Hızlı Arama
Polisorbat 80, polioksietilen (20) sorbitan monooleat olarak tanımlanan, CAS No 9005-65-6 ve EC No 500-019-9 kayıtlarıyla bilinen noniyonik bir yüzey aktif maddedir. Sorbitol türevi sorbitanın oleik asitle esterleşmesi ve yaklaşık 20 mol etilen oksitle etoksilenmesiyle elde edilir. Amber veya sarı renkli, viskoz, yağımsı bir sıvıdır; gıdada E 433 koduyla emülgatör olarak yer alır.
Tween 80 adıyla da bilinen bu madde, suyu seven polietilen oksit zincirleri ile yağı seven oleik asit kuyruğunu aynı molekülde taşır. HLB değeri yaklaşık 15 olduğundan yağın su içinde kararlı biçimde dağılmasını sağlar, aroma yağları ve vitaminler gibi suda zor çözünen maddeleri çözünür hâle getirir. Su ve etanolde çözünür, pH değişimlerinden büyük ölçüde etkilenmez.
E 433 koduyla da anılan ürün; dondurma, sos, fırın ürünleri, aroma emülsiyonları, kozmetik, ilaç yardımcı maddesi ve laboratuvar tamponlarında kullanılır. Seçimde oleik asit içeriği, asit ve peroksit değerleri, su, etilen oksit ile dioksan kalıntıları ve kalite sınıfı belirleyicidir. Bu ürün ATAMAN KİMYA’dan tedarik edilebilir; teknik bilgi ve tedarik talepleri için ATAMAN KİMYA ile iletişime geçilmesi önerilir.
POLİSORBAT 80 NEDİR?
Polisorbat 80, sorbitol kökenli sorbitan, oleik asit ve etilen oksitten üretilen bir polioksietilen sorbitan yağ asidi esteridir. Moleküldeki ortalama 20 etilen oksit birimi suyu seven kısmı, oleik asit kalıntısı ise yağı seven kısmı oluşturur. Bu yapı onu yağ ile suyun karışmasını sağlayan etkili bir emülgatör yapar.
Ticari polisorbat 80 tek bir saf bileşik değildir. Sorbitol ve sorbitanın kısmi esterlerinden oluşan bir karışımdır; etoksilat zincirlerinin uzunluğu moleküle göre değişir. Bu nedenle 20 sayısı bir ortalamayı, formül ve molekül ağırlığı ise tipik değerleri gösterir.
Adın sonundaki 80, yağ asidi kısmının oleik asit olduğunu belirtir. Polisorbat 20 laurik, polisorbat 40 palmitik, polisorbat 60 stearik asit içerir. Oleik asit zincirinde bir çift bağ bulunduğu için polisorbat 80 oda sıcaklığında sıvıdır; stearik asitli polisorbat 60 ise daha katı, jel benzeri bir kıvamdadır.
Madde hidrofilik bir emülgatördür ve HLB değeri yaklaşık 15 olarak verilir. Bu değer, yağın su içinde dağıldığı emülsiyonları kararlı kılan ürünlere özgüdür. Aynı özellik, suda çözünmeyen maddelerin misellerin içinde çözünür hâle getirilmesini de mümkün kılar.
Farmakope kalitesinde USP/NF, Avrupa Farmakopesi ve Japon Farmakopesi monografilerine, gıda kalitesinde ise E 433 spesifikasyonuna göre tanımlanır. Bu spesifikasyonlarda oleik asit oranı, asit değeri, sabunlaşma değeri, hidroksil değeri, su, peroksit ve etilen oksit gibi parametreler sınırlandırılır.
Tween markası Croda International’a aittir; aynı madde Kolliphor PS 80, Montanox 80, Alkest TW 80 ve T-Maz 80K gibi adlarla farklı üreticilerce satılır. Bu ürünler aynı kimyasal tanımı paylaşsa da safsızlık profili, peroksit düzeyi ve kalite sınıfı üreticiye göre farklılık gösterir.
Aynı addaki kaliteler birbirinin yerine geçmez. Gıda, farmasötik, süper rafine, kozmetik, teknik ve laboratuvar kaliteleri farklı sınırlarla üretilir. Parenteral ilaç gibi hassas kullanımlarda düşük peroksitli süper rafine kaliteler tercih edilirken teknik uygulamalarda standart kalite yeterli olabilir.
Polisorbat 80, polisorbat 20, 40, 60 ve 65 ile karıştırılmamalıdır; bunlar farklı yağ asidi veya farklı etoksilasyon derecesi taşıyan ayrı maddelerdir. Sorbitan monooleat, yani Span 80, etoksillenmemiş ve yağda çözünen bir emülgatördür. Bu metin yalnızca standart polisorbat 80’i, yani E 433 ürününü kapsar.
POLİSORBAT 80’İN YAYGIN ÜRÜN VE KİMYASAL ADLARI:
Polisorbat 80
Polysorbate 80
Tween 80
Polioksietilen (20) sorbitan monooleat
Polyoxyethylene (20) sorbitan monooleate
Polioksietilen sorbitan monooleat
Polyoxyethylene sorbitan monooleate
POE (20) sorbitan monooleat
PEG-20 sorbitan monooleat
PEG-20 Sorbitan Oleate
Sorbimacrogol oleate 300
Polisorbat 80 E 433
E 433
INS 433
Gıda kalitesi Polisorbat 80
Food grade Polysorbate 80
Polysorbate 80 NF
Polysorbatum 80
Polysorbat 80
Kolliphor PS 80
Montanox 80
Alkest TW 80
T-Maz 80K
Super Refined Polysorbate 80
Bu adların büyük çoğunluğu aynı maddeyi farklı dillerde, farklı sistematik yazılışlarla veya farklı üretici markalarıyla ifade eder. Polysorbatum 80 Avrupa farmakopesinde kullanılan Latince yazılıştır; Polysorbat 80 ise Almanca yazılıştır. E 433 ve INS 433 ise ürünün gıda katkı maddesi olarak aldığı kodlardır.
Tween Croda International’ın tescilli markasıdır. Kolliphor PS 80 BASF’ın farmasötik yardımcı madde markası, Montanox 80 Seppic’in, Alkest TW 80 ise Oxiteno ve Indorama’nın ürün adıdır. Süper rafine kalite Croda tarafından özel bir arıtma ile düşük peroksit ve düşük safsızlık hedefiyle sunulur.
Dikkat edilmesi gereken bir nokta, bazı veri tabanı ve satıcı sayfalarında polisorbat 80 için C₂₄H₄₄O₆ formülü ve 428,6 g/mol molekül ağırlığı verilmesidir. Bu değerler etoksillenmemiş sorbitan monooleata, yani Span 80’e aittir ve polisorbat 80’in kimlik bilgisi olarak kullanılmamalıdır.
