Hızlı Arama
1-Nitropropan (1-NP), hafif meyvemsi kokuya sahip renksiz, parlayıcı sıvı olup kimyasal formülü C₃H₇NO₂, moleküler ağırlığı 89,09 g/mol, CAS numarası 108-03-2, EC numarası 203-544-9, kaynama noktası 131–132°C, yoğunluğu 0,998 g/cm³, alev noktası 35°C ve pKa 17,0'dır; propanın gaz fazı nitrasyonuyla nitrometān, nitroetan ve 2-nitropropanın yanı sıra üretilen, nitro grubunun terminal C-1 karbonuna yerleştiği birincil nitroalkan izomeridir.
1-Nitropropan, selüloz asetat, nitroselüloz, vinil reçineler, boyalar, mumlar ve sentetik kauçuklar için güçlü endüstriyel çözücü; otomobil ve uçak motorlarında yakıt katkısı ve yanma iyileştirici; roket itici bileşeni ve Henry, Nef ile redüktif aminasyon reaksiyonları yoluyla aminler, hidroksilaminler ve nitrohidroksi bileşiklerin sentezinde kimyasal ara madde olarak kullanılmaktadır.
1-Nitropropan, GHS kapsamında Uyarı sinyal kelimesiyle (H226 parlayıcı sıvı ve buhar; H302 + H312 yutulursa veya cilt temasında zararlı; H331 solunursa zehirlidir) sınıflandırılmıştır; izomeri 2-nitropropanın (IARC Grup 2B) aksine kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır; NIOSH REL TWA 25 ppm; UN 2608; Tehlike Sınıfı 3; Ambalaj Grubu III.
CAS Numarası: 108-03-2
EC Numarası: 203-544-9
Moleküler Formül: C₃H₇NO₂
Moleküler Ağırlık: 89,09 g/mol
Eşanlamlılar: 1-NP, n-PrNO₂, NiPar S-10, 1-Nitropan, N-Nitropropan, Propan 1-nitro-, n-C₃H₇NO₂, 1-Nitro-propan, PrNO₂, WN3, α-Nitropropan, BRN 506236, MFCD00007407, PubChem CID 7903, ChemSpider 7615, UNII 39W305OW99, DTXSID1020980, EINECS 203-544-9, CAS 108-03-2
1-Nitropropan, C₃H₇NO₂ moleküler formülüne ve yaklaşık 89,09 g/mol molar kütleye sahiptir.
1-Nitropropanın yapısında, üç karbonlu zincirin uç karbonuna bağlanmış bir nitro grubu bulunur.
1-Nitropropan, 2-nitropropanın düz zincirli yapısal izomeridir.
Nitro grubunun konumu, 1-Nitropropanı diğer yapısal izomerinden ayırır.
1-Nitropropan normal koşullarda berrak ve renksiz bir sıvı görünümündedir.
Hafif ve karakteristik çözücü kokusu, 1-Nitropropanı tanımlayan fiziksel özelliklerden biridir.
1-Nitropropanın kaynama noktası yaklaşık 131–132°C’dir.
Oldukça düşük donma noktası, 1-Nitropropanın geniş bir sıcaklık aralığında sıvı kalmasını sağlar.
Su, normal koşullarda 1-Nitropropanı yalnızca sınırlı miktarda çözebilir.
Alkoller, eterler ve birçok organik çözücü, 1-Nitropropanla daha kolay karışabilir.
Suya yakın yoğunluk değeri, sıvı 1-Nitropropanı karakterize eder.
1-Nitropropanın orta düzeydeki buharlaşma hızı, belirli çözücü formülasyonlarında kullanılmasını destekler.
1-Nitropropanın endüstriyel üretimi, propanın buhar fazında nitrolanmasıyla gerçekleştirilebilir.
Propanın nitrolanması, diğer düşük moleküler ağırlıklı nitroalkanlarla birlikte 1-Nitropropan oluşturur.
Fraksiyonlu damıtma, 1-Nitropropanı nitrometan, nitroetan ve 2-nitropropandan ayırabilir.
Dikkatli saflaştırma, kontrollü su içeriğine ve kimyasal saflığa sahip 1-Nitropropan sağlar.
1-Nitropropan, çeşitli reçineler, polimerler ve organik bileşikler için çözücü işlevi görür.
Kaplama formülasyonları; viskoziteyi, akışı ve kuruma davranışını ayarlamak için 1-Nitropropan kullanabilir.
