne göre Salicylic Acid, koruyucu dışı amaçla durulanan saç ürünlerinde en fazla %3,0, vücut losyonu, far, maskara, eyeliner, ruj ve roll-on deodorantta en fazla %0,5 ve diğer ürünlerde en fazla %2,0 oranında kullanılabilir. Koruyucu olarak kullanımda ise sınır asit cinsinden %0,5'tir.
Salicylic Acid çocuk ürünlerinde kullanılabilir mi?
Salicylic Acid, 3 yaşın altındaki çocuklara yönelik kozmetik ürünlerde kullanılamaz. Salisilik Asidin koruyucu olarak kullanımında bu kısıtlama şampuanlara uygulanmaz.
Salicylic Acid suda çözünür mü?
Salicylic Acid soğuk suda az çözünür; sudaki çözünürlüğü 25 °C’de 2,48 g/L’dir. Salisilik Asit etanol, aseton, metanol ve propanolde ise kolay çözünür.
Salicylic Acid hangi pH’ta etkilidir?
Salicylic Acid’in pKa değeri yaklaşık 3,0 olduğundan, Salisilik Asit içeren ürünlerin etkin asit formunu korumak için genellikle pH 3–4 aralığında formüle edilmesi önerilir.
Salicylic Acid gıdalarda kullanılabilir mi?
Hayır. Salicylic Acid, Türk Gıda Kodeksi’nde izin verilen katkı maddeleri arasında yer almaz. Salisilik Asidin “domates ilacı” adıyla salça, konserve ve turşulara katılması yasal değildir ve sağlık riski taşır.
Salicylic Acid tehlikeli bir madde midir?
Salicylic Acid yutulması hâlinde zararlıdır, ciddi göz hasarına yol açabilir ve doğmamış çocukta hasara yol açma şüphesi taşır. Salisilik Asit ile çalışırken SDS’te belirtilen koruyucu önlemlere uyulmalıdır.
Salicylic Acid taşımada tehlikeli madde midir?
Hayır. Salicylic Acid, ADR, IMDG ve IATA kurallarına göre tehlikeli madde olarak düzenlenmemiştir.
Salicylic Acid ile betain salisilat arasındaki fark nedir?
Betain salisilat, Salicylic Acid’e alternatif olarak kullanılan bir salisilat türevidir. Üretici verilerine göre betain salisilat, Salisilik Asidin yaklaşık iki katı konsantrasyonda benzer etki gösterir; bu eşdeğerlik bağımsız çalışmalarla doğrulanmamıştır.
Salicylic Acid’in raf ömrü ne kadardır?
Salicylic Acid’in raf ömrü kalite sınıfına ve üreticiye göre değişir. Örnek bir ACS reaktif kalitesi için önerilen yeniden test süresi 4 yıldır; kullanılacak Salisilik Asidin raf ömrü TDS belgesinden kontrol edilmelidir.
SALICYLIC ACID – TEKNİK ÖZET
Salicylic Acid, Türkçe adıyla Salisilik Asit, C7H6O3 formüllü, beyaz kristal yapılı, suda az ve alkolde iyi çözünen, yağda çözünebilir karakterli bir beta hidroksi asittir. 2-Hydroxybenzoic Acid, o-Hydroxybenzoic Acid ve Acidum Salicylicum adlarıyla da bilinen Salicylic Acid, keratolitik, antiinflamatuar, bakteriyostatik ve fungisit özellikleriyle öne çıkar.
Salicylic Acid tek bir ticari ürün tipi değildir. Farmakope (Ph. Eur., BP, USP), kozmetik, reaktif ve teknik kalitedeki Salisilik Asit ürünleri aynı kimyasal yapıya dayansa da saflık, safsızlık sınırları, belgelendirme ve kullanım alanları bakımından farklıdır.
Salicylic Acid için CAS No 69-72-7 ve EC No 200-712-3 kullanılır. Ticari Salisilik Asit fenolden Kolbe-Schmitt sentezi ile üretilir; başlıca safsızlıkları fenol, 4-hidroksibenzoik asit ve 4-hidroksiizoftalik asittir.
Salicylic Acid temel olarak akne, kepek, nasır ve siğil ürünlerinde, kozmetik koruyucu olarak, aspirin ile salisilat ester ve tuzlarının üretiminde, fenolik ve döküm reçinelerinde, kauçuk endüstrisinde ön vulkanizasyon geciktirici olarak ve azo boya üretiminde kullanılır. Kozmetik ürünlerde Salisilik Asidin kullanımı, ürün tipine göre %0,5, %2,0 ve %3,0 sınırları ile koruyucu kullanımda %0,5 sınırına tabidir.
Yutulması hâlinde zararlı olan, ciddi göz hasarına yol açabilen ve üreme sistemi toksisitesi Kategori 2 olarak sınıflandırılan Salicylic Acid’in işlenmesi sırasında uygun iş güvenliği önlemlerinin alınması ve güncel SDS belgesinin esas alınması gerekir. Salisilik Asit gıdalarda koruyucu olarak kullanılmamalıdır.
Ataman Kimya’dan Salicylic Acid tedarik etmeyi planlayan firmaların; kullanım alanı, talep edilen kalite sınıfı, minimum saflık, safsızlık sınırları, miktar ve teknik belge ihtiyaçlarını paylaşarak ürün uygunluğunu Ataman Kimya ile teyit etmeleri önerilir.