Polisorbat 80’in CAS numarası 9005-65-6’dır. Polisorbat 20 için 9005-64-5, polisorbat 40 için 9005-66-7, polisorbat 60 için 9005-67-8 numaraları kullanılır. Sorbitan monooleat ise 1338-43-8 numarasıyla kayıtlıdır. Talepte yalnızca ad değil, CAS numarası da belirtilmelidir.
Ticari listelerde “Solubilizer” gibi ek ifadelerle sunulan polisorbat 80 ürünleri ayrı bir kalem olabilir. Bu metin bu tür özel adlı ürünleri değil, standart polisorbat 80’i anlatır. Sipariş verirken tam ürün adı, kalite sınıfı ve CAS numarası birlikte yazılmalıdır.
POLİSORBAT 80’İN CAS NO, EC / EINECS NO VE KİMYASAL TANIMLAMA
Ürün adı: Polisorbat 80 / Polysorbate 80
Yaygın kısaltması: PS 80; Tween 80
Kimyasal adı: Polioksietilen (20) sorbitan monooleat
INCI adı: Polysorbate 80
Gıda katkı numarası: E 433; Codex INS 433
CAS No: 9005-65-6
EC / EINECS No: 500-019-9
Moleküler formül: C₆₄H₁₂₄O₂₆ (tipik gösterim)
Molekül ağırlığı: Yaklaşık 1309,68 g/mol; bazı belgelerde 1310 g/mol olarak yuvarlanır
Kimyasal sınıfı: Noniyonik, polietoksillenmiş sorbitan yağ asidi esteri
Temel işlevleri: Emülgatör, çözünürleştirici, dağıtıcı, ıslatıcı, stabilizatör, köpük kontrolü, yağ globülü yapısının düzenlenmesi
Polisorbat 80, gıda mevzuatında E 433, JECFA ve Codex sisteminde INS 433 koduyla tanımlanır. Aroma bileşeni olarak FEMA 2917 numarasıyla kayıtlıdır ve UNII kodu 6OZP39ZG8H’dir. Kozmetik içerik veri tabanında Polysorbate 80 adıyla yer alır.
C₆₄H₁₂₄O₂₆ formülü, 20 etilen oksit birimi taşıyan ideal bir molekülü temsil eder. Gerçek ürün, farklı etoksilasyon derecelerine sahip birçok molekülün karışımıdır. Bu nedenle molekül ağırlığı ve formül kalite kontrolde doğrudan ölçülen değerler değil, kimlik tanımlamasına yardımcı tipik değerlerdir.
INCI adının bulunması ürünün her kozmetik ürüne eklenebileceği anlamına gelmez; gıda katkı numarasının bulunması da her kalitenin gıdada kullanılabileceğini göstermez. Gıda için E 433 spesifikasyonuna uygunluk, kozmetik ve ilaç için ise ilgili kalite ve mevzuat koşulları ayrıca aranmalıdır.
CAS numarası ürünü doğru maddeyle eşleştirmek için gerekli, ancak tek başına yeterli değildir. Aynı numara altında gıda, farmasötik, süper rafine ve teknik kaliteler satılır. Satın alma taleplerinde CAS numarasının yanında kalite sınıfı, monografi ve belgeler birlikte belirtilmelidir.
POLİSORBAT 80’İN KİMYASAL YAPISI VE MOLEKÜLER ÖZELLİKLERİ
Polisorbat 80’in omurgası sorbitanla kurulur. Sorbitol, iç halkalanma ile sorbitana dönüşür; hidroksil gruplarından biri oleik asitle ester bağı yapar, kalanlara ise toplam yaklaşık 20 etilen oksit birimi içeren polioksietilen zincirleri bağlanır. Böylece sorbitan halkasından çıkan dört kollu bir yapı oluşur.
Polioksietilen zincirleri tekrar eden eter bağlarından oluşur. Eter oksijenleri suyla hidrojen bağı kurduğu için bu bölge güçlü biçimde hidrofiliktir. Zincirler suda hidratlanmış, esnek ve geniş bir kabuk oluşturur; yağ damlacıklarının birbirine yaklaşmasını bu kabuk engeller.
Yağı seven kısım, 18 karbonlu ve 9. karbonda cis çift bağ taşıyan oleik asit zinciridir. Çift bağ, zincirde bir bükülme oluşturur. Bu bükülme zincirlerin düzenli paketlenmesini engellediği için ürün oda sıcaklığında sıvı kalır; doymuş yağ asitli polisorbat 60 ve 65 ise daha katı yapıdadır.
Molekül iyonik değildir. Yapısında yük taşıyan grup bulunmadığından polisorbat 80’in etkisi pH ve ortamdaki tuz derişiminden, stearat gibi sabunlara göre çok daha az etkilenir. Sert su iyonlarıyla çözünmeyen tuz oluşturmaz. Bu özellik asidik soslarda ve tuzlu sistemlerde kullanımını kolaylaştırır.
Ester bağı kimyasal olarak en duyarlı bölgedir. Kuvvetli asit veya baz ortamında, yüksek sıcaklıkta ve esteraz enzimlerinin etkisiyle ester hidrolize olur; oleik asit ayrılır. Sonuçta yüzey aktiflik zayıflar ve ortamda serbest yağ asidi birikebilir.
Oleik asitteki çift bağ ve polietilen oksit zincirleri oksidasyona açıktır. Işık, ısı, oksijen ve eser metaller radikal tepkimelerini başlatarak hidroperoksitler, aldehitler ve karboksilik asitler oluşturabilir. Peroksit değerinin spesifikasyonda sınırlandırılmasının ve süper rafine kalitelerin geliştirilmesinin nedeni budur.
Polisorbat 80 suda yüksek derişimde misel oluşturur. Kritik misel derişimi yaklaşık 0,012 mM’dir; bu, litrede yaklaşık 15 mg’a, yani yaklaşık yüzde 0,0016’ya karşılık gelir. Bir satıcı sayfasında verilen agregasyon sayısı yaklaşık 60’tır ve ortalama 79.000’lik değer misel kütlesine işaret eder.
Polietilen oksit zincirli noniyonik yüzey aktifler, sıcaklık arttıkça zincirlerini bırakan hidrat suyu nedeniyle belirli bir sıcaklıkta bulanıklaşır. Bir üretici sayfasında polisorbat 80 için bulutlanma noktası 65 °C verilir; bu değer derişime ve ölçüm koşuluna bağlıdır ve kesin sınır sayılmamalıdır.
Çözünürlükle ilişkili yapı özellikleri şöyle özetlenebilir. Birincisi, eter oksijenlerinin sayısı ve hidratasyonu. İkincisi, oleik asit zincirinin hidrofobikliği. Üçüncüsü, çift bağın zincir düzenini bozması. Dördüncüsü, ürünün karışım olması nedeniyle geniş bir moleküler dağılım göstermesidir.
POLİSORBAT 80’İN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Genel teknik özellikler:
Değerler üreticiye, kaliteye ve ölçüm yöntemine göre değişebilir; aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve üreticiye özgü TDS ile SDS belgelerinin yerine geçmez.