Baskı mürekkepleri, reçine çözünmesini ve kontrollü buharlaşmayı desteklemek için 1-Nitropropan içerebilir.
1-Nitropropanın çözücü özellikleri, özel mürekkep sistemlerinde düzgün film oluşumuna katkı sağlayabilir.
Yapıştırıcı formülasyonları, karışık çözücü sisteminin bir bileşeni olarak 1-Nitropropan kullanabilir.
1-Nitropropanın çeşitli organik maddelerle uyumluluğu, endüstriyel formülasyonlardaki kullanımını destekler.
1-Nitropropan, organik sentezlerde reaksiyon ortamı olarak görev yapabilir.
Kimyasal madde üreticileri, işlevsel organik bileşikler hazırlamak için 1-Nitropropanı ara madde olarak da kullanır.
Nitro grubunun yanındaki hidrojen atomları, 1-Nitropropana karbon-karbon bağı oluşturan tepkimelerde kullanışlı bir reaktivite kazandırır.
Uygun bazik koşullarda 1-Nitropropan, rezonansla kararlı bir nitronat türü oluşturabilir.
1-Nitropropan, aldehitler veya ketonlarla Henry tepkimelerine katılabilir.
1-Nitropropanın katıldığı Henry tepkimeleri, daha ileri dönüşümlere uygun nitroalkol ara maddeleri oluşturur.
Kontrollü indirgeme, 1-Nitropropanı propilamin türevlerine dönüştürebilir.
Nef tepkimesi, uygun şekilde etkinleştirilmiş 1-Nitropropanı ilgili karbonil bileşiğine dönüştürebilir.
1-Nitropropan, farmasötik ve özel kimyasal araştırmalarında üç karbonlu bir yapı taşı sağlar.
Araştırmacılar, karmaşık moleküllere nitroalkil işlevselliği kazandırmak için 1-Nitropropan kullanır.
Reaksiyon sıcaklığı ve katalizör seçimi, 1-Nitropropanın katıldığı dönüşümleri önemli ölçüde etkiler.
Kontrollü ekleme, 1-Nitropropanın kullanıldığı sentezlerde reaksiyon hızının yönetilmesine yardımcı olur.
Gaz kromatografisi, 1-Nitropropanın saflığını ve kalıntı çözücü profilini belirleyebilir.
Kızılötesi spektroskopisi ve kütle spektrometrisi, 1-Nitropropanın tanımlanmasını destekleyebilir.
Öngörülebilir çözücü ve reaksiyon performansı gerektiren uygulamalarda yüksek saflıktaki 1-Nitropropan tercih edilir.
Ticari 1-Nitropropan türleri saflık, nem içeriği ve eser safsızlıklar bakımından farklılık gösterebilir.
Kapalı işleme ekipmanları, endüstriyel kullanım sırasında 1-Nitropropanın buharlaşmasını sınırlandırmaya yardımcı olur.
Aşırı ısıdan, tutuşturucu kaynaklardan ve uyumsuz maddelerden uzakta depolama, 1-Nitropropanın korunmasına yardımcı olur.
1-Nitropropanın Kullanım Alanları:
1-Nitropropan, selüloz asetat, nitroselüloz, vinil reçineler ve alkid reçine bazlı sistemler için — yüksek çözücülük, orta buharlaşma hızı ve geniş polimer sistemi yelpazesiyle uyumluluğun birleşimiyle etkin ko-çözücü ve bağlayıcı olarak — çözücü bazlı boyalar, yüzey kaplamaları, vernikler ve lake formülasyonlarında güçlü polar apolar çözücü olarak yaygın biçimde kullanılmaktadır; alkol ve tuz giderici maddelerle birlikte klorlu hidrokarbon çözücülerin (örn. metilen klorür) yerini alarak triasetat elyaf çözündürmesinde kullanılabilmektedir.
1-Nitropropan, esnek ambalaj, etiket ve endüstriyel uygulamalar için çözücü bazlı baskı mürekkepleri, yapıştırıcılar ve kaplamalarda çözücü olarak kullanılmaktadır; yüksek polaritesi boyalar, mumlar, gresler, reçineler ve sentetik kauçuklar için güçlü çözücülük sağlamakta; düşük sıcaklık çözücüsü olarak vinil klorür-vinil asetat kopolimerlerini etkin biçimde çözerek diğer çözücülerin polimeri çöktürdüğü sıcaklıklarda berraklığı korumaktadır.
