KURŞUN DİOKSİT

Kurşun dioksit, kimyasal formülü PbO₂, moleküler ağırlığı 239,20 g/mol, CAS numarası 1309-60-0, EC numarası 215-174-5, yoğunluğu 9,38 g/cm³, erime noktası 290°C (ayrışır), kırılma indeksi 2,30 ve kurşunun +4 yükseltgenme durumunda (Pb⁴⁺) bulunduğu, oksijen eksikliğinden kaynaklanan olağandışı metalik iletkenliği (10⁻⁴ Ω·cm kadar düşük özdirenç) nedeniyle iki kristal polimorfa — α-PbO₂ (ortorombik, uzay grubu Pbcn, scrutinyit minerali) ve β-PbO₂ (tetragonal, uzay grubu P4₂/mnm, platnerit minerali) — sahip koyu kahverengi ila siyah, kokusuz inorganik bir bileşiktir.
Kurşun dioksit, hemen hemen tüm kurşun-asit depolama bataryalarında (otomotiv, endüstriyel kesintisiz güç kaynakları ve yenilenebilir enerji depolama) pozitif plaka (katot) materyali olarak geri dönüşümlü komproportionasyon reaksiyonu Pb + PbO₂ + 2HSO₄⁻ + 2H⁺ ⇌ 2PbSO₄ + 2H₂O (E° = +2,05 V) yoluyla işlev gören ve glioksilik asit üretimi, potasyum dikromat rejenerasyonu ve elektrokaplama gibi endüstriyel elektroliz reaksiyonlarında ekonomik anot materyali olarak kullanılan en önemli kurşun(IV) bileşiğidir.
Kurşun dioksit, GHS kapsamında Tehlike sinyal kelimesiyle (H272 yangını şiddetlendirebilir; H302 yutulursa zararlıdır; H332 solunursa zararlıdır; H360 doğurganlığa veya doğmamış çocuğa zarar verebilir; H372/H373 uzun süreli/tekrarlayan maruziyette organlara hasar verir; H410 sucul yaşam için uzun süreli etkileriyle çok zararlıdır) sınıflandırılmış olup IARC (Grup 2A — inorganik kurşun bileşikleri), NTP ve ACGIH (A3) tarafından şüpheli/olası insan kanserojen olarak değerlendirilmektedir; mesleki maruziyet sınırı OSHA/ACGIH TLV 0,05 mg/m³ TWA, NIOSH IDLH 100 mg/m³'tür.

CAS Numarası: 1309-60-0
EC Numarası: 215-174-5
Moleküler Formül: PbO₂
Moleküler Ağırlık: 239,20 g/mol

Eşanlamlılar: Kurşun(IV) oksit, Kurşun peroksit, Kurşun süperoksit, Plumbik oksit, Kurşun oksit (PbO₂), Platnerit (β-PbO₂ mineral formu), Scrutinyit (α-PbO₂ mineral formu), Kurşun esmer, dioxolead, dioxoplumban, plumbanediyon, Bioxyde de plomb, Peroxyde de plomb, CI 77580, C.I. 77580, CCRIS 6254, HSDB 4335, RTECS OG0700000, MFCD00011165, DTXSID5025497, UN 1872, CAS 1309-60-0

Kurşun Dioksit, PbO₂ kimyasal formülüne sahiptir ve yapısında +4 yükseltgenme basamağında kurşun içerir.
Yaklaşık 239,19 g/mol molar kütleye sahip olan Kurşun Dioksit, inorganik kurşun oksitler grubunda yer alır.

Kurşun Dioksit normal koşullarda koyu kahverengi veya siyaha yakın kristal bir toz görünümündedir.
Su, sıradan koşullarda Kurşun Dioksiti yalnızca çok düşük miktarda çözebilir.

Kurşun Dioksitin alfa ve beta olarak adlandırılan iki temel kristal biçimi bulunur.
Ortorombik kristal yapı, alfa-Kurşun Dioksiti tetragonal beta biçiminden ayırır.

Alfa-Kurşun Dioksit genellikle parçacıklar arasında güçlü temas sağlayan sıkı bir yapı oluşturur.
Daha gözenekli bir yapı ve daha düşük elektrik direnci, çoğu zaman beta-Kurşun Dioksiti karakterize eder.

Kurşun Dioksitin nispeten iyi elektrik iletkenliği, elektrokimyasal sistemlerde kullanılmasını destekler.
Güçlü bir yükseltgen madde olan Kurşun Dioksit, birçok farklı maddeden elektron alabilir.

Kurşun Dioksit, geleneksel kurşun-asit akülerde pozitif aktif madde olarak görev yapar.
Akünün boşalması sırasında Kurşun Dioksit sülfürik asitle tepkimeye girerek kurşun sülfat oluşturur.