Fiziksel görünüm: Berrak, amber veya sarı renkli, yağımsı ve viskoz sıvı; hafif karakteristik kokulu, bazı belgelerde kokusuz olarak tanımlanır
Kimyasal karakter: Noniyonik, hidrofilik, polietoksillenmiş sorbitan yağ asidi esteri; O/W emülgatör ve çözünürleştirici
Moleküler formül: C₆₄H₁₂₄O₂₆ (tipik gösterim)
Molekül ağırlığı: Yaklaşık 1309,68 g/mol; bazı belgelerde 1310 g/mol
CAS No: 9005-65-6
EC / EINECS No: 500-019-9
Bileşim ve saflık: Tek bir saflık yüzdesi yerine monografi sınırlarıyla tanımlanır. Farmakope ve gıda spesifikasyonlarında yağ asitlerinin en az yüzde 58’i oleik asittir; oksietilen oranı yüzde 65,0–69,5 aralığında verilir. Bunlar spesifikasyon sınırlarıdır, tipik değerler üreticiye bağlıdır
HLB değeri: Yaklaşık 15
Yoğunluk: 25 °C’de yaklaşık 1,06–1,10 g/cm³; güvenlik bilgi formlarında çoğunlukla 1,07 g/cm³ verilir
Viskozite: 25 °C’de kinematik olarak 300–500 mm²/s; dinamik olarak yaklaşık 425 mPa·s
Suda çözünürlük: Suda çözünür; etanol, metanol ve etil asetatta da çözünür. Sabit yağlarda ve sıvı parafinde pratik olarak çözünmez
pH (sulu çözelti): 50 g/L derişimde 20 °C’de 5–7; yüzde 5’lik çözeltide 5–7 veya 6–7 olarak verilir. Derişim belirtilmeden tek bir değer olarak alınmamalıdır
Asit değeri: Farmakope ve gıda spesifikasyonlarında en çok yaklaşık 2 mg KOH/g
Sabunlaşma değeri: 45–55 mg KOH/g
Hidroksil değeri: Çoğu spesifikasyonda 65–80 mg KOH/g; bazı tedarikçi belgelerinde farklı aralıklar görülür
Su (nem): Farmakope ve gıda spesifikasyonlarında en çok yüzde 3,0; bazı tedarikçiler en çok yüzde 0,5 veya yüzde 5 verir
Kızdırma kalıntısı: En çok yüzde 0,25
Peroksit değeri: Farmakope metinlerinde yaklaşık 10 mEq/kg’a kadar sınırlandırılır; süper rafine kalitelerde bu değer çok daha düşüktür
Etilen oksit ve 1,4-dioksan: AB spesifikasyonunda etilen oksit en çok 0,2 mg/kg ve 1,4-dioksan en çok 5 mg/kg; bazı tedarikçi belgelerinde 1 ppm ve 10 ppm sınırları görülür
Ağır metaller: Genel sınır en çok 10 ppm; gıda spesifikasyonunda arsenik en çok 3 ve kurşun en çok 2 mg/kg
Yağ asidi bileşimi: Oleik asit en az yüzde 58; miristik en çok yüzde 5, palmitik en çok yüzde 16, palmitoleik en çok yüzde 8, stearik en çok yüzde 6, linoleik en çok yüzde 18, linolenik en çok yüzde 4 olarak verilebilir
Parlama noktası: Çoğu güvenlik bilgi formunda 149 °C’nin üzerinde; bazı belgelerde 100 °C’nin üzerinde, bir tedarikçide yaklaşık 200 °C
Bozunma: Yüksek sıcaklıkta karbon monoksit ve karbon dioksit oluşur. Işık, oksijen ve eser metaller peroksit oluşumunu hızlandırır
Reaktivite: Normal koşullarda kararlıdır. Kuvvetli oksitleyiciler, bazlar ve ağır metal tuzlarıyla uyumsuzdur; nem, ısı ve ışıktan korunmalıdır
Kısa Fiziksel Özellikler Açıklaması
Polisorbat 80, oda sıcaklığında akıcı ancak viskoz bir sıvıdır. Suyla berrak veya hafif opalesan çözeltiler verebilmesi, kullanımda en sık aranan özelliğidir. Yoğunluğu sudan biraz yüksektir; bu nedenle ürün suya eklendiğinde dibe çökebilir ve karışması için karıştırma gerekir.
Veri sayfalarındaki bazı değerler ilk bakışta tutarsız görünür. Su sınırı yüzde 0,5 ile yüzde 5 arasında, hidroksil değeri 42–58 ile 65–80 arasında değişebilir. Bu farklar çoğunlukla kalite sınıfından, farmakope sürümünden ve ölçüm yönteminden gelir; bu yüzden değerler her zaman ürünün kendi COA belgesiyle kontrol edilmelidir.
Bazı sayfalarda ortalama molekül ağırlığı olarak verilen yaklaşık 79.000 değeri tek bir molekülü değil, miseli ifade eder. Agregasyon sayısı yaklaşık 60 ve molekül kütlesi yaklaşık 1310 olduğundan, çarpım bu değere yakındır. Bu değer ürünün formülündeki molekül ağırlığı olarak kullanılmamalıdır.
Erime veya donma noktası belgelerde tutarlı değildir; bazı kaynaklar 20 °C’nin altını, bazıları üstünü verir. Ürün oda sıcaklığında sıvıdır, düşük sıcaklıkta ise kıvamı artabilir. Kaynama noktası olarak verilen 100 °C’nin üzeri değer ise gerçek bir kaynama davranışını değil, bozunma öncesi sınırı gösterir.
pH değeri küçük farklarla verilir ve yüzde 5’lik çözelti için kullanılan 5–7 aralığı, serbest yağ asidi ve eser bazik veya asidik kalıntılara bağlıdır. Asit değeri yükselmişse ürün yaşlanmış ya da hidrolize olmuş olabilir. Bu nedenle pH tek başına kalite ölçütü değildir.
POLİSORBAT 80 MOLEKÜLER DÜZEYDE NASIL ÇALIŞIR?
Polisorbat 80 suya eklendiğinde polioksietilen zincirleri eter oksijenleri üzerinden su molekülleriyle hidrojen bağı kurar ve hidratlanır. Oleik asit kuyruğu ise sudan kaçınır. Bu iki yüzlü yapı molekülleri su-yağ ara yüzeyine yönlendirir; kuyruk yağ fazına, hidratlı zincirler su fazına bakar.
Ara yüzeye yerleşen moleküller ara yüzey gerilimini düşürür; yağın küçük damlacıklara bölünmesi kolaylaşır. Damlacığın çevresindeki hidratlı zincir tabakası, damlacıkların yaklaşmasını fiziksel olarak engeller. Bu mekanizma sterik stabilizasyondur ve elektrik yüküne dayanmadığı için tuz ve pH değişimine daha dayanıklıdır.