1-Nitropropan, otomobil ve uçak motorlarında yakıt katkısı ve yanma başlatıcısı olarak kullanılmaktadır; yakıta karıştırıldığında 1-NP, termal bozunmayla hızla reaktif radikaller üreten radikal başlatıcı olarak işlev görmekte, yakıt dönüşüm oranını önemli ölçüde artırmakta, ateşleme gecikmesini azaltmakta ve motor yanma verimliliğini iyileştirmektedir; ayrıca dizel yakıt karışımlarının setan sayısını yükseltmektedir.
1-Nitropropan, roket ve model motor sistemlerinde itici bileşeni ve oksidatif takviye maddesi olarak kullanılmaktadır; birincil nitroalkanlar arasında (nitrometān, nitroetan, 1-NP, 2-NP) 1-NP'nin moleküler yapısı daha yüksek özgül itme sağlayarak uzun menzilli roket ve itici uygulamalarında performans avantajı sunmaktadır; yarış ve model uçak yakıt formülasyonlarında metanol ve yağlayıcılarla kombinasyon halinde de kullanılmaktadır.
1-Nitropropan, organik kimyada kimyasal ara madde ve sentetik yapı taşı olarak şu reaksiyonlarda kullanılmaktadır: (1) aldehitlerle Henry (nitroaldol) reaksiyonu → β-nitroalkoller → amino alkoller (indirgemeyle); (2) Nef reaksiyonu (baz deprotonasyonu → nitronat anyonu → hidroliz) → propanal ve hidroksil amin türevleri; (3) aktiflenmiş alkenlere Michael katılması; (4) redüktif aminasyon → primer ve sekonder aminler; (5) α-karbonda halogenasyon → α-halonitroalkanlar; bunlar farmasötikler, agrokimyasallar ve özel ince kimyasallar için çok yönlü ara maddelerdir.
1-Nitropropan, UV degradasyonuna ve termal bozunmaya karşı polimer stabilizatörü olarak; karaciğer mikrozom sitokrom P450 aracılı oksidasyon için biyokimyasal araştırma substratı olarak; organik ayırma süreçlerinde ve çevresel izleme için VOC analitik referans standardı olarak (VOC standart karışımlarında yer almaktadır) kullanılmaktadır.
1-Nitropropan, kozmetik ve kişisel bakım ürünleri — tırnak fırçası temizleyicileri ve işaretleyiciler dahil — üretiminde uygulamaları bulunan; aynı zamanda organometalik ve radikal kimyasıyla uyumlu orta polarlıklı, protik olmayan bir ortam gerektiren kimyasal reaksiyonlarda çözücü olarak kullanılan çok yönlü bir endüstriyel kimyasaldır.
1-Nitropropanın Faydaları ve Avantajları:
1-Nitropropan, nitroalkan çözücü serisinde eşsiz bir konum işgal etmektedir: nitrometandan (tamamen karışabilir) veya nitroetandan (çok yüksek suda çözünürlük) daha düşük su karışabilirliğine (1,4 g/L) ve daha yüksek lipofilliğe sahipken yüksek kaynama noktası (132°C) ve nitrometan veya nitroeana kıyasla daha düşük uçuculuğu açık endüstriyel sistemlerde inhalasyon maruziyetini azaltmakta ve kullanım güvenliğini iyileştirmektedir.
1-Nitropropan, yapısal izomeri 2-nitropropanın (CAS 79-46-9, IARC Grup 2B, ACGIH A3) aksine kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır — bu temel düzenleyici farklılık, 2-NP kullanımını kısıtlayan veya yasaklayan iş sağlığı yönetmelikleri kapsamında faaliyet gösteren kaplama, mürekkep ve yapıştırıcı üretimi ortamlarında uzun vadeli işçi maruziyetinin söz konusu olduğu uygulamalarda 1-NP'yi tercih edilen nitroalkan yapmaktadır.
1-Nitropropanın reaktif α-metilen grubu (pKa 17,0), Henry (nitroaldol), Nef ve Michael reaksiyonları dahil geniş bir baz katalizli kondensasyon, katılma ve indirgeme reaksiyonu portföyüne olanak tanımaktadır; bunlar, aktiflenmiş olmayan C₃ hidrokarbonlardan erişilemeyen karmaşık azot içeren moleküler çerçevelerin (amino alkoller, nitroalkoller, nitrile oksitler) kolaylıkla inşa edilmesini sağlamakta; bu sentetik yetenekler 1-NP'yi çok adımlı sentezde işlevsel açıdan çok yönlü bir yapı taşı yapmaktadır.