Kurşun-asit akünün şarj edilmesi, pozitif plakadaki kurşun sülfatı yeniden Kurşun Dioksite dönüştürür.
Kurşun Dioksitin parçacık boyutu ve gözenekliliği, akü kapasitesini ve kullanım ömrünü önemli ölçüde etkiler.

Alfa ve beta-Kurşun Dioksit arasındaki uygun denge, akü plakalarının mekanik ve elektrokimyasal özelliklerini geliştirebilir.
Üreticiler, güvenilir şarj ve deşarj performansı elde etmek için Kurşun Dioksitin morfolojisini dikkatle kontrol eder.

Elektrokimyasal biriktirme, iletken yüzeyler üzerinde sıkıca tutunan Kurşun Dioksit kaplamaları oluşturabilir.
Titanyum, grafit ve kurşun alaşımları, Kurşun Dioksit elektrotları için altlık olarak kullanılabilir.

Beta-Kurşun Dioksit, iletkenliği ve elektrokimyasal etkinliği nedeniyle anotlarda sıklıkla tercih edilir.
Alfa-Kurşun Dioksit ara tabakası, beta-Kurşun Dioksit kaplamasının yüzeye tutunmasını güçlendirebilir.

Kurşun Dioksit elektrotları, çok sayıda organik bileşiğin elektrokimyasal yükseltgenmesini destekler.
Atık su arıtma çalışmaları, kalıcı kirleticilerin parçalanması için Kurşun Dioksit anotlarını sıklıkla inceler.

Yüksek oksijen çıkış aşırı potansiyeli, Kurşun Dioksitin elektrot yüzeyinde güçlü yükseltgenme tepkimelerini desteklemesini sağlar.
Elektrokimyasal ozon üretim sistemlerinde özel olarak hazırlanmış Kurşun Dioksit elektrotları da kullanılabilir.

Organik elektrosentez, Kurşun Dioksitin anot malzemesi olarak işlev görebildiği başka bir alandır.
Bazı elektrokaplama işlemleri, asidik çözeltilerde korozyona direnç gösterdiği için Kurşun Dioksit elektrotlarını kullanır.

Boya endüstrisi, belirli üretim işlemlerinde Kurşun Dioksiti yükseltgen madde olarak kullanmıştır.
Kurşun Dioksit, kükürt içeren bazı polimerlerin kürlenmesine de katılabilir.

Kurşun(II) bileşiklerinin kimyasal olarak yükseltgenmesi, Kurşun Dioksit hazırlama yöntemlerinden biridir.
Kurşun içeren bir elektrolitten anodik biriktirme, Kurşun Dioksit filmleri üretmenin diğer yaygın yoludur.

Akım yoğunluğu, sıcaklık, asitlik ve katkı maddeleri, elektrokimyasal olarak biriktirilen Kurşun Dioksitin kristal biçimini değiştirebilir.
Kurşun Dioksite farklı elementlerin eklenmesi iletkenliği, dayanıklılığı veya katalitik etkinliği geliştirebilir.

Kullanılmış kurşun-asit akü macunu genellikle kurşun sülfat ve diğer kurşun bileşikleriyle birlikte Kurşun Dioksit içerir.
Geri dönüşüm işlemleri, yeni malzemelerde ve akülerde kullanılmak üzere Kurşun Dioksitin kurşun içeriğini geri kazanır.

Yüksek sıcaklıklarda Kurşun Dioksit oksijen açığa çıkararak daha düşük değerlikli kurşun oksitlere dönüşebilir.
Belirgin yükseltgen özelliği nedeniyle indirgen maddeler Kurşun Dioksit ile kolayca tepkimeye girer.

Kurşun Dioksitin Kullanım Alanları:
Kurşun dioksit, şarj sırasında pozitif plakada PbO₂ biriktiren ve deşarj sırasında PbSO₄'e indirgenme yoluyla çalışan kurşun-asit depolama bataryalarının vazgeçilmez pozitif plaka (katot) materyalidir; PbO₂ kullanan kurşun-asit bataryaları hemen hemen tüm binek araçları, motosikletler, forkliftler, endüstriyel kesintisiz güç kaynakları (KGK) ve şebeke ölçekli yenilenebilir enerji depolama sistemlerini güçlendirmektedir.
Kurşun dioksit, çeşitli endüstriyel elektrolitik proseslerde ekonomik anot materyali olarak kullanılmaktadır: potasyum dikromat rejenerasyonu (platin ve grafit elektrotların daha ucuz alternatifi), sülfat banyolarında bakır ve çinko elektrokaplama için oksijen anodu, atıksu organik kirleticilerinin oksidasyonu ve sülfürik asit elektrolitinde oksalik asitten glioksilik asit üretimi; β-PbO₂ bu amaç için daha düşük özdirenç, düşük pH'ta iyi korozyon direnci ve yüksek oksijen aşırı voltajı nedeniyle tercih edilmektedir.
Kurşun dioksit, boya ve ara madde üretiminde (PbO₂ ile indigo boyamada deşarj maddesi ve mordant olarak), kibritlerin çakma yüzeyinde amorf fosfor ile birlikte ateşleme maddesi olarak ve pirotknikler, patlayıcılar ve ateşleyici fitil bileşimlerinde hızlı oksijen kaynağı olarak güçlü oksidanl maddesi işlevi görmektedir.
Kurşun dioksit, poliüsüfür kauçukları, sıvı poliüsüfür polimerleri, düşük moleküler ağırlıklı bütil kauçuk ve poliizopren için oksidatif çapraz bağlayıcı (vulkanizasyon maddesi) olarak ve yüksek voltajlı parafudr devre kesici (yıldırım koruyucu) düzeneklerinde direnç elemanı olarak kullanılmaktadır.
Kurşun dioksit, klorlanmış su taşıyan kurşun hizmet hatlarında pasifleştirici tabaka oluşturarak kurşun saçılmasını önlemekte; analitik kimyada organik ve kromatografik analizlerde analitik reaktif olarak; klorlu hidrokarbonlar, epoksitler ve diğer özel kimyasalların sentezinde oksidanl madde olarak kullanılmaktadır.
Kurşun dioksit, 1970'lere kadar ortam hava kirliliği izleme sistemlerinde SO₂ adsorbenti olarak kullanılmıştır; kurşun bazlı cam ve seramik formülasyonlarında, PbO₂-grafit kompozit elektrotlarında amonyak, nitrit ve fenol tespiti için de uygulanmaktadır.

Kurşun Dioksitin Faydaları ve Avantajları:
PbO₂'nin olağandışı metalik iletkenliği (özdirencin ~10⁻⁴ Ω·cm) — kafesteki stokiyometrik fazla kurşundan kaynaklanan serbest yük taşıyıcılarından ileri gelir — inorganik bir oksit olmasına karşın tanımlanmış elektrot potansiyeli olan bir elektrot materyali olarak işlev görmesini sağlar; bu özellik yaygın metal oksitler arasında benzersizdir.
Kurşun dioksit, yaygın sulu şarj edilebilir batarya kimyaları arasında en yüksek hücre voltajını (H₂SO₄'teki Pb/PbO₂ hücresi için E° = +2,05 V) son derece düşük depolanan kilovat-saat başına maliyetle sağlamakta; bu durum PbO₂ pozitif plakalı kurşun-asit bataryalarını küresel ölçekte otomotiv marş-aydınlatma-ateşleme ve endüstriyel yedek güç için baskın teknoloji haline getirmektedir.
Elektrolitik anot materyali olarak PbO₂, seyreltik ve konsantre sülfürik asit, nitrik asit ve klorür çözeltileri dahil son derece aşındırıcı ortamlara direnmekte; platinin ve grafitin maliyetinin çok altında rekabetçi servis ömrü sunmakta; hidroklorik asit banyolarında klor gazı oluşumuna da dayanabilmekte ve güçlü oksidatif elektrolit ortamlarında çok yönlü kullanım imkânı sağlamaktadır.
PbO₂'nin termal bozunması, Pb₁₂O₁₉ (290°C) → Pb₁₂O₁₇ (350°C) → Pb₃O₄ (375°C) → PbO (600°C) olmak üzere birden fazla kurşun oksit fazına kontrollü, basamaklı bir yol sunmakta; bozunma sıcaklığını ve atmosferini değiştirerek çeşitli kurşun oksit ürünleri için kullanışlı bir öncü madde oluşturmaktadır.

Kurşun Dioksitin Özellikleri:
Kurşun dioksit, yoğunluğu 9,38 g/cm³ (20°C'de özgül ağırlık 9,375), erime noktası 290°C (oksijen açığa çıkarak ayrışır), kırılma indeksi 2,30, buhar yoğunluğu 8,2; özgül ısı kapasitesi Cp(kristal) = 0,27 J/(g·K) (25°C'de); suda ve alkolde pratik olarak çözünmez; buzlu asetik asitte yavaşça çözünür; hidroklorik asitte orta derecede çözünür (Cl₂ açığa çıkarak); H₂O₂ veya okzalik asit varlığında seyreltik nitrik asitte çözünür; sıcak kostik alkali çözeltilerinde çözünür (hidroksiplümbat oluşturarak) olan koyu kahverengiden siyaha kristal tozdur.
Kurşun dioksit iki kristal polimorf olarak bulunmaktadır: α-PbO₂ (ortorombik, uzay grubu Pbcn No. 60, Pearson sembolü oP12, kafes sabitleri a = 0,497 nm, b = 0,596 nm, c = 0,544 nm, Z = 4; Pb altı koordinatlı; oktahedra komşu kenarlarla bağlı zikzak zincirler oluşturur) ve β-PbO₂ (tetragonal, uzay grubu P4₂/mnm No. 136, rutil tipi, a = 0,491 nm, c = 0,3385 nm, Z = 2; oktahedra karşı kenarları paylaşarak sütunlar oluşturur ve köşelerle birbirine bağlanır); her iki polimorf doğada nadir mineral olarak scrutinyit (α) ve platnerit (β) şeklinde görülmektedir.
Kurşun dioksit yanıcı değildir, ancak oksijen kaynağı olarak yanıcı maddelerle ilgili yangınların alevlenmesini ve yoğunluğunu büyük ölçüde artırır; 290°C'de O₂ açığa çıkararak ayrışır; yangın koşullarında tahriş edici, aşındırıcı ve toksik kurşun oksit dumanları oluşturur; NFPA 704 puanı: Sağlık 4 / Yangın 0 / Reaktivite 3 / OX.
Temel elektrokimyasal parametre: PbO₂'nin O/Pb oranı hazırlama yöntemine bağlı olarak 1,90–1,98 arasında değişmekte; bu alt-stokiyometri, metalik iletkenliği sağlayan fazla Pb²⁺ iyonları ve serbest elektronlar oluşturmaktadır; yoğun PbO₂'nin (elektrolitik) özdirenci ~10⁻⁴ Ω·cm; gözenekli pil malzemesi daha yüksek özdirence sahiptir.

Kurşun Dioksitin Kimyasal Özellikleri:
Kurşun dioksitin IUPAC adı dioxolead (kurşun(IV) oksit), SMILES O=[Pb]=O (veya [Pb](=O)=O), InChI=1S/2O.Pb, InChIKey YADSGOSSYOOKMP-UHFFFAOYSA-N; PubChem CID 14793; ChemSpider 14109; MDL MFCD00011165; EC 215-174-5; ECHA InfoCard 100.013.795; CompTox DTXSID5025497; RTECS OG0700000; UNII 7JJD3ICL6A'dır.
Kurşun dioksit, baskın asidik özelliklerle amfoterik bir bileşiktir; güçlü bazlarda hidroksiplümbat iyonu oluşturarak çözünür: PbO₂ + 2NaOH + 2H₂O → Na₂[Pb(OH)₆]; sıcak asitlerle kararsız Pb⁴⁺ durumu daha kararlı Pb²⁺'ye dönüşerek oksijen açığa çıkar: 2PbO₂ + 2H₂SO₄ → 2PbSO₄ + 2H₂O + O₂; 2PbO₂ + 4HNO₃ → 2Pb(NO₃)₂ + 2H₂O + O₂; PbO₂ + 4HCl → PbCl₂ + 2H₂O + Cl₂.
Kurşun dioksit güçlü bir oksidanl madde olup Mn²⁺'yi permanganata (MnO₄⁻) yükseltgemekte: 2MnSO₄ + 5PbO₂ + 6HNO₃ → 2HMnO₄ + 2PbSO₄ + 3Pb(NO₃)₂ + 2H₂O; Cr(III)'ü kromata yükseltgemekte: 2Cr(OH)₃ + 10KOH + 3PbO₂ → 2K₂CrO₄ + 3K₂PbO₂ + 8H₂O; alkali iyodür çözeltilerinde iyodürü iyoduna yükseltgemektedir.
Kurşun dioksit havada basamaklı termal bozunmaya uğrar: 24PbO₂ → 2Pb₁₂O₁₉ + 5O₂ (290°C); Pb₁₂O₁₉ → Pb₁₂O₁₇ + O₂ (350°C); 2Pb₁₂O₁₇ → 8Pb₃O₄ + O₂ (375°C); 2Pb₃O₄ → 6PbO + O₂ (600°C); 580–620°C'de 1.400 atm O₂ basıncında Pb₂O₃ da elde edilebilir.

Kurşun Dioksitin Üretimi:
Başlıca endüstriyel kimyasal yol, kırmızı kurşunun (Pb₃O₄) alkalin çamurda klor atmosferinde oksidasyonudur; alternatif kimyasal yollar: kurşun(II) asetatın kalsiyum hipokloritle reaksiyonu — Pb(OH)₃⁻ + ClO⁻ → PbO₂ + Cl⁻ + OH⁻ + H₂O; Pb₃O₄'ün nitrik asitle reaksiyonu — Pb₃O₄ + 4HNO₃ → PbO₂ + 2Pb(NO₃)₂ + 2H₂O; kurşun monoksitin sodyum nitrat ve sodyum klorat karışımıyla ergitilmesi.
Başlıca elektrokimyasal üretim yolu anodik elektrodepozisyondur: seyreltik sülfürik asitte PbO₂, yaklaşık +1,5 V elektrot potansiyelinde saf kurşun veya sert substrat elektrotlar (titanyum, niyobyum, tantal veya grafit) üzerine biriktirilir; üretim koşulları galvanostatik akım ~100 A/m², depozisyon süresi ~30 dakika, kurşun nitrat ile akan seyreltik nitrik asit çözeltisinde; substratlar yapışmayı artırmak için önceden kumlanmaktadır; bu yöntem Mohs sertliği 5,5 olan sert ve kırılgan PbO₂ üretir.
Kurşun dioksit, ≥%94 (LR), ≥%97,0 (ACS reaktifi), ≥%99,0 (pa kalite), ≥%99,995 (metaller bazında, Puratronic kalite) ve ≥%99,998 (iz metaller bazında) saflık düzeylerinde koyu kahverengi ila siyah toz olarak ticari düzeyde temin edilebilmektedir.

Kurşun Dioksit Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (MGBF):

Kurşun Dioksitin Kullanımı:
Kurşun dioksit, GHS kapsamında Tehlike sinyal kelimesiyle sınıflandırılmış son derece tehlikeli bir bileşiktir; kullanım yalnızca eğitimli personel tarafından duman davlumbazında veya iyi havalandırılmış ortamda gerçekleştirilmelidir; toz ve duman solumaktan kaçının (P260, P261); kullanım sırasında yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin (P270); kullanmadan önce özel talimatları edinin (P201, P202); yanıcı maddeler ve indirgeyici maddelerle temastan kaçının (P210, P220, P221).
Doğurganlık çağındaki kadınlar maruziyetten kesinlikle kaçınmalıdır (H360); Bölüm 8'de belirtilen tüm kişisel koruyucu ekipmanı kullanın (P280, P281); kullandıktan sonra elleri iyice yıkayın (P264); bileşik OSHA Standard 1910.1025 (kurşun) kapsamında düzenlenmektedir — standartın tüm gereklilikleri yerine getirilmelidir; kirlenmiş iş kıyafetleri eve götürülmemelidir.

Kurşun Dioksit GBF'si:

Kurşun Dioksitin Kararlılığı ve Reaktivitesi:

Kimyasal kararlılık:
Kurşun dioksit, serin, kuru, iyi havalandırılmış yerde sıkıca kapalı kaplarda önerilen depolama koşullarında kararlıdır. 290°C'de oksijen ve toksik kurşun oksit dumanları açığa çıkarak ayrışır.

Reaktivite:
Kurşun dioksit güçlü bir oksidanl maddedir; indirgeyici maddeler, yanıcı maddeler, reaktif metaller ve organik bileşikler dahil pek çok maddeyle şiddetli reaksiyona girer.
Özellikle tehlikeli/şiddetli reaksiyonlar: H₂S ile şiddetli reaksiyon; hidroksilamin ile tutuşma; H₂O₂, fenilhidrazin ve sülfüril klorürle şiddetli reaksiyon; SO₂ ile akkor alevli reaksiyon; bor veya sarı fosforla öğütüldüğünde patlama; kükürt ve kırmızı fosfor karışımları tutuşur; alkalin toprak sülfitleriyle (CaS, SrS, BaS) ısıtıldığında şiddetli reaksiyon.

Kaçınılması gereken koşullar:
Yanıcı maddelerle temas (odun, kağıt, yağ, giysi) — tutuşabilir.
İndirgeyici maddelerle temas — şiddetli oksidasyon.
Yüksek sıcaklıklar (≥290°C) — O₂ salınımı ve toksik duman oluşumu.
Isı ve kirlenme — yangın ve patlama riski.
Güçlü asitlerle temas — oksijen açığa çıkması ve Pb²⁺ oluşumu.

Uyumsuz malzemeler (reaksiyonlar şiddetli veya patlayıcı olabilir):
İndirgeyici maddeler; reaktif metaller (Al, Mg, K, Na, Zn, metal tozları).
Yanıcı maddeler (odun, kağıt, yağ, giysi).
Güçlü asitler (H₂SO₄, HNO₃, HCl).
Hidrojen sülfür, hidrojen peroksit, hidroksilamin, fenilhidrazin.
Sülfüril klorür, klor triflorür, fosfor triklorür.
Kükürt, kırmızı/sürtünme fosforu, bor, silisyum, tungsten, molibden.
Kalsiyum sülfür, stronsiyum sülfür, baryum sülfür.
Aminler, hidrürler, karbürler, metal sülfürler, gliserin.
Selüloz bazlı ve genişletilmiş polimerik emiciler (oksidanl madde ile reaktif).

Tehlikeli ayrışma ürünleri:
Isıtmada toksik kurşun oksit dumanları ve partiküller (Pb, PbO, çeşitli kurşun oksitler).
Oksijen gazı (O₂) — yangın ve patlama riskini artırır.
HCl ile reaksiyonda klor gazı (Cl₂).
Kükürt içeren maddelerle reaksiyonlarda SO₂.

Kurşun Dioksitin Kullanımı ve Depolanması:

Kullanım:
Yalnızca duman davlumbazında veya iyi havalandırılmış ortamda kullanın; her zaman toz oluşumundan kaçının.
Tam KKE takın: kimyasal dirençli eldivenler, kimyasal sıçrama gözlüğü, yüz siperliği, kimyasal dirençli koruyucu giysi.
P3 tipi (EN 143) veya eşdeğer P100 solunum cihazı takın.
Yanıcı maddelerle ve indirgeyici maddelerle her türlü temastan kaçının.
Çalışma alanında yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin; kirlenmiş giysileri eve götürmeyin.
Kullandıktan sonra elleri iyice yıkayın.

Depolama:
Serin, kuru, iyi havalandırılmış yerde sıkıca kapalı kaplarda saklayın.
Gıda, yem, yanıcı maddeler ve tüm uyumsuz maddelerden (özellikle indirgeyici maddeler, reaktif metaller, peroksitler, permanganatlar, kloratlar, nitratlar ve organik maddeler) ayrı tutun.
Depolama sınıfı: 5.1B — Oksidatif tehlikeli maddeler.
Renk kodu: Sarı — Reaktif Tehlike.
Raf ömrü: Doğru depolanırsa belirsiz.
OSHA Standard 1910.1025 (kurşun) ve NFPA 43A (oksidanlların depolanması) gerekliliklerine uyun.
ERG Kılavuz 140 (Oksidanlar): Katı madde dökülmesi için ≥25 m'de tecrit edin; büyük dökülmelerde rüzgar yönünde ≥100 m tahliye; tank vagonu yangında tüm yönlerde ≥800 m tecrit.

Kurşun Dioksit İçin İlk Yardım Önlemleri:

Soluma:
Etkilenen kişiyi derhal temiz havaya taşıyın; rahatça nefes almasını sağlayın (P304+P340).
Semptom gelişmese de (hırıltı, öksürük, nefes darlığı) derhal doktoru arayın; kurtarıcılar SCBA kullanmalıdır; gecikmeli kurşun toksisitesi etkilerinin izlenmesi esastır.

Cilt teması:
Kirlenmiş giysileri çıkarırken ve ayırırken etkilenen cildi derhal bol suyla yıkayın; sabun ve suyla dikkatlice yıkayın.
Belirtiler gelişirse derhal doktoru arayın ve hastaneye götürün.

Göz teması:
Varsa kontakt lensleri çıkarın; gözleri derhal su veya normal salin ile 20–30 dakika boyunca yıkayın.
Semptom (kızarıklık, tahriş) gelişmese de derhal göz doktoru kontrolü yaptırın.

Yutulması:
Derhal hastane veya zehir merkezi arayın; bol su verin ve tıbbi personelin önerisi üzerine aktif kömür karışımı, süt veya dövülmüş yumurta akı verin.
Bilinçsiz veya konvülziyon geçiriyorsa KUSTURMAYIN; derhal hastaneye götürün.
Tıbbi not: Kurşun zehirlenmesi panzehiri — CaEDTA kelat tedavisi (yalnızca hastanede); ciddi vakalarda BAL (İngiliz Anti-Lewisite, dimerkaprol) değerlidir; efedrin sülfat ile ön ilaçlama BAL toksisitesini azaltır; OSHA 1910.1025 kapsamında periyodik tıbbi muayene önerilir.

Kurşun Dioksit Yangınla Mücadele Önlemleri:

Uygun söndürme araçları:
Küçük yangın: yalnızca su; kuru kimyasal veya köpük KULLANMAYIN.
Büyük yangın: yangın alanını uzaktan bol suyla sulayın.

Özel tehlikeler:
Kurşun dioksit yanmaz, ancak O₂ salınımıyla yanıcı maddelerin yanmasını güçlü biçimde hızlandırır; açığa çıkan kurşun oksit dumanları (PbO, Pb₂O₃) son derece toksiktir.
Isıtıldığında kaplar patlayabilir; yangın söndürme suyundan kaynaklanan akıntı çevresel ve patlama tehlikesi oluşturabilir.

İtfaiyeciler için koruyucu ekipman:
Pozitif basınçlı SCBA kullanılmalıdır; yangın riski OLMAYAN durumlarda üretici tarafından önerilen kimyasal koruyucu giysiler giyilmelidir; yangın söndürme kıyafetleri yalnızca termal koruma sağlar.

Yangınla mücadele talimatları:
Tüm gereksiz personeli tahliye edin; mümkün olan maksimum güvenli mesafeden veya insansız su topu cihazlarıyla yangınla mücadele edin.
Kapları bol suyla soğutun; doğrudan alevle temas halindeki kaplardan daima uzak durun.

Kurşun Dioksit Kaza ile Salınım Önlemleri:

Kişisel önlemler:
Dökülme alanını ≥25 m tecrit edin; büyük dökülmeler için rüzgar yönünde ≥100 m tahliye; pozitif basınçlı SCBA ve tam kimyasal koruyucu giysiler takın.
Yanıcı maddeleri dökülen maddeden uzak tutun; tam KKE olmadan hasarlı kaplara veya dökülen maddeye dokunmayın.

Çevresel önlemler:
Kurşun dioksitin çevreye girmesine izin vermeyin (H410); kanalizasyondan, giderlerden ve su yollarından uzak tutun.

Temizleme yöntemleri:
Küçük kuru dökülme: temiz kürekle temiz kuru kaba alın; gevşekçe kapatın; dökülme alanından uzaklaştırın.
Selüloz bazlı veya genişletilmiş polimerik emiciler kullanmayın (PbO₂ ile reaktif).
Toz oluşumunu önlemek için gerekirse önce nemleştirin; tüm kalıntıları dikkatle sızdırmaz etiketlenmiş kaplarda toplayın.
Atık bertarafı: çözünür tuza dönüştürme, sülfür olarak çöktürme; lisanslı yüklenici aracılığıyla onaylı düzenli depolama alanına tehlikeli atık olarak bertaraf edin; RCRA kodu D008; kanalizasyona veya gidere boşaltmayın.

Kurşun Dioksit Maruziyet Kontrolleri / Kişisel Koruyucu Ekipman:

Mühendislik kontrolleri:
Yalnızca duman davlumbazında veya tam yerel egzoz havalandırmasıyla çalışın; mümkünse prosesleri kapatın.
Acil göz yıkama istasyonları ve güvenlik duşları erişilebilir konumda olmalıdır.

Göz koruması:
Kimyasal sıçrama gözlüğü ve yüz siperliği — her ikisi aynı anda kullanılmalıdır.

El koruması:
Kimyasal dirençli eldivenler (nitril, neopren veya EN 374 kapsamında test edilmiş eşdeğeri); kullanım öncesi kontrol edin, kirlenmiş eldivenleri kullanımdan sonra bertaraf edin.

Cilt ve vücut koruması:
Kimyasal dirençli tam vücut koruyucu kıyafet; büyük dökülme müdahalesinde tam enkapsülasyon tulum.

Solunum koruması:
Rutin toz kontrolü için P3 tipi (EN 143) solunum cihazı; dökülmeler, yüksek konsantrasyonlar veya yangın müdahalesi için pozitif basınçlı SCBA.

Hijyen önlemleri:
Çalışma alanında yemek yemeyin, içmeyin veya sigara içmeyin; kullandıktan sonra elleri ve açıkta kalan cildi iyice yıkayın; kirlenmiş iş kıyafetlerini eve götürmeyin; OSHA 1910.1025 kapsamında periyodik tıbbi muayene.

Kurşun Dioksit Tanımlayıcıları:
CAS Numarası: 1309-60-0
EC Numarası: 215-174-5
MDL Numarası: MFCD00011165
ECHA InfoCard: 100.013.795
PubChem CID: 14793
ChemSpider: 14109
RTECS: OG0700000
UNII: 7JJD3ICL6A
CompTox (EPA): DTXSID5025497
IUPAC Adı: dioxolead (kurşun(IV) oksit)
Moleküler Formül: PbO₂ (O₂Pb)
Moleküler Ağırlık: 239,20 g/mol
Tam Kütle: 239,966481 Da
Monoisotopik Kütle: 239,966481 Da
SMILES: O=[Pb]=O (veya [Pb](=O)=O)
InChI: InChI=1S/2O.Pb
InChIKey: YADSGOSSYOOKMP-UHFFFAOYSA-N
HBV: 0; HBA: 2; Döndürülebilir bağ: 0; Ağır atom sayısı: 3; Kompleksite: 18,3; TPSA: 34,1 Ų
GHS Sinyal Kelimesi: Tehlike
GHS Tehlike Beyanları: H272, H302, H332, H360, H372, H373, H410
GHS Önlem Beyanları: P201, P202, P210, P220, P221, P260, P261, P264, P270, P271, P273, P280, P281, P301+P312, P304+P312, P304+P340, P308+P313, P312, P314, P330, P370+P378, P391, P405, P501
NFPA 704: Sağlık 4 / Yangın 0 / Reaktivite 3 / OX
Risk İfadeleri: R61, R8, R20/22, R33, R50/53, R62
Güvenlik İfadeleri: S53, S45, S60, S61
BM Numarası: UN 1872
Tehlike Sınıfı: 5.1 (Oksidanl madde)
Ambalaj Grubu: III
RIDADR: UN 1872
WGK Germany: 3
Depolama Sınıfı: 5.1B
HS Kodu: 28249090
TSCA: Kayıtlı; EINECS: Kayıtlı; RCRA kodu: D008
REACH: Aktif kayıtlar
ACGIH TLV: 0,05 mg/m³ TWA (Pb olarak); A3 — hayvan kanserojen olduğu doğrulanmış
NIOSH TLV: 0,05 mg/m³ TWA; IDLH 100 mg/m³
AB-OEL (bağlayıcı): 0,15 mg/m³ TWA
IARC: Grup 2A (inorganik kurşun bileşikleri)
NTP: İnsan kanserojen olması makul ölçüde öngörülmektedir
MAK: Kanserojen kategori 2; germ hücresi mutajen grup 3A
Guinea pig i.p. LD50: 220 mg/kg (Venugopal, Luckey)
Tehlike Sınıflandırmaları: Akut Toks. 4 Oral; Akut Toks. 4 İnhalasyon; Oks. Katı 3; Üreme 1A; STOT RE 2; Sucul Akut 1; Sucul Kronik 1
Hedef organlar: Kan, kemik iliği, MSS, PSS, böbrekler, bağışıklık sistemi, üreme sistemi

Kurşun Dioksitin Özellikleri:
Fiziksel hâl: Katı
Görünüm: Koyu kahverengi ila siyah kristal toz
Koku: Kokusuz
Moleküler formül: PbO₂
Moleküler ağırlık: 239,20 g/mol
Erime noktası: 290°C (O₂ açığa çıkarak ayrışır)
Yoğunluk: 9,38 g/cm³ (20°C'de özgül ağırlık 9,375)
Kırılma indeksi: 2,30
Özgül ısı kapasitesi: 0,27 J/(g·K), 25°C'de
Buhar yoğunluğu: 8,2 (hava = 1)
Suda çözünürlük: Çözünmez
Asetik asitte çözünürlük: Yavaşça çözünür
HCl'de çözünürlük: Orta derecede çözünür (Cl₂ açığa çıkar)
Alev noktası: Yanmaz
Oksidatif özellikler: Kategori 2 oksidanl madde
Elektrik özdirenci (yoğun): ~10⁻⁴ Ω·cm (metalik)
Kristal sistemi: α-PbO₂ ortorombik (Pbcn); β-PbO₂ tetragonal (P4₂/mnm)
GHS Sınıflandırması: Tehlike — H272, H302, H332, H360, H372, H373, H410
OEL (ACGIH/OSHA, Pb olarak): 0,05 mg/m³ TWA

Kurşun Dioksit Özellikleri — Spesifikasyonlar:
Ürün adı: Kurşun dioksit (Kurşun(IV) oksit)
CAS Numarası: 1309-60-0
EC Numarası: 215-174-5
Moleküler Formül: PbO₂
Moleküler Ağırlık: 239,20 g/mol
Saflık kademeleri: LR ≥%94; ACS reaktifi ≥%97,0; pa ≥%99,0; Puratronic ≥%99,995; iz metaller bazında ≥%99,998
Spesifikasyon (ACS): Seyreltik HNO₃ çözünmez ≤%0,2; Cl ≤%0,002; NO₃ ≤%0,02; SO₄ ≤%0,05; Ca ≤%0,02; Cu ≤%0,05; Fe ≤%0,02; Mn ≤%0,0005; K ≤%0,05; Na ≤%0,1
Görünüm: Kahverengi ila siyah toz
Erime noktası: 290°C (ayrışır)
Yoğunluk: 9,38 g/cm³
Depolama: Serin, kuru, iyi havalandırılmış; yanıcı ve uyumsuz maddelerden uzak; 5.1B depolama sınıfı
Format: Toz; DryPowder veya WetSolid olarak temin edilebilir
Belgeler: CoA (analiz sertifikası), MGBF/GBF mevcut

Kurşun Dioksitin Adları:
Kurşun dioksit
Lead dioxide
Kurşun(IV) oksit
Kurşun peroksit
Kurşun süperoksit
Plumbik oksit
Kurşun oksit (PbO₂)
Platnerit (β-PbO₂)
Scrutinyit (α-PbO₂)
Kurşun esmer
dioxolead
dioxoplumban
plumbanediyon
Bioxyde de plomb
Peroxyde de plomb
Bleisuperoxyd
CI 77580
C.I. 77580
CCRIS 6254
HSDB 4335
UNII-7JJD3ICL6A
UN1872
MFCD00011165
CAS 1309-60-0