Derişim kritik misel derişimini aştığında polisorbat 80 miseller oluşturur. Misel çekirdeği oleik asit zincirlerinden, dış kabuk hidratlı polietilen oksit zincirlerinden meydana gelir. Aroma yağları, yağda çözünen vitaminler ve bazı etkin maddeler çekirdeğe veya ara tabakaya yerleşerek sulu çözeltide berrak kalır.
Çözünürleştirme etkisi derişime bağlıdır. Yeterli polisorbat bulunmazsa çözünmeyen madde bulanıklık veya ayrışma oluşturur; fazla polisorbat ise tat, köpük ve maliyet açısından gereksiz olabilir. Bu nedenle uygulamada polisorbat ile çözünecek madde arasındaki oran deneysel olarak belirlenir.
Dondurmada etki daha özeldir. Süt proteinleri yağ globüllerinin yüzeyinde koruyucu bir film oluşturur. Polisorbat 80 bu proteinleri yüzeyden kısmen uzaklaştırır; zayıflayan kabuk, dondurma sırasında globüllerin kısmi birleşmesine izin verir. Oluşan yağ ağı havayı tutar ve ürüne kuru, erimeye dirençli bir doku verir.
Aynı yüzey etkisi köpüğün yönetilmesinde de rol oynar. Çırpılan gıdalarda polisorbat 80, hava-su ara yüzeyinde köpük filmini düzenleyerek köpük oluşumunu destekleyebilir. Bazı gazlı içecek ve fermantasyon uygulamalarında ise köpük filminin kararlılığını bozarak köpük kesici olarak görev yapar.
Biyofarmasötik ürünlerde polisorbat 80, protein moleküllerinden önce hava-su, buz-su ve silikon yağı ara yüzeylerine yerleşir. Böylece proteinlerin ara yüzeye tutunup açılması ve toplanması azalır. Aynı zamanda ürünün dondurma ve çözdürme, çalkalanma ve şişe yüzeyi gibi stres koşullarında kararlılığı desteklenir.
Molekülün zayıf noktaları ester bağı ve oksitlenebilir kısımlarıdır. Biyofarmasötik literatürde bozunma iki yoldan izlenir. Birincisi oksidasyondur; ışık, eser metaller, peroksit içeren yardımcı maddeler ve camdan ayrılan metal iyonları bu yolu hızlandırır. İkincisi, konak hücre esterazlarının neden olduğu hidrolizdir.
Gıdada polisorbat 80’in bağırsakta kısmen hidrolize olarak oleik asit ve polioksietilen sorbitan bölümlerine ayrıştığı kabul edilir. Oleik asit doğal besinlerde bulunan bir yağ asididir ve normal yağ asidi metabolizmasına katılır.
Laboratuvarda aynı yüzey aktiflik, yıkama tamponlarında antikorların plastik yüzeye yapışmasını azaltmak, membran proteinlerini çözmek ve mikobakteri kültürlerinde hücre kümeleşmesini azaltmak için kullanılır. Aynı etki, yüksek derişimlerde hücre zarlarını ve bazı zarflı virüsleri bozabilir.
POLİSORBAT 80 HANGİ SEKTÖRLERDE KULLANILIR?
Polisorbat 80, birden fazla sektörde emülgatör, çözünürleştirici ve dağıtıcı olarak yer alır. Gıda ve ilaç alanları en yaygın olanlardır; kozmetik, biyoteknoloji, tarım ve bazı endüstriyel uygulamalar bunları izler. Başlıca sektörler ve işlevler aşağıda verilmiştir.
Dondurma ve dondurulmuş tatlılar
Yağ globülü yüzeyindeki protein filmini değiştirerek kısmi birleşmeyi destekler. Dondurmaya kuru yapı, düzgün doku ve erimeye karşı direnç kazandırır. FDA düzenlemesinde dondurmada kullanım üst sınırı yüzde 0,1 olarak tanımlanmıştır.
Soslar, salata sosları ve gıda emülsiyonları
Yağ-su ayrışmasını azaltmak ve emülsiyonu kararlı tutmak için kullanılır. Etkisi pH ve tuzdan az etkilendiği için asidik ve tuzlu soslarda da çalışır. Kullanım miktarı mevzuata göre sınırlıdır.
Fırıncılık ve pastacılık
Hamur ve kek sistemlerinde yağın dağılımını, havalanmayı ve ürün yumuşaklığını desteklemek için kullanılabilir. AB değerlendirmesinde ince fırın ürünlerinde çırpma ajanı olarak kullanımı da gündeme gelmiştir.
Çikolata, şekerleme ve sakız
Yağ ve şeker sistemlerinde dağılımı düzenler, bazı ürünlerde yüzeyin ıslanmasını ve yağın ayrışmasını sınırlar. Kullanımı ülkeye ve ürün kategorisine göre değişen izinlere bağlıdır.
İçecek aroması ve vitamin dispersiyonları
Suda çözünmeyen aroma yağlarını, renk maddelerini ve yağda çözünen vitaminleri sulu içeceklerde dağıtmak ve çözünürleştirmek için kullanılır. Vitamin takviyelerinde günlük alım düzeyi bakımından FDA’da sınırlandırılmıştır.
Turşu ve işlenmiş gıdalar
Kimyasal kaynaklarda özellikle turşu ürünlerinde emülgatör ve dağıtıcı olarak anılır. ABD düzenlemesinde turşularda üst sınır 500 ppm olarak verilmiştir. Kullanım hedef ülke mevzuatına göre doğrulanmalıdır.
Köpük kesici uygulamalar
Bazı gıda proseslerinde, örneğin maya ve süzme peynir gibi sistemlerde çok düşük düzeyde köpük kesici olarak kullanılır. AB’de 2020/356 sayılı düzenleme ile bazı gazlı içecek kategorilerinde 10 mg/kg düzeyinde köpük kesici kullanımı tanımlanmıştır.
Kozmetik ve kişisel bakım
Losyon, krem, şampuan, duş ürünleri, güneş koruyucular ve ağız bakım ürünlerinde emülgatör ve çözünürleştirici olarak kullanılır. Parfüm ve aroma yağlarının sulu bazlarda berrak kalmasını sağlar.
İlaç ve farmasötik yardımcı madde
Sıvı ilaçlarda, yağda çözünen vitaminlerde, parenteral ürünlerde, aşılarda ve yumuşak jelatin kapsüllerde çözünürleştirici, emülgatör ve ıslatıcı olarak yer alır. Biyofarmasötiklerde protein kararlılığına katkı sağlar.
Biyoteknoloji ve laboratuvar
İmmünoanaliz yıkama tamponlarında yaygın olarak yüzde 0,05–0,5 derişimde kullanılır. Middlebrook 7H9 gibi mikobakteri besiyerlerinde kümeleşmeyi azaltmak için eklenir. Membran proteinlerinin ve bazı zarflı virüslerin işlenmesinde de yer alır.
Tarım
Pestisit ve tarım ilaçlarında ıslatıcı, yayıcı ve emülgatör olarak kullanılır. Yaprak yüzeyinde damlacığın yayılmasını ve etkin maddenin dağılımını destekler.
