Lutein, antioksidan ve göz sağlığı için besleyici bir madde olarak yaygın olarak bilinen, doğal olarak oluşan bir karotenoid pigmentidir.
Luteinin kimyasal formülü C₄₀H₅₆O₂'dir.
Lutein, ksantofil karotenoidler sınıfına aittir.
CAS Numarası: 127-40-2
Moleküler Formül: C40H56O2
Moleküler Ağırlık: 568,87
EINECS Numarası: 204-840-0
Eş anlamlılar: Lutein, 127-40-2, all-trans-Lutein, Bitkisel lutein, Bitkisel luteol, Lutein A, trans-Lutein, Xantofil, all-trans-Xantofil, FloraGLO, FloraGLO Lutein, beta epsilon karoten 3,3'-diol (3R,3'R,6'R), E161b, Oro Glo 7, Lutein, OS 24, INS 161B(I), X72A60C9MT, DTXSID8046749, INS-161B(I), E-161B, NSC-59193, DTXCID6026749, CHEBI:28838, gama Lutein, RefChem:5966, 204-840-0, Bo-Xan, Lutein ester, all-trans (+) Xanthophyll, MFCD08435941, UNII-X72A60C9MT, NCGC00167965-01, EINECS 204-840-0, Lutamax, Lutein %5, Lutein %10, Lutein %20, Lutein %50, Lutein %95, LUTEIN FCC, LUTEIN USP-RS, Ksantofil MI, SCHEMBL19342, CHEMBL173929, DB00137, CAS-127-40-2, beta,;beta,e-karoten-3,;beta,e-karoten-3,3'-diol;SAG-1000;epsilon-karoten-3,3'-diol,(3teta,3'teta,6'teta)-bet;ksantofilfromalfalfa;beta,epsilon-karoten-3,3'-diol;MISIRDAN KSANTOFİL
Lutein, hidroksil (-OH) fonksiyonel grupları içeren döngüsel uç gruplara sahip uzun bir konjuge polien zincirinden oluşur.
Bu yapı, mavi ışığı emmesini ve antioksidan görevi görmesini sağlar.
Lutein, biyolojik aktivitesinden sorumludur.
Lutein doğal olarak ıspanak, lahana ve mısır gibi yeşil yapraklı sebzelerde ve bazı meyvelerde bulunur.
Lutein insan retinasında da bulunur.
Bu durum, besin değeri açısından önemini vurgulamaktadır.
Lutein fiziksel olarak sarıdan turuncuya değişen kristal bir toz halinde görünür.
Lutein suda çözünmez, ancak yağlarda ve organik çözücülerde çözünür.
Işığa, ısıya ve oksijene karşı hassastır.
Lutein, serbest radikalleri temizleyerek güçlü antioksidan özellikler gösterir.
Lutein, hücreleri oksidatif hasardan korumaya yardımcı olur.
Bu, sağlık yararlarını destekler.
Lutein, özellikle retina makulasında olmak üzere, göz sağlığında önemli bir rol oynar.
Zararlı mavi ışığı filtrelemeye yardımcı olur.
Bu, görme yetisini korur.
Lutein, özellikle ışık ve ısıya maruz kalma durumunda, oksidasyona ve bozulmaya karşı kimyasal olarak hassastır.
Uygun şekilde saklanması gerekmektedir.
Lutein, formülasyonlarda sıklıkla stabilize edilir.
Lutein, göz sağlığı ve hücresel sağlık için önemli olan, yağda çözünen bir antioksidan karotenoid olarak tanımlanabilir ve beslenme ve sağlıkla ilgili uygulamalarda yaygın olarak kullanılır.
Lutein, fotosentetik pigmentlere ait bir karotenoid türüdür ve doğal olarak sebzelerde (ıspanak, lahana, brokoli vb.), çiçeklerde, meyvelerde ve diğer bitkilerde yaygın olarak bulunur.
