Giriş
Kalsiyum ferrocyanid (Ca₂[Fe(CN)₆]·nH₂O), ferrocyanid kompleksinin bir kalsiyum tuzudur. Özellikle bazı Avrupa ülkelerinde sofra tuzunda topaklanmayı önleyici madde olarak ve bazı uygulamalarda kıvam arttırıcı madde olarak kullanılır. Sodyum ve potasyum tuzlarına göre daha az yaygındır çünkü çözünürlüğü daha düşüktür ve çözünmeyen kalıntılar oluşturabilir. AB'de gıda katkı maddesi (E538) olarak onaylanmıştır.
Kalsiyum ferrocyanid aynı topaklanmayı önleyici etkiyi sağlar, ayrıca besin takviyesi için faydalı olabilecek kalsiyum iyonları da içerir. Bununla birlikte, düşük çözünürlüğü salamura ve çözeltilerde bulanıklığa yol açabilir.
CAS numarası
14434-26-5 (susuz). Değişen su içeriğine sahip hidratlı formları da mevcuttur.
Eş anlamlıları:
Kalsiyum heksasiyanoferrat(II), Kalsiyum ferrocyanid, E538.
Konu Başlıkları
1. Diğer ferrocyanidlerle çözünürlük karşılaştırması (nötr liste, üstünlük iddiası yok)
• 20°C'de suda çözünürlük — Sodyum ferrocyanid: 17,5 g/100 mL; Potasyum ferrocyanid: 29 g/100 mL; Kalsiyum ferrocyanid: yaklaşık 0,5 g/100 mL (düşük çözünürlük).
• Tuz çözeltilerindeki etkisi — Kalsiyum ferrocyanid, kuru tuzda daha az etkilidir çünkü kolayca dağılmaz.
• Belirli uygulamalar için avantaj — Düşük çözünürlük, kalsiyum ferrocyanidin nemli koşullar altında saklanan tuz ürünlerinde göç etme olasılığının daha düşük olduğu anlamına gelir.
• Kalsiyum katkısı — Bazı besin takviyelerinde ikincil bir fayda olabilecek kalsiyum sağlar (ağırlıkça yaklaşık %15 Ca).
2. Fiziksel ve kimyasal özellikler (liste şeklinde)
• Görünüm — Soluk sarıdan sarıya toz.
• Koku — Kokusuz.
• Moleküler ağırlık — 292,10 g/mol (susuz, yaklaşık).
• Erime noktası — Erimeden önce bozunur.
• Suda çözünürlük — 20°C'de 0,5-1,0 g/100 mL (az çözünür).
• Diğer çözücülerde çözünürlük — Etanolde çözünmez.
• Kararlılık — Kararlı; kuvvetli asitlerde bozunur.
• Yoğunluk — Yaklaşık 1,8 g/cm³.
3. Gıda uygulamaları ve tipik kullanım düzeyleri (liste şeklinde)
• Sofra tuzunda topaklanmayı önleyici madde — 10-30 mg/kg; bazı Avrupa ülkelerinde (örneğin Almanya, Avusturya) kullanılır.
• Et işleme tuzu (kürleme tuzları) — Tuzlama karışımlarında topaklanmayı önler.
• Şarap berraklaştırma (daha az yaygın) — Potasyum ferrocyanid ile birlikte kullanılır.
• Kalsiyumca zenginleştirilmiş tuz — Çift amaçlı katkı maddesi olarak (topaklanmayı önleyici + kalsiyum takviyesi).
4. Yasal Durum ve Hususlar (paragraf şeklinde)
Kalsiyum ferrocyanid, AB'de tuz için aynı maksimum seviyeyle (ferrocyanid iyonu olarak 20 mg/kg) E538 olarak onaylanmıştır. ABD CFR'sinde özel olarak listelenmemiştir; ancak sodyum ve potasyum ferrocyanidler GRAS (Genel Olarak Güvenli Kabul Edilen) statüsündedir ve kalsiyum ferrocyanid de benzer koşullar altında kullanıldığında muhtemelen GRAS olarak kabul edilecektir (ancak ABD'de yaygın olarak kullanılmamaktadır). Aynı güvenlik profili geçerlidir: ferrocyanid kompleksi toksik değildir. Daha düşük çözünürlük, tuzlu çözeltilerde hafif bir kalıntı bırakabileceği anlamına gelir ki bu genellikle bir sorun teşkil etmez. Bazı tuz üreticileri, son üründe sarı renk bozulmasına neden olma olasılığı daha düşük olduğu için kalsiyum ferrocyanidi tercih eder (sodyum ve potasyum tuzları yüksek konsantrasyonlarda hafif bir sarı ton verebilir, ancak 20 ppm'de bu genellikle görünmezdir). Genel olarak, kalsiyum ferrocyanid güvenli ve etkili bir topaklanmayı önleyici ajandır, ancak üç ferrocyanid arasında en az yaygın olanıdır.