Boya, tekstil, yağlayıcı ve kauçuk
Kaplama, tekstil işleme ve yağlayıcı emülsiyonlarında ıslatıcı ve emülgatör olarak yer aldığı bildirilir. Bu alanlarda gıda veya farmasötik kalite gerekmez, teknik kalite çoğunlukla yeterlidir.
Hayvan yemi
Bazı kaynaklar yemlerde ve veteriner ürünlerinde emülgatör olarak kullanımına işaret eder. Yem mevzuatı ayrıdır ve kullanım ürün bazında doğrulanmalıdır.
Her alan için ürünün kalitesi, belgeleri ve ilgili mevzuata uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
POLİSORBAT 80 KOZMETİK, GIDA VE İLAÇ UYGULAMALARINDA KULLANILIR MI?
Kozmetik uygulamalar
Evet. Polysorbate 80 kozmetik içerik veri tabanında emülgatör ve yüzey aktif madde olarak yer alır. Losyon, krem, şampuan, ağız bakım ürünü ve parfüm çözeltilerinde kullanılır. İkincil kaynaklarda tipik kullanım düzeyi yüzde 0,5–5 arasında verilir; bu düzey kesin bir sınır değildir.
Kozmetik Bileşen Değerlendirme Paneli polisorbat 80’i mevcut kullanım derişimlerinde güvenli bulmuştur. Her bitmiş ürün için güvenlik değerlendirmesi ve hedef ülke mevzuatı ayrıca kontrol edilmelidir. Duyarlı ciltlerde nadiren alerjik temas reaksiyonu bildirilmiştir.
Gıda uygulamaları
Evet. Polisorbat 80, gıdada E 433 olarak bilinen emülgatördür. Dondurma, sos, fırın ürünleri, şekerleme, içecek aroma emülsiyonları ve gıda takviyelerinde kullanılır. Doğrudan gıdaya katılan bir katkı maddesidir ve kullanımı kategoriye göre sınırlandırılmıştır.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi 2015 yılında polisorbatları E 432–436 grubu olarak yeniden değerlendirmiş ve grup için kabul edilebilir günlük alım değerini günde vücut ağırlığının kilogramı başına 25 mg olarak belirlemiştir. Bu değer sıçanlarda günde 2.500 mg/kg gözlenmeyen etki düzeyine ve 100 güvenlik faktörüne dayanır.
JECFA da polisorbat grubu için günde kilogram başına 0–25 mg kabul edilebilir günlük alım değerini kullanır. Bilimsel Gıda Komitesi 1985’te daha düşük bir değer olan 10 mg/kg’ı kabul etmişti. En yüksek maruziyet senaryolarında alımın bu değere yaklaşabildiği veya aşabildiği değerlendirilmiştir.
AB’de katkı maddesi kullanımı kategori bazında düzenlenir ve polisorbat 80 yalnızca tanımlı gıda kategorilerinde ve üst sınırlarla kullanılabilir. EFSA ayrıca toksik elementler için daha sıkı sınırlar önermiştir. Güncel Ek II metni, ürün kategorisine göre kontrol edilmelidir.
ABD’de 21 CFR 172.840 uyarınca izinlidir. Dondurmada yüzde 0,1, çırpılmış topping ürünlerinde yüzde 0,4, turşuda 500 ppm, jelatinli tatlılarda yüzde 0,082 gibi kategoriye özgü sınırlar tanımlanmıştır. Avustralya ve Yeni Zelanda’da E 433 iyi üretim uygulaması çerçevesinde izin verilen katkılar arasındadır.
Türkiye’de gıda katkı maddeleri Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği ve ilgili spesifikasyon yönetmeliği ile düzenlenir. E 433 için izinli kategoriler, miktar sınırları ve spesifikasyon güncel metinden ayrıca doğrulanmalıdır; bu çalışmada Türkçe mevzuat metni esas alınarak kesin bir sınır verilmemiştir.
2015’te yayımlanan bir fare çalışması, polisorbat 80 ve karboksimetilselülozun bağırsak mikrobiyotasını ve mukozayı değiştirebildiğini bildirmiştir. Çalışma yalnızca farelerde yapılmıştır ve dozların insan maruziyetinin çok üzerinde olduğu yönünde yorumlar vardır. İnsana doğrudan aktarılmamalıdır.
İlaç uygulamaları
Evet, ancak etkin madde olarak değil, yardımcı madde olarak. Polisorbat 80; USP/NF, Avrupa Farmakopesi ve Japon Farmakopesi monografilerinde yer alır. Çözünürleştirici, emülgatör ve ıslatıcı olarak sıvı ilaçlarda, yağda çözünen vitamin preparatlarında ve parenteral ürünlerde kullanılır.
Aşı ve biyofarmasötik ürünlerde protein kararlılığı için eklenir. Bu alanda peroksit düzeyi ve oksidasyon ürünleri kritiktir; bu nedenle düşük peroksitli süper rafine kaliteler tercih edilir. Kullanılacak her miktar ve kalite, ürüne özgü farmasötik değerlendirme gerektirir.
Polisorbat 80’e karşı aşırı duyarlılık çok nadir bildirilir ve kanıtlar zayıftır. Önerilen bir mekanizma, oksitlenmiş safsızlıklar üzerinden gelişen bağışıklık dışı bir yoldur. Polietilen glikolle olası çapraz reaksiyon da tartışılmaktadır. Kuşkuda alerji uzmanına başvurulmalıdır.
Bir kimyasalın bir sektörde kullanılması, onun diğer sektörlerde de kullanılabileceği anlamına gelmez.
POLİSORBAT 80 ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI
Polisorbat 80’in endüstriyel kullanımı, polietilen oksit zincirlerinin suyu seven, oleik asit kuyruğunun yağı seven yapısına dayanır. Aşağıdaki başlıklar, ürünün işlevini, tercih edilme nedenlerini ve sınırlarını uygulama uygulama anlatır. Gıda ve farmasötik uygulamalar öne alınmıştır.
Dondurma ve dondurulmuş tatlılar
Karışımdaki polisorbat 80, yağ globüllerinin yüzeyindeki süt proteinlerini kısmen uzaklaştırarak globüllerin dondurma sırasında kontrollü biçimde kümelenmesini sağlar. Oluşan yağ ağı havayı tutar ve ürüne kuru, düzgün ve şeklini koruyan bir doku verir.
Tedarikçi kaynaklarında tek başına yaklaşık yüzde 0,02–0,06, mono ve digliseritlerle birlikte yaklaşık yüzde 0,015–0,04 düzeyleri anılır. Üst sınır ABD’de yüzde 0,1’dir. Aşırı kullanım yağın fazla kümelenmesine yol açabilir; alternatifler mono ve digliseritler, lesitin ve polisorbat 65’tir.