Lutein, ışık enerjisini emebilir ve belirli bir durumda klorofil a'ya aktararak ışık enerjisini dönüştürebilir.
Lutein, klorofili korumada rol oynar.
Lutein, metalik parlaklığa sahip, eşkenar dörtgen şeklinde sarı bir kristaldir; ışığa ve hidrojene maruz kaldığında kararsızdır, suda çözünmez ancak yağ ve yağlı çözücülerde kolayca çözünür.
Lutein, serin ve kuru bir yerde, ışıktan ve havadan uzak tutularak saklanmalıdır.
Lutein, insan retinasındaki en önemli besleyici bileşendir.
Göz retinasının makula (merkezi görüş alanı) ve mercek bölgesinde yüksek oranda ksantofil bulunur.
İnsan vücudu ksantofili kendi başına sentezleyemez, bu nedenle besinlerden alınması gerekir.
Tüm zorlukların üstesinden geldikten sonra, ksantofil antioksidan etkiler göstermek, zararlı serbest radikalleri nötralize etmek, mavi ışığı (göz için zararlı olan) filtrelemek ve güneş ışığının neden olduğu gözdeki oksidasyon hasarını önlemek için merceğe ve makulaya girer.
Lutein bir ksantofildir ve bilinen 600 doğal olarak oluşan karotenoidden biridir.
Lutein yalnızca bitkiler tarafından sentezlenir ve diğer ksantofiller gibi ıspanak, lahana ve sarı havuç gibi yeşil yapraklı sebzelerde yüksek miktarlarda bulunur.
Yeşil bitkilerde lutein, ışık enerjisini düzenlemek ve fotosentez sırasında yüksek ışık seviyelerinde aşırı üretilen klorofilin uyarılmış bir formu olan üçlü klorofili kontrol altına almak için fotokimyasal olmayan söndürme ajanları olarak görev yapar.
Lutein, insan gözünün makulasında yoğunlaşan ve genellikle makula pigmenti olarak adlandırılan başlıca karotenoidlerden biridir.
Lutein, zeaksantin ile birlikte çalışır.
Bu bileşik, özellikle 400-500 nm aralığında güçlü mavi ışık emme yeteneği sergiler.
Bu, ışığın neden olduğu oksidatif stresi azaltmaya yardımcı olur.
Lutein retina dokularını korur.
Lutein, C ve E vitaminleri gibi diğer besin maddeleriyle sinerjik antioksidan aktivite gösterir.
Bu etkileşimler genel korumayı artırır.
Bu, hücresel savunma sistemlerini destekler.
Lutein yağda çözünür bir maddedir, yani vücuttaki emilimi besinlerdeki yağlara bağlıdır.
Lipitlerle birlikte tüketildiğinde biyoyararlanımı artar.
Bu, beslenme açısından önemlidir.
Lutein, özellikle göz dokularında olmak üzere, biyolojik zarlarda birikebilir.
Lutein, zar yapısının stabilize edilmesine yardımcı olur.
Bu, hücre bütünlüğüne katkıda bulunur.
Erime noktası: 195 °C
alfa: 18Cd +165° (benzende c = 0,7)
Kaynama noktası: 572,66°C (yaklaşık tahmin)
Yoğunluk: 0,9944 (yaklaşık tahmin)
Kırılma indisi: n20/D 1.361–1.363
Parlama noktası: 269,1±27,5 °C
Saklama sıcaklığı: -20°C
Çözünürlük: Kloroform (Hafifçe), Diklorometan (Hafifçe), Metanol (Hafifçe, Isıtılmış, Ultrasonik İşlem Görmüş)
pKa: 14,61±0,70 (Tahmini)
Şekil: Katı
Renk: Kırmızıdan Çok Koyu Kırmızıya
Biyolojik kaynak: tavşan
Optik aktivite: 〔α〕656.3 +16220 (c 0.2, CHCl3)
λmax: λ: 441–451 nm Amax
Merck: 13,10120
BRN: 2068547
Stabilite: Işığa Duyarlı, Sıcaklığa Duyarlı
Kozmetik İçeriklerin İşlevleri: Cilt Bakımı
InChIKey: KBPHJBAIARWVSC-RGZFRNHPSA-N
GÜLÜMSEMELER: CC(=C/C=C/C=C(C)/C=C/C=C(C)/C=C/C1=C(C)CC@@H
CC1(C)C)C=CC=C(C)C=C[C@H]2C(C)=CC@H
CC2(C)C
LogP: 11.524 (tahmini)
Lutein, lahana, ıspanak, marul, yeşil fasulye ve kolza gibi bazı yeşil sebze ve meyvelerde bol miktarda bulunur; ancak klorofil, β-karoten ve diğer epoksi karotenoidler ve karotenoidlerin oksijenle ikame edilmiş türevleri de bu bitkilerde bol miktarda bulunur, bu da saf ksantofili elde etmeyi zorlaştırır.
Uzun süren araştırmalar sonucunda, kadife çiçeğinde çok yüksek düzeyde lutein ve zeaksantin ve diğer karotenoidlerin daha az miktarda bulunduğu tespit edildi; bu da ayrıştırma ve saflaştırmayı kolaylaştırıyor, dolayısıyla kadife çiçeği ksantofilin endüstriyel üretimi için iyi bir kaynak olabilir.
Ayrıca bu ürün ve zeaksantin, mango, papaya, şeftali ve kabak gibi bazı sarı-turuncu meyvelerde de bol miktarda bulunur.
Lutein, retinanın makulasını korumada önemli bir rol oynar.
Ksantofil eksikliği kolayca maküler dejenerasyona ve bulanık görmeye neden olabilir ve bununla birlikte görme kaybı, miyopi gibi daha ciddi belirtiler de ortaya çıkabilir.
Lutein, NA'nın öncüsüdür ve insan vücudunda VA'ya dönüştürülebilir.
Ksantofilin gözler için başlıca fizyolojik işlevi antioksidan ve ışık koruyucu görevi görmesidir.
Optik sinirler yenilenemez ve zararlı serbest radikallere karşı oldukça hassastır; ksantofilin antioksidan etkileri ise zararlı serbest radikallerin oluşumunu engelleyebilir.
Lutein, ultraviyole ışınlarına yakın dalga boylarına sahip olan ve retinaya ulaşarak en büyük potansiyel tehlikeye sahip zararlı ışık türü olan mavi görünür ışığın büyük bir kısmını emebilir.
Işık, retinanın hassas hücrelerine ulaşmadan önce, ksantofil hücrelerinin en yoğun toplandığı bölgeden geçer.
Eğer şu anda lutein seviyesi yüksekse, hasar minimuma indirilebilir.
Lutein, yumurta sarısının daha koyu sarı rengine neden olan başlıca maddedir.
Luteinin besin değeri yoktur. Yıllar önce tavuklar çiftlikte serbestçe dolaşırken ksantofil içeren ot yiyorlardı.
Modern üretim tesislerinde, tavukların yumurta sarısının orta sarı renkte olmasını sağlayacak kadar lutein, yemlerine katılır.
Yüksek miktarda lutein içeren yemler, sarı derili tavuk ırklarının gagalarında, derilerinde ve bacaklarında koyu sarı bir renk oluşmasına neden olur.
Tüketici bu pigmentasyonu kaliteyle ilişkilendiriyor ve çoğu durumda bu tür bir kuş için daha yüksek bir fiyat ödemeye razı oluyor.
Ayrıca, yumurta sarısı işleyicileri, yumurta eriştesi ve diğer gıda ürünlerinin rengini en üst düzeye çıkarmak için sıklıkla koyu renkli yumurta sarısı üretmekle ilgilenirler.