1-Nitropropan, elverişli moleküler oksijen dengesi ve azot içeriği nedeniyle roket itici formülasyonlarında nitrometān veya nitroetandan daha yüksek özgül itme sunmakta; uzun menzilli roket sistemleri için aday konumuna gelmekte; ortam sıcaklığındaki kararlılığı ve ticari kullanılabilirliğiyle birlikte özel havacılık ve savunma uygulamaları için çekici bir itici katkı maddesi haline gelmektedir.
1-Nitropropanın Özellikleri:
1-Nitropropan, oda sıcaklığında hafif meyvemsi, biraz hoş olmayan kokuya sahip renksiz ila çok az sarımsı, berrak sıvıdır; koku tespit eşiği yaklaşık 140 ppmv (510 mg/m³, Dravnieks 1974); kaynama noktası 131–132°C; erime noktası −108°C; 25°C'de yoğunluk 0,998 g/cm³; kırılma indeksi n20/D 1,401 (lit.); alev noktası 35°C (kapalı kap, 95°F); tutuşma sıcaklığı 419–420°C; patlama sınırları %2,6–11,0 V/V; 20°C'de buhar basıncı 7,5–8 mmHg; viskozite 0,844 cP.
1-Nitropropan suda zayıf çözünür (20°C'de 1,4 g/L; 20°C'de 1-nitropropanda suyun çözünürlüğü: 0,5 cc/100 cc); su ile azeotrop oluşturur (azeotropta %63,5 1-nitropropan, kaynama noktası 91,63°C); kloroform, etanol, eter, aseton, benzen ve çoğu organik çözücüde çözünür; alkoller, ketonlar, esterler, eterler, boyalar, gresler, mumlar, reçineler ve sentetik kauçukları çözmektedir; alkol ile birlikte selüloz asetat için güçlü çözücü; nitroselüloz, vinil klorür-vinil asetat kopolimerleri ve triasetat elyafları çözmektedir.
1-Nitropropan ortam sıcaklığında ve normal kullanım koşullarında kararlıdır; ısıtmayla toksik azot oksit (NOₓ) gazları açığa çıkarak ayrışmaktadır; güçlü oksidanlar ve güçlü bazlarla şiddetli tepkimeye girmektedir; magnezyum, alkali metaller, alüminyum tozu ve güçlü mineral asitlerle uyumsuzdur; pKa 17,0 (α-metilen, tipik alkanlardan çok daha asidik — propan için pKa ~50); nitro grubu, komşu metilen üzerinden elektron yoğunluğunu çekerek α-H'yi bazla deprotonasyon ve ardından kondensasyon reaksiyonları için aktifleştirmektedir.
1-Nitropropan, yüksek sıcaklık ve basınçta propanın seyreltik nitrik asitle gaz fazında nitrasyonuyla (Angus prosesi) dört nitroalkan ürününden biri olarak üretilmektedir; aynı zamanda 2-nitropropan üretimine yönelik proseste yan ürün olarak da ortaya çıkmaktadır; teknik kaliteler ölçülebilir miktarda 2-nitropropan içerebilir — düzenlenen endüstriyel uygulamalar için assay spesifikasyonlarında izomerik saflığın doğrulanması zorunludur; ticari kalite: ≥%98,5 (GC), analitik standart: min %99,0.
1-Nitropropanın Kimyasal Özellikleri:
1-Nitropropanın IUPAC adı 1-nitropropan, doğrusal formülü CH₃CH₂CH₂NO₂, SMILES CCC[N+](=O)[O-], InChI=1S/C3H7NO2/c1-2-3-4(5)6/h2-3H2,1H3, InChIKey JSZOAYXJRCEYSX-UHFFFAOYSA-N; PubChem CID 7903; ChemSpider 7615; Beilstein 506236; MDL MFCD00007407; ChEBI CHEBI:76261; UNII 39W305OW99; DTXSID1020980; MeSH C035314; EC 203-544-9'dur.