Soslar, salata sosları ve gıda emülsiyonları
Soslarda ve salata soslarında yağ damlacıklarını sarar, emülsiyonun ayrışmasını geciktirir ve yüzey gerilimini düşürür. Noniyonik olduğu için asidik ve tuzlu ortamda da çalışır; bu durum yağ asidi sabunlarına göre belirgin üstünlüktür.
Çok düşük düzeyde kullanılır, çünkü yüksek düzeyde ürünün tadı ve köpürme eğilimi etkilenebilir. Alternatifler lesitin, mono ve digliseritler, sakaroz esterleri ve modifiye nişastadır. Etiket beyanı ve izinli düzeyler hedef ülkeye göre kontrol edilmelidir.
İçecek aroması ve vitamin dispersiyonları
Suda çözünmeyen aroma yağlarını, renk maddelerini ve yağda çözünen vitaminleri sulu içecek bazlarında dağıtmak veya çözünürleştirmek için kullanılır. Yağ fazı ile polisorbat 80 arasındaki oran, bulanık emülsiyon veya berrak çözelti elde edilmesini belirler.
Sınırlama, tat etkisi ve mevzuattaki üst sınırlardır. Düşük pH ve yüksek etanol içeren sistemlerde denemeler gerekir. Alternatifler arap zamkı, modifiye nişasta, Quillaja ekstraktı ve lesitindir; her biri farklı damlacık boyutu ve bulanıklık verir.
Fırıncılık, çikolata ve şekerleme
Fırın ürünlerinde yağın dağılımını ve ürün yumuşaklığını desteklemek, çırpılan sistemlerde hava hücrelerinin dağılımını düzenlemek için kullanılabilir. Çikolata ve şekerlemede ise yağ-şeker sistemlerinde dağıtıcı olarak değerlendirilir.
Bu alanlarda mono ve digliseritler ve poligliserol esterleri daha yaygındır. Polisorbat 80 yalnızca belirli kategorilerde ve belirli düzeylerde izinlidir. Kullanım öncesinde hedef ülkenin katkı maddesi listesi kontrol edilmelidir.
Kozmetik ve kişisel bakım emülsiyonları
Losyon ve kremlerde yağ fazını suda dağıtan ana emülgatör veya sorbitan oleat gibi lipofilik bir emülgatörün eşi olarak kullanılır. İki emülgatörün oranı, karışımın HLB değerini yağ fazının gerektirdiği değere yaklaştırmak için ayarlanır.
Şampuan, duş jeli ve ağız bakım ürünlerinde parfüm ve aroma yağlarının berrak kalmasını sağlar. Alternatifler polisorbat 20, hidrojene hint yağı etoksilatları, alkil glikozitler ve poligliserol esterleridir.
İlaç ve biyofarmasötik formülasyonlar
Sıvı ilaçlarda ve yağda çözünen vitamin preparatlarında çözünürleştirici olarak, yumuşak jelatin kapsüllerde ıslatıcı ve emülgatör olarak yer alır. Parenteral ve biyofarmasötik ürünlerde proteinlerin ara yüzeyde bozulmasını azaltarak kararlılığa katkı sağlar.
Bu alanda peroksit düzeyi, oksidasyon ürünleri ve serbest yağ asidi birikimi kritiktir. Bozunan polisorbat serbest yağ asitlerinden partikül oluşumuna yol açabilir. Alternatifler polisorbat 20, poloxamer 188 ve alkil sakkaritlerdir; her biri ürüne özel olarak değerlendirilmelidir.
Laboratuvar ve biyoteknoloji
İmmünoanaliz ve blot yıkama tamponlarında yüzde 0,05–0,5 arasındaki derişimlerde antikorların ve proteinlerin plastik yüzeye yapışmasını azaltır. Mikobakteri besiyerlerinde hücre kümeleşmesini önlemek için eklenir.
Membran proteinlerinin çözünürleştirilmesinde de kullanılabilir, ancak daha güçlü çözünürleştirme gereken işlerde başka deterjanlar gerekebilir. Alternatifler Triton X-100, polisorbat 20 ve daha hafif noniyonik deterjanlardır.
Tarım ve endüstriyel uygulamalar
Pestisit ve tarım ilaçlarında ıslatıcı, yayıcı ve emülgatör olarak yaprak yüzeyinde damlacığın dağılmasına yardımcı olur. Boya, tekstil işleme ve yağlayıcı emülsiyonlarında ise ıslatıcı ve emülgatör görevi görür.
Bu alanlarda gıda veya farmasötik kalite aranmaz. Seçim, çoğunlukla maliyet ve emülsiyon kararlılığı üzerinden yapılır. Alternatifler diğer polisorbatlar, alkol etoksilatları ve diğer noniyonik yüzey aktiflerdir.
POLİSORBAT 80 KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Polisorbat 80, düşük akut toksisiteye sahip ve çok sektörde yaygın kullanılan bir yardımcı maddedir. Yine de kalite sınıfının doğru seçilmesi, oksidasyondan korunması ve doğru dozajda kullanılması gerekir. Kullanım sırasında akılda tutulması gereken başlıca noktalar şunlardır:
• Kalite sınıfı doğru seçilmelidir. Gıda için E 433 spesifikasyonu, ilaç için ilgili farmakope monografisi, hassas biyofarmasötik uygulamalar için süper rafine kalite gerekebilir. Teknik kalite bu alanlarda kullanılmamalıdır
• Peroksit değeri kontrol edilmelidir. Yaşlanmış veya ışığa maruz kalmış ürün peroksit ve aldehit içerebilir; bu maddeler koku, tat ve duyarlı bileşenlerin kararlılığı üzerinde olumsuz etki yapar
• Işıktan ve oksijenden korunmalıdır. Ambalaj, her kullanımdan sonra sıkıca kapatılmalı; hassas uygulamalarda azot gibi inert gaz ortamı veya küçük ambalajlar tercih edilebilir
• Metal ve ekipman uyumu gözetilmelidir. Güvenlik bilgi formlarında paslanmaz veya karbon çeliği önerilir. Eser demir ve bakır oksidasyonu hızlandırabilir
• Uyumsuz maddelerden uzak tutulmalıdır. Kuvvetli oksitleyiciler, bazlar ve ağır metal tuzları ürünü bozar veya ayrıştırır
• Koruyucu etkileşimi dikkate alınmalıdır. Parabenler gibi bazı fenolik koruyucular polisorbat misellerine bağlanarak mikrobiyolojik etkinliğini azaltabilir; koruyucu etkinlik testi yapılmalıdır
• Doz düşük tutulmalıdır. Gerekli en düşük etkin düzey denenmeli, fazlası tat, köpük, kıvam veya biyolojik etki açısından sorun yaratabilir
• Viskozite göz önünde bulundurulmalıdır. Soğukta kıvamı artan ürün tartım ve aktarımı zorlaştırabilir; hafif ısıtma yapılabilir, ancak uzun süreli yüksek sıcaklıktan kaçınılmalıdır
• Çözme sırası denenmelidir. Polisorbat 80 önce küçük miktarda su ile seyreltilirse dağılması kolaylaşır. Yağ fazıyla ön karıştırma, berrak çözünürleştirmede sıkça uygulanır
• Mevzuat doğrulanmalıdır. AB, ABD ve Türkiye’de gıda kategorileri, üst sınırlar ve etiketleme kuralları farklı olabilir. Güncel metinler kullanımdan önce kontrol edilmelidir
• Yağ asidi kaynağı sorulmalıdır. Oleik asit bitkisel veya hayvansal kökenli olabilir. Helal, koşer, vejetaryen veya alerjen beyanı gereken ürünlerde kaynak belgesi istenmelidir
• Çevre dikkate alınmalıdır. Biyolojik bozunma farklı güvenlik bilgi formlarında yüzde 32 ile yüzde 100 arasında verilir. Büyük miktarlar su yollarına ve kanalizasyona bırakılmamalıdır
• Koruyucu donanım kullanılmalıdır. Ürün çoğu belgede tehlikeli sınıflandırılmaz, ancak göz ve ciltle temasta koruyucu gözlük ve eldiven kullanılması önerilir
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve ürüne özgü SDS ile TDS belgelerinin yerine geçmez.
POLİSORBAT 80 İÇİN BAŞLANGIÇ FORMÜLASYON YAKLAŞIMLARI
Aşağıdaki örnekler, polisorbat 80’in gıda, ağız bakımı ve kozmetik formülasyonlarında nasıl değerlendirilebileceğini göstermek amacıyla hazırlanmış başlangıç yaklaşımlarıdır. Bunlar doğrulanmış ticari reçeteler, üretim talimatları veya mevzuata uygun nihai formüller değildir.
Verilen oranlar laboratuvar ön denemeleri için örnek başlangıç seviyeleridir ve her formülün toplamı %100’dür. Her bileşenin ilgili uygulamaya uygun kalitede olması ve polisorbat 80 kullanımının hedef ülke mevzuatında doğrulanması gerekir.
Kullanılacak ürünün peroksit değeri, kalite sınıfı, yağ fazının yapısı, pH ve sıcaklık sonucu değiştirir. Her uygulamada teknik değerlendirme, ürün güvenliği ve ilgili mevzuat kontrolleri yapılmalı; oranlar uzmanlarca gözden geçirilmelidir.
ÖRNEK 1: DONDURMA KARIŞIMINDA POLİSORBAT 80 İLE YAĞ GLOBÜLÜ DESTABİLİZASYONUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Süt bazlı dondurma karışımında polisorbat 80’in yağ globüllerinin kısmi birleşmesi, hava tutma, şekil koruma ve erime davranışı üzerindeki etkisini incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Süt yağı: yaklaşık %10
Yağsız süt katısı: yaklaşık %10
Sakaroz: yaklaşık %13
Glikoz şurubu katısı: yaklaşık %4
Stabilizatör karışımı: yaklaşık %0,3
Polisorbat 80: yaklaşık %0,04
Su ve diğer sulu içerik: yaklaşık %62,66
Uygulama yaklaşımı:
• Kuru bileşenler sıcak suda ve sütte dağıtılır; polisorbat 80 önce az miktarda ılık suyla seyreltilip karışıma eklenir.
• Karışım pastörize edilir, homojenize edilir ve soğutulur; koşullar ürün tipine ve mevzuata göre belirlenir.
• Karışım düşük sıcaklıkta birkaç saat dinlendirilir; polisorbatın yağ globülü yüzeyindeki proteinlerle yer değiştirmesi bu sürede gerçekleşir.
• Karışım dondurma makinesinde dondurulur; hacim artışı ve çekiliş sıcaklığı kaydedilir.
• Polisorbat 80 düzeyi %0,02 ile %0,06 arasında kademeli olarak değiştirilerek denemeler yapılır; ABD’de üst sınırın %0,1 olduğu dikkate alınır.
• Kuruluk, şekil tutma, erime hızı, yağ globülü kümeleşme derecesi ve ağızda doku duyusal ve ölçümsel olarak karşılaştırılır.
• Fazla düzeyde yağın aşırı kümelenmesi ve yağlı bir yapı oluşabileceğinden en düşük etkin düzey aranır.
• Tüm bileşenlerin gıda kalitesinde olması ve E 433 kullanımının hedef ülkede dondurma kategorisi için doğrulanması gerekir.
ÖRNEK 2: AĞIZ GARGARASINDA AROMA YAĞININ POLİSORBAT 80 İLE ÇÖZÜNÜRLEŞTİRİLMESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Sulu-alkollü ağız bakım bazında nane aroma yağının berrak şekilde çözünürleştirilmesinde polisorbat 80 düzeyinin ve polisorbat:aroma oranının etkisini incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Arıtılmış su: yaklaşık %80,65
Etanol: yaklaşık %10
Gliserin: yaklaşık %8
Polisorbat 80: yaklaşık %1
Nane aroması: yaklaşık %0,3
Sodyum sakarin: yaklaşık %0,05
Uygulama yaklaşımı:
• Polisorbat 80 ve aroma yağı önce birlikte karıştırılarak homojen bir ön karışım hazırlanır.
• Su, etanol ve gliserin ayrı bir kapta karıştırılır; ön karışım karıştırma altında yavaşça eklenir.
• Sakarin son aşamada eklenir; çözelti berraklaşana kadar karıştırılır.
• Polisorbat:aroma oranı örneğin 3:1 ile 5:1 arasında kademeli artırılarak berraklık izlenir.
• Bulanıklık, renk, koku ve tat; oda sıcaklığında ve düşük sıcaklıkta bekletme sonrasında karşılaştırılır.
• Fazla polisorbat sabunumsu tat ve köpürmeye yol açabilir; koruyucu sistem eklenirse polisorbatla etkileşimi ayrıca değerlendirilmelidir.
• Ürün kozmetik veya ağız bakım ürünü olarak değerlendirilir; kozmetik mevzuatı ve güvenlik değerlendirmesi gerekir.
• Etanol yanıcıdır; çalışma sırasında ateş kaynaklarından uzak durulur ve ortam havalandırılır.
ÖRNEK 3: O/W LOSYONDA POLİSORBAT 80 VE SORBİTAN OLEAT EMÜLGATÖR ÇİFTİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Yağ-içinde-su losyonunda polisorbat 80 ile sorbitan oleat oranının HLB dengesi, damlacık boyutu, viskozite ve fiziksel kararlılık üzerindeki etkisini incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Arıtılmış su: yaklaşık %76,2
Gliserin: yaklaşık %3
Kaprilik/kaprik trigliserit: yaklaşık %14
Setil alkol: yaklaşık %2
Polisorbat 80: yaklaşık %2,4
Sorbitan oleat: yaklaşık %1,6
Ksantan zamkı: yaklaşık %0,3
Koruyucu sistem: yaklaşık %0,5
Uygulama yaklaşımı:
• Yağ fazının gerektirdiği HLB değeri belirlenir; polisorbat 80 ve sorbitan oleat oranı karışımın ortalama HLB değerini bu değere yaklaştıracak şekilde kademeli değiştirilir. Bu örnekte karışım HLB değeri yaklaşık 10,7’dir.
• Su fazı polisorbat 80, gliserin ve ksantan zamkı ile; yağ fazı trigliserit, setil alkol ve sorbitan oleat ile hazırlanır. İki faz yaklaşık 70–75 °C’ye ısıtılır.
• Yağ fazı karıştırma altında su fazına eklenir ve homojenizatörle emülsiyon oluşturulur; ürün karıştırılarak soğutulur.
• Koruyucu sistem uygun sıcaklıkta eklenir; üreticinin önerileri izlenir.
• Damlacık boyutu, viskozite, pH, santrifüj dayanımı ve sıcaklık döngüsü sonrası faz ayrışması izlenir.
• Polisorbat–koruyucu etkileşimi nedeniyle koruyucu etkinlik testi yapılmalıdır.
• Kozmetik kalite, düşük peroksitli polisorbat 80 ve nihai ürün güvenlik değerlendirmesi gerekir.
• Sıcak fazlarla çalışırken ısıya dayanıklı eldiven ve koruyucu gözlük kullanılır.
POLİSORBAT 80’E BENZER ÜRÜNLER VE ALTERNATİFLER
Polisorbat 80’in alternatifi, yalnızca başka bir emülgatör seçmek anlamına gelmez. Alternatif belirlenirken işlev, HLB değeri, pH ve tuz dayanımı, tat etkisi, mevzuat izni, etiket beyanı ve maliyet birlikte değerlendirilmelidir.
POLİSORBAT 80 VE POLİSORBAT 20
Polisorbat 20, E 432 kodlu laurik asit esteridir ve HLB değeri yaklaşık 16,7’dir. Polisorbat 80’e göre suda daha kolay çözünür ve daha hafif yapılıdır. Parfüm çözünürleştirmede, biyofarmasötiklerde ve laboratuvar tamponlarında sık tercih edilir.
Oleik asit zinciri daha uzun olan polisorbat 80, yağ fazlarıyla daha iyi uyum sağlar. Dondurma ve emülsiyon uygulamalarında polisorbat 80 daha yaygındır. Polisorbat 20 ile değiştirmek için çözünürleştirme ve kararlılık denemeleri gerekir.
POLİSORBAT 80 VE POLİSORBAT 60
Polisorbat 60, E 435 kodlu stearik asit esteridir ve HLB değeri yaklaşık 14,9’dur. Daha katı, jel benzeri kıvamdadır. Fırın ürünlerinde, çırpılmış topping ürünlerinde ve kozmetikte kullanılır.
Doymuş yağ asidi taşıdığı için oksidasyona oleik asitli polisorbat 80’den daha dayanıklıdır. Ancak soğukta daha az akışkandır ve çözünürleştirme gücü farklıdır. Seçim, ürünün fiziksel biçimine ve işleme sıcaklığına göre yapılır.
POLİSORBAT 80 VE POLİSORBAT 65
Polisorbat 65, E 436 kodlu stearik asidin triesteridir ve HLB değeri yaklaşık 10,5’tir. Daha lipofilik olduğu için su içinde yağ sistemlerinde, özellikle dondurma ve çırpılan ürünlerde kullanılır.
Kullanım alanlarının bir kısmını polisorbat 80 ile paylaşsa da çözünürleştirici etkisi daha zayıftır. Dondurmada bazen polisorbat 65 ve 80 birlikte denenir. Her ikisi de aynı grup kabul edilebilir günlük alım değerine tabidir.
POLİSORBAT 80 VE SORBİTAN MONOOLEAT
Sorbitan monooleat, bilinen adıyla Span 80, E 494 kodlu etoksillenmemiş ester olup HLB değeri yaklaşık 4,3’tür. Yağda çözünür ve su içinde yağ yerine yağ içinde su emülsiyonları için uygundur.
Polisorbat 80 ile birlikte kullanıldığında karışımın HLB değeri iki emülgatörün oranıyla ayarlanır. Bu çift kozmetik ve gıda emülsiyonlarında yaygındır. Tek başına Span 80, polisorbat 80’in çözünürleştirme işlevini yerine getiremez.
POLİSORBAT 80 VE MONO VE DİGLİSERİTLER
Yağ asitlerinin mono ve digliseritleri, E 471, gıdada en yaygın emülgatör grubudur. Dondurma, margarin, ekmek ve kek sistemlerinde kullanılırlar ve polisorbat 80 ile sıkça birlikte uygulanırlar.
Dondurmada mono ve digliseritler yağ globülünün yapısını düzenlerken polisorbat 80 kontrollü kümelenmeyi artırır. İkisi birbirinin birebir yerine geçmez. Suda çözünürleştirme gerektiren sistemlerde mono ve digliseritler yeterli olmayabilir.
POLİSORBAT 80 VE LESİTİN
Lesitin, E 322, fosfolipit yapılı doğal bir emülgatördür. Soya veya ayçiçeğinden elde edilir ve etikette doğal köken avantajı sağlar. Margarin, çikolata, sos ve toz ürünlerde kullanılır.
Soya kaynaklı lesitinde alerjen beyanı gerekir. Lesitinin rengi ve kokusu ürüne yansıyabilir. Çözünürleştirme gücü polisorbat 80’den daha sınırlıdır; asidik ve tuzlu sistemlerde performans farklı olabilir.
POLİSORBAT 80 VE SAKAROZ ESTERLERİ
Sakaroz esterleri, E 473, şeker ve yağ asidinden elde edilen hidrofilik emülgatörlerdir. HLB değerleri geniş bir aralıkta değişir. İçeceklerde, fırın ürünlerinde ve süt ürünlerinde kullanılırlar.
Tat etkisi, etiket algısı, maliyet ve ısı dayanımı polisorbatlardan farklı olabilir. Çözünürleştirme gücü ve izinli kullanım düzeyleri ürüne göre ayrıca değerlendirilmelidir.
POLİSORBAT 80 VE POLİGLİSEROL ESTERLERİ
Yağ asitlerinin poligliserol esterleri, E 475, hava tutma ve köpük kararlılığı açısından başarılıdır. Kek, bisküvi ve çırpılabilir kremalarda kullanılırlar. Polisorbatlara göre farklı etiket ve algı sunarlar.
Polisorbat 80’den farklı olarak noniyonik ancak polietilen oksit içermezler. Çözünürleştirme gücü sınırlıdır, bu nedenle aroma ve vitamin dispersiyonlarında polisorbat yerine her zaman geçemezler.
POLİSORBAT 80 VE STEAROİL LAKTİLATLAR
Sodyum ve kalsiyum stearoil laktilat, E 481 ve E 482, ekmek ve hamur ürünlerinde hamur güçlendirici ve yumuşatıcı olarak kullanılır. Nişasