Endüstriyel kimya, polimer sentezi ve organik ara ürün sentezinde, C₃H₉N moleküler formülü ile tanımlanan Metanamin, N,N-dimetil- (Trimetilamin / TMA), alifatik tersiyer aminler sınıfına ait reaktif bir organik bileşiktir.
Metanamin, N,N-dimetil-, oda sıcaklığında ve basıncında düşük konsantrasyonlarda güçlü bir balık kokusu, yüksek konsantrasyonlarda ise amonyak benzeri bir kokuya sahip renksiz, yanıcı bir gaz olarak bulunur.
Metanamin, N,N-dimetil-, kimya endüstrisinde temel olarak kolin, bitki büyüme düzenleyicileri, iyon değiştirici reçineler ve çeşitli farmasötik ara ürünlerin sentezinde stratejik bir reaktif olarak kullanılır.
CAS Kayıt Numarası: 75-50-3.
EC / EINECS Numarası: 200-875-0.
PubChem CID: 1146.
UN Tehlikeli Madde Numarası: UN 1083 (Sınıf 2.1 Yanıcı Gaz).
Moleküler Ağırlık: 59,11 g/mol.
Eş Anlamlıları: Metanamin, N,N-dimetil-, Dimetilamin, N,N-Dimetilamin, DMA, Dimetilazan, Aminodimetil, Dimetilamino hidrür, Dimetil amin, (CH₃)₂NH.
Temel Özellikler, Fizikokimya ve Tanımlayıcılar
Yoğunluk: 0 °C'de sıvı yoğunluğu 0,632 g/cm³; gaz yoğunluğu (havaya göre) 2,0 (havadan ağır).
Erim Noktası: -117,1 °C.
Kaynama Noktası: 2,9 °C.
Parlama Noktası: -7 °C (Kapalı kap).
Buhar Basıncı: 20 °C'de 212 kPa (2,12 bar).
Suda Çözünürlük: Suda yüksek oranda çözünür (20 °C'de yaklaşık 890 g/L).
Organik Çözücülerde Çözünürlük: Etanol, eter ve benzende yüksek oranda çözünür.
Termal Bozunma: Metanamin, N,N-dimetil-, yüksek sıcaklıklarda bozunarak azot oksitler (NOx), karbonmonoksit (CO) ve hidrojen siyanür (HCN) oluşturur.
Gıda Katkı Maddesi Statüsü: Metanamin, N,N-dimetil-, doğrudan gıda katkı maddesi olarak veya insan tüketimi için kesinlikle uygun değildir (E-numarası yoktur).
Üretim Süreçleri ve Kimyasal Sentez
Metanamin, N,N-dimetil-, endüstriyel ölçekte zeolit veya alüminyum oksit katalizörleri varlığında, yüksek sıcaklık ve basınçta metanol (CH₃OH) ve amonyağın (NH₃) katalitik reaksiyonu ile üretilir.
Reaktörden ayrılan gaz karışımı; monometilamin, dimetilamin ve Metanamin, N,N-dimetil- karışımı içerir.
Metanamin, N,N-dimetil-, seçici ekstraktif distilasyon yoluyla ayrıştırılır, saflaştırılır ve basınçlı depolama ünitelerine aktarılır.
Uygulamalar ve Endüstriyel Kullanımlar
Metanamin, N,N-dimetil-'in en büyük endüstriyel uygulaması, hayvan yemi için temel bir besin katkı maddesi olan kolin klorürün sentezidir.
Metanamin, N,N-dimetil-, tarımda bitki büyüme düzenleyicileri olarak kullanılan mepikvat klorür ve klormekvat klorür üretmek için reaksiyona girer.
Metanamin, N,N-dimetil-, su arıtmada kullanılan güçlü anyon değiştirici reçinelerin üretiminde kuaternerleştirici ajan olarak kullanılır.
Metanamin, N,N-dimetil-, farmasötik endüstrisinde aktif maddeler ve faz transfer katalizörleri için bir sentez ara ürünü olarak kullanılır.
Metanamin, N,N-dimetil-, özel kimyasalların ve surfaktanların sentezinde nötralize edici ajan ve katkı maddesi olarak görev yapar.
Güvenlik, Toksikoloji ve Depolama Standartları
GHS standartlarına göre Metanamin, N,N-dimetil-; Aşırı Yanıcı Gaz (Kategori 1), Solunması Halinde Zararlı (Kategori 4), Ciddi Cilt Yanıklarına ve Göz Hasarına Yol Açar (Kategori 1B) olarak sınıflandırılmıştır.
Metanamin, N,N-dimetil-, orta ila yüksek düzeyde toksisiteye sahiptir; solunduğunda üst solunum yollarında şiddetli tahrişe, öksürüğe ve yüksek dozlarda akciğer ödemine neden olur.
Metanamin, N,N-dimetil-'in hem gaz hem de sıvı formları ciddi göz tahrişine, ciltte kimyasal yanıklara ve doku ölümüne (nekroz) yol açar.
Metanamin, N,N-dimetil-, yalnızca ATEX sertifikalı elektrikli ekipmanlarla donatılmış patlamaya dayanıklı tesislerde işlenmelidir.
Metanamin, N,N-dimetil-; güçlü asitler, yükseltgen maddeler ve halojenlerle şiddetli reaksiyona girer.
Metanamin, N,N-dimetil-, nem varlığında bakır, alüminyum, çinko ve bunların alaşımlarını korozyona uğratır.
Metanamin, N,N-dimetil-; serin, kuru, son derece iyi havalandırılan alanlarda, tutuşturucu kaynaklardan uzakta tutulmalı ve özel olarak onaylanmış çelik basınçlı tüplerde saklanmalıdır.