Bu, kilogram başına yaklaşık 60 mg ksantofil eklenerek sağlanabilir. Tüketicilerin bu tercihlerini dikkate alan birçok üretici, kümes hayvanı yemlerine ksantofil içeren bileşenler eklemektedir.
Lutein genellikle kadife çiçeği gibi doğal kaynaklardan ekstraksiyon yoluyla elde edilir.
Endüstriyel üretim, bitki bazlı ekstraksiyona odaklanmaktadır.
Bu, takviye edici gıda üretimine destek sağlar.
Lutein, diğer bazı karotenoidlerin aksine, düşük pro-vitamin A aktivitesi gösterir.
Lutein, stabiliteyi artırmak amacıyla sıklıkla kapsülleme teknikleri kullanılan formüle edilmiş ürünlerde yer alır.
Kapsülleme, onu bozulmaya karşı korur.
Lutein, ışık filtreleme, antioksidan ve zar koruyucu işlevleri olan, biyolojik olarak önemli bir karotenoiddir; bu da onu beslenme, göz sağlığı ve fonksiyonel formülasyonlar açısından vazgeçilmez kılar.
Kullanım alanları:
Lutein, doğada en yaygın bulunan karotenoid alkollerden biridir.
Başlangıçta yumurta sarısından izole edilen bu madde, ayrıca ısırgan otu, algler ve birçok sarı çiçeğin taç yapraklarından da kromatografi yöntemiyle izole edilmiştir.
Lutein, göz sağlığı için faydalı bir besin maddesi olarak besin takviyelerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Makula fonksiyonunu ve görmeyi desteklemeye yardımcı olur.
Bu, uzun vadeli göz sağlığını destekler.
Fonksiyonel gıdalarda ve içeceklerde besin değerini artırmak amacıyla eklenir.
Lutein antioksidan faydalar sağlar.
Bu, sağlık odaklı ürünleri destekler.
Lutein, anne sütünde bulunan doğal karotenoid içeriğini taklit etmek amacıyla bebek mamalarında kullanılır.
Görsel gelişimi destekler.
Bu, besin kalitesini artırır.
İlaç ve besin takviyesi ürünlerinde antioksidan ve koruyucu özellikleri nedeniyle yer almaktadır.
Lutein, oksidatif stresi azaltmaya yardımcı olur.
Bu, genel sağlığı destekler.
Lutein, kozmetik ve cilt bakım ürünlerinde antioksidan bir bileşen olarak kullanılmaktadır.
Cildin oksidatif hasardan korunmasına yardımcı olur.
Bu, cilt sağlığını iyileştirir.
Lutein, sarıdan turuncuya kadar değişen renkler veren doğal bir gıda renklendiricisidir.
Lutein, gıdaların görsel çekiciliğini artırır.
Bu, ürünün estetiğini destekler.
Hayvan yeminde, özellikle kümes hayvanları yeminde, yumurta sarısının ve kabuğunun pigmentasyonunu artırmak için kullanılır.
Lutein, ürünün görünümünü iyileştirir.
Bu, tarım sektöründe önemlidir.
Lutein, mavi ışık korumasına yönelik formülasyonlar gibi fonksiyonel göz bakım ürünlerinde kullanılmaktadır.
Görsel konforu destekler.
Bu, modern ihtiyaçlarla örtüşüyor.
Lutein ayrıca görme ve oksidatif stresle ilgili araştırma ve biyomedikal çalışmalarda da kullanılmaktadır.
Koruyucu mekanizmaları araştırmaya yardımcı olur.
Bu, bilimsel araştırmaları destekler.
Lutein, takviyeler, gıdalar, kozmetik ürünler ve hayvan beslenmesi dahil olmak üzere antioksidan aktivite, göz koruması, pigmentasyon ve besin değerini artırma gerektiren her yerde kullanılır.
Lutein, yaşa bağlı makula dejenerasyonunu (AMD) hedefleyen göz sağlığı formülasyonlarında kullanılmaktadır.
Makula pigment yoğunluğunu desteklemeye yardımcı olur.
Dijital cihaz kullanıcıları için üretilen mavi ışık koruma takviyelerinde, göz yorgunluğunu azaltmak amacıyla bulunur.
Lutein, yüksek enerjili görünür ışığı filtreler.
Bu, görsel konforu artırır.
Lutein, besin değerini artırmak amacıyla zenginleştirilmiş süt ve tahıl ürünlerinde kullanılmaktadır.
Lezzeti etkilemeden antioksidan desteği sağlar.
Bu, fonksiyonel gıdaların kalitesini artırır.
Lutein, antioksidan özellikleri nedeniyle sporcu beslenmesi ve iyileşme ürünlerinde kullanılmaktadır.
Fiziksel aktiviteden kaynaklanan oksidatif stresi azaltmaya yardımcı olur.
Bu, iyileşmeyi destekler.
Yaşlanma karşıtı cilt bakım ürünlerinde, oksidatif hasara ve çevresel strese karşı koruma sağlamak amacıyla kullanılır.
Lutein cildin canlılığını destekler.
Bu, kozmetik performansını artırır.
Lutein, özellikle göz veya oksidatif stres rahatsızlıkları olan kişiler için tıbbi beslenme ürünlerinde kullanılmaktadır.
Hedefli beslenme tedavisini destekler.
Bu, sağlık sonuçlarını iyileştirir.
Lutein, içecekler, soslar ve atıştırmalıklar gibi işlenmiş gıdaların renklendirilmesinde kullanılır.
Doğal sarı-turuncu renk tonu sağlar.
Bu, görsel çekiciliği artırır.
Su ürünleri yetiştiriciliğinde ve balık yeminde, balık derisinin ve etinin pigmentasyonunu artırmak için kullanılır.
Lutein piyasa değerini artırır.
Bu, su ürünleri üretimini destekler.
Lutein ayrıca, karmaşık formülasyonlarda stabiliteyi ve ilaç dağıtımını iyileştirmek için kapsüllenmiş bileşen sistemlerinde de kullanılır.
Luteini bozulmaya karşı korur.
Lutein, gıda, takviye, kozmetik ve tarım uygulamalarında göz koruması, antioksidan desteği, doğal renklendirme ve fonksiyonel beslenme gerektiren her yerde kullanılır.
Güvenlik Profili:
Lutein, gıdalarda ve takviyelerde yaygın olarak tüketilen, doğal olarak oluşan bir diyet karotenoidi olduğundan, çok düşük tehlike potansiyeli taşır.
Tipik kullanım seviyelerinde genellikle güvenli olarak kabul edilir.
Ancak, konsantre formlar için standart kullanım önlemlerinin alınması önerilir.
Cilt teması genellikle düşük risklidir, ancak yoğun tozla uzun süreli temas hafif tahrişe veya lekelenmeye (sarı renklenme) neden olabilir.
Hassas kişilerde hafif kızarıklık görülebilir.
Endüstriyel işlemlerde koruyucu eldiven kullanılması önerilir.
Gözle temas hafif mekanik tahrişe neden olabilir.
Belirtiler arasında kızarıklık ve rahatsızlık yer alabilir.
Gözlere temas halinde bol su ile yıkama yapılmalıdır.
Tozun solunması hafif solunum yolu tahrişine neden olabilir.
İnce parçacıklar burun ve boğazı tahriş edebilir.
Yeterli havalandırma ve toz kontrolü önerilir.
Normal beslenme ve takviye düzeylerinde tüketimi güvenli kabul edilir, ancak aşırı alım cilt sararması (karotenodermi) gibi zararsız etkilere yol açabilir.
Lutein önemli bir toksisite ile ilişkilendirilmemektedir.
Büyük miktarlarda tüketilmesi durumunda tıbbi yardım alınabilir.