1-Nitropropanın başlıca reaksiyonları NO₂ grubuna α konumdaki aktiflenmiş metilenden kaynaklanmaktadır: (1) Henry (nitroaldol) reaksiyonu — C-1'de baz deprotonasyonu ile propil nitronat anyonu oluşumu, ardından aldehit ve ketonlara nükleofilik katılma → β-nitroalkoller; (2) Nef reaksiyonu — baz deprotonasyonu → nitronat anyonu → asit hidrolizi → propanal + hidroksil amin; (3) Michael katılması — nitroalkan karbanyon, Michael alıcılarına (enonlar, akrilat, maleat) eklenmektedir; (4) indirgeme → 1-aminopropan (Raney Ni/H₂, LiAlH₄ veya çinko/HCl ile); (5) α-halogenasyon → α-halonitropropanlar; (6) ~250°C üzerinde termal ayrışma → NO₂, NOₓ, propil radikal parçaları.
1-Nitropropan, Angus/Nitroparafinler prosesiyle endüstriyel olarak üretilmektedir: propan buharı, cam astarlı reaktörde 390–440°C ve 0,69–0,86 MPa basınçta seyreltik nitrik asitle (HNO₃) reaksiyona sokulur; ürün karışımı nitrometān (~%14), nitroetan (~%17), 1-nitropropan (~%30) ve 2-nitropropan (~%38) içermekte; dört nitroalkan ürünü fraksiyonel damıtmayla ayrılmaktadır; propilen veya diğer doymuş hidrokarbonların gaz faz ya da sıvı faz nitrasyonuyla da üretilebilmektedir.
1-Nitropropan; güçlü oksidanlar (peroksitler, permanganatlar, konsantre HNO₃, ClO₄⁻ — olası patlayıcı bileşimler), güçlü inorganik bazlar (NaOH, KOH — şiddetli ayrışma), magnezyum, alkali metaller ve alüminyum tozu ile uyumsuzdur; ısıtmayla toksik NO, NO₂ ve nitrik asit buharları açığa çıkmaktadır; amonyum nitrat veya diğer oksijen açısından zengin oksidanlarla karıştırıldığında şoka duyarlı bileşimler oluşturabilir; pKa 17,0 ile α-proton orta derecede labiltir (tipik C-H bağlarından çok daha asidik, pKa ~45), son derece güçlü bazlar gerektirmeksizin baz aracılı reaksiyonlara olanak tanımaktadır.
1-Nitropropanın Üretimi:
1-Nitropropan, propan buharının seyreltik nitrik asitle (Angus prosesi) gaz fazında nitrasyonuyla endüstriyel olarak üretilmektedir: propan 430–450°C'ye ön ısıtılmakta, ardından cam astarlı reaktörde %75 HNO₃ ile 390–440°C ve 0,69–0,86 MPa basınçta reaksiyona sokulmakta; dört nitroalkan yan ürünü — nitrometān, nitroetan, 1-nitropropan ve 2-nitropropan — fraksiyonel damıtmayla ayrılmaktadır; 1-nitropropan ayrıca 2-nitropropan üretimine yönelik gaz fazı nitrasyon prosesinde de yan ürün olarak oluşmakta; propilen veya diğer doymuş hidrokarbonların gaz faz ya da sıvı faz nitrasyonuyla da hazırlanabilmektedir.
Ticari 1-nitropropan, renksiz berrak sıvı olarak ≥%98,5 (assay, GC) ve ≥%99,0 (min., analitik standart) saflıkta temin edilebilmektedir; spesifikasyon sınırları: 25°C'de yoğunluk 0,996–1,000 g/cm³; kırılma indeksi n20/D 1,399–1,403; kaynama noktası 131–133°C; erime noktası ≤−105°C; form: sıvı; depolama: parlayıcı sıvı alanı, 25°C altı, ısı, oksidanlar ve güçlü bazlardan uzakta; not: teknik kaliteler ölçülebilir 2-nitropropan içerebilir (şüpheli insan kanserojen, IARC 2B) — iş sağlığı uyumu için izomerik saflık doğrulanmalıdır.
1-Nitropropan Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MGBF):
1-Nitropropanın Kullanımı:
1-Nitropropan parlayıcı sıvıdır (alev noktası 35°C) ve ortam sıcaklığı üzerinde parlayıcı buhar-hava karışımları oluşturmaktadır; tüm ateşleme kaynaklarından (alevler, kıvılcımlar, sıcak yüzeyler, statik deşarj) uzak tutun; bağlı ve topraklanmış ekipman kullanın; iyi havalandırılmış alanda veya yerel egzoz havalandırmasıyla kullanın; buhar inhalasyonundan kaçının — NIOSH REL 25 ppm TWA'dır; 100 ppm üzerindeki konsantrasyonlar gözler ve mukoza zarları için tahriş edicidir.
1-Nitropropan inhalasyonla zararlıdır (yüksek konsantrasyonlarda inhalasyonla zehirlidir — H331; rat LC50 8s: 3.100 ppm), yutulursa zararlıdır (H302, rat oral LD50 455 mg/kg) ve cilt temasında zararlıdır (H312); yüksek konsantrasyonlarda methemoglobin oluşumuna neden olabilir; tekrarlayan veya uzun süreli maruziyette karaciğer ve böbrek hasarına yol açar; kimyasal dirençli eldivenler, güvenlik gözlüğü/yüz siperliği ve buhar konsantrasyonları kontrol edilemediğinde tip ABEK (EN14387) solunum cihazı filtresi dahil uygun KKE takın.
1-Nitropropan GBF'si:
1-Nitropropanın Kararlılığı ve Reaktivitesi:
Kimyasal kararlılık:
1-Nitropropan, ısı, ateşleme kaynakları ve uyumsuz maddelerden uzakta önerilen depolama koşullarında kararlıdır.
1-Nitropropan ısıtmayla toksik azot oksitler (NOₓ) açığa çıkararak ayrışmaktadır; güçlü oksidanlar ve güçlü bazlarla şiddetli tepkimeye girmektedir.
Reaktivite:
1-Nitropropan, güçlü oksidanlar ve güçlü bazlarla şiddetli tepkimeye girerek yangın, patlama veya şiddetli ayrışmaya neden olabilir.
~250°C üzerinde termal ayrışma toksik NOₓ ve nitrik asit buharları üretmekte; alev noktası (35°C) üzerinde parlayıcı buhar-hava karışımları oluşmaktadır.
Kaçınılması gereken koşullar:
Alev noktası 35°C üzerindeki tüm ateşleme kaynakları (alevler, kıvılcımlar, sıcak yüzeyler, statik deşarj).
Güçlü oksidanlar (peroksitler, permanganatlar, konsantre HNO₃, perklorik asit) — patlama riski.
Güçlü bazlar (NaOH, KOH, aminler) — şiddetli ekzotermik ayrışma.
Yüksek sıcaklık (toksik NOₓ oluşumuyla termal ayrışma).
Magnezyum, alkali metaller, alüminyum tozu ile temas.
Uyumsuz malzemeler:
Güçlü oksidanlar — şiddetli tepkime, yangın/patlama riski.
Güçlü inorganik bazlar (NaOH, KOH) — şiddetli ayrışma.
Magnezyum, alkali metaller, alüminyum tozu.
Konsantre nitrik asit ve perkloratlar (şoka duyarlı patlayıcı bileşimler oluşabilir).
Tehlikeli ayrışma ürünleri:
Azot oksitler (NO, NO₂, N₂O) — toksik, aşındırıcı.
Termal ayrışmada nitrik asit buharı.
Yanmada karbon monoksit (CO) ve karbondioksit (CO₂).
1-Nitropropanın Kullanımı ve Depolanması:
Kullanım:
Ateşleme kaynaklarından uzak tutun; sigara içilmemelidir; bağlı ve topraklanmış ekipman kullanın; çalışma alanlarını havalandırın.
Buhar konsantrasyonlarını NIOSH REL 25 ppm TWA altında tutmak için yerel egzoz havalandırması kullanın.
Kimyasal dirençli eldivenler, güvenlik gözlüğü/yüz siperliği ve tip ABEK solunum filtresi takın.
İnhalasyondan ve cilt temasından kaçının; kullandıktan sonra elleri yıkayın; çalışma alanında yemek yemeyin ve içmeyin.
Depolama:
Ateşleme kaynaklarından, güçlü oksidanlardan ve güçlü bazlardan uzakta, serin (25°C altı), kuru, iyi havalandırılmış parlayıcı sıvı depolama alanında saklayın.
Kabı sıkıca kapalı tutun.
Depolama sınıfı: parlayıcı sıvı alanı; WGK 1.
Ambalaj: sızdırmaz cam veya metal kaplar.
Nakliye: UN 2608; Tehlike Sınıfı 3 (Parlayıcı sıvı); Ambalaj Grubu III.
1-Nitropropan İçin İlk Yardım Önlemleri:
Soluma:
Etkilenen kişiyi derhal temiz havaya taşıyın; solunum güçlüğü varsa oksijen verin; solunum durmuşsa yapay solunum uygulayın.
Doktor çağırın; yüksek buhar konsantrasyonlarında belirtiler: göz ve mukoza tahrişi, baş ağrısı, bulantı, kusma, baş dönmesi, ishal; çok yüksek konsantrasyonlarda siyanozla methemoglobin oluşumu.
Cilt teması:
Kirlenmiş giysileri derhal çıkarın; en az 15 dakika sabun ve suyla iyice yıkayın.
Tahriş gelişirse tıbbi yardım alın.
Göz teması:
En az 15 dakika bol suyla derhal yıkayın; kontakt lensleri çıkarın.
Tıbbi yardım alın.
Yutulması:
Ağzı suyla çalkalayın; derhal tıbbi yardım çağırın; tıbbi tavsiye olmadan kusturma yaptırmayın.
1-Nitropropan yutulduğunda karaciğer ve böbrek hasarına neden olmaktadır; rat oral LD50 455 mg/kg.
1-Nitropropan Yangınla Mücadele Önlemleri:
Uygun söndürme araçları:
CO₂, kuru kimyasal, alkole dirençli köpük; su sisi (yanıcı sıvı üzerine jet su kullanmayın).
Özel tehlikeler:
1-Nitropropan parlayıcı sıvıdır (alev noktası 35°C); buharlar havadan ağırdır ve zemin boyunca birikebilir; yanma ve termal ayrışma toksik NOₓ dumanları üretmekte; güçlü oksidanlarla patlayıcı bileşimler oluşturabilmektedir.
NFPA 704: Sağlık 3 / Yangın 3 / Reaktivite 2.
İtfaiyeciler için koruyucu ekipman:
SCBA ve tam koruyucu giysiler; kapları su spreyi ile soğutun; kirlenmiş yangın söndürme suyunun gider veya su yollarına girmesini önleyin.
1-Nitropropan Kaza ile Salınım Önlemleri:
Kişisel önlemler:
Tüm ateşleme kaynaklarını kaldırın; bölgeyi havalandırın; solunum cihazı (tip ABEK) ve kimyasal dirençli eldivenler ile giysiler dahil uygun KKE takın.
Çevresel önlemler:
Giderlere ve su yollarına girmesini önleyin; 1-nitropropan suda zayıf çözünür ve su yüzeyinde yüzerek yayılmaktadır; büyük dökülmeler için yerel sağlık ve çevre yetkililerini bilgilendirin.
Temizleme yöntemleri:
İnert emici madde ile emdirin (vermikülit, kum); sızdırmaz kaplarda toplayın; geçerli yönetmeliklere göre parlayıcı/halojenli atık olarak bertaraf edin.
1-Nitropropan Maruziyet Kontrolleri / Kişisel Koruyucu Ekipman:
Mühendislik kontrolleri:
Yerel egzoz havalandırması; iyi havalandırılmış alanlarda çalışın; mümkün olduğunca kapalı sistem transferi; ateşleme kaynaklarını ortadan kaldırın.
Göz koruması: Güvenlik gözlüğü ve yüz siperliği.
El koruması: Nitroalkan geçirgenliği için test edilmiş kimyasal dirençli eldivenler (nitril veya neopren).
Vücut koruması: Kimyasal dirençli koruyucu giysiler.
Solunum koruması: Rutin kullanımda tip ABEK (EN14387) kombine kartuş; yüksek konsantrasyonlar veya dökülme müdahalesi için SCBA.
1-Nitropropan Tanımlayıcıları:
CAS Numarası: 108-03-2
EC Numarası: 203-544-9
ECHA InfoCard: 100.003.223
Beilstein: 506236
MDL Numarası: MFCD00007407
PubChem CID: 7903
PubChem Substance ID: 24897565
ChemSpider: 7615
ChEBI: CHEBI:76261
DTXSID: DTXSID1020980
UNII: 39W305OW99
MeSH: C035314
NACRES: NA.22
UNSPSC: 12352100
IUPAC Adı: 1-Nitropropan
Doğrusal Formül: CH₃CH₂CH₂NO₂ (C₃H₇NO₂)
Moleküler Formül: C₃H₇NO₂
Moleküler Ağırlık: 89,09 g/mol
SMILES: CCC[N+](=O)[O-]
InChI: InChI=1S/C3H7NO2/c1-2-3-4(5)6/h2-3H2,1H3
InChIKey: JSZOAYXJRCEYSX-UHFFFAOYSA-N
pKa: 17,0 (α-metilen)
GHS Sinyal Kelimesi: Uyarı
GHS Tehlike Beyanları: H226, H302 + H312, H331
GHS Önlem Beyanları: P210, P233, P240, P280, P301+P312, P302+P352+P312, P303+P361+P353, P304+P340+P311
NFPA 704: Sağlık 3 / Yangın 3 / Reaktivite 2
BM Numarası: UN 2608
Tehlike Sınıfı: 3 (Parlayıcı sıvı)
Ambalaj Grubu: III
WGK: 1
NIOSH REL: TWA 25 ppm (90 mg/m³)
OSHA PEL: TWA 25 ppm (90 mg/m³)
NIOSH IDLH: 1.000 ppm
Rat oral LD50: 455 mg/kg
Fare oral LD50: 800 mg/kg
Tavşan oral LDLo: 250 mg/kg
Rat LC50 (8s): 3.100 ppm
Kanserojenlik: Sınıflandırılmamış (IARC Grup 2B olan 2-nitropropanın aksine)
1-Nitropropanın Özellikleri:
Fiziksel hâl: Sıvı
Görünüm: Renksiz ila çok az sarımsı berrak sıvı
Koku: Hafif meyvemsi, biraz hoş olmayan; eşik ~140 ppmv (510 mg/m³)
Moleküler formül: C₃H₇NO₂
Moleküler ağırlık: 89,09 g/mol
Erime noktası: −108°C
Kaynama noktası: 131–132°C
Alev noktası: 35°C (kapalı kap, 95°F)
Tutuşma sıcaklığı: 419–420°C
Patlama sınırları: %2,6–11,0 V/V
Yoğunluk: 0,998 g/cm³ (25°C)
Buhar basıncı: 7,5–8 mmHg (20°C)
Kırılma indeksi: n20/D 1,401 (lit.)
Viskozite: 0,844 cP
Suda çözünürlük: 1,4 g/L (20°C); su ile azeotrop 91,63°C'de (%63,5 1-NP)
Organik çözücü çözünürlüğü: Kloroform, etanol, eter, aseton, benzende çözünür
pKa: 17,0 (α-metilen)
GHS Sınıflandırması: Uyarı — H226, H302+H312, H331
NIOSH REL: TWA 25 ppm
Depolama: Serin, kuru, parlayıcı sıvı alanı; oksidanlardan ve güçlü bazlardan uzakta
1-Nitropropan Özellikleri — Spesifikasyonlar:
Ürün adı: 1-Nitropropan (1-NP)
CAS Numarası: 108-03-2
EC Numarası: 203-544-9
Moleküler Formül: C₃H₇NO₂
Moleküler Ağırlık: 89,09 g/mol
Assay: ≥%98,5 (GC); ≥%99,0 (analitik standart)
Form: Sıvı
Görünüm: Renksiz ila çok az sarımsı berrak sıvı
Yoğunluk: 0,996–1,000 g/cm³ (25°C)
Kırılma indeksi: n20/D 1,399–1,403
Kaynama noktası: 131–133°C
Erime noktası: ≤−105°C
Alev noktası: 35°C (kapalı kap)
Suda çözünürlük: 1,4 g/L (20°C)
Not: Teknik kaliteler ölçülebilir 2-nitropropan içerebilir — iş sağlığı uyumu için izomerik saflığı doğrulayın
Depolama: 25°C altı; parlayıcı sıvı alanı; ateşleme kaynaklarından, oksidanlardan ve güçlü bazlardan uzakta; sıkıca kapalı
Belgeler: CoA (analiz sertifikası), MGBF/GBF mevcut
1-Nitropropanın Adları:
1-Nitropropan
1-Nitropropane
1-NP
NiPar S-10
1-Nitropan
n-PrNO₂
N-Nitropropan
Propan 1-nitro-
n-C₃H₇NO₂
1-Nitro-propan
PrNO₂
α-Nitropropan
WN3
BRN 506236
MFCD00007407
PubChem CID 7903
ChemSpider 7615
UNII 39W305OW99
DTXSID1020980
CAS 108-03-2
EINECS 203-544-9
UN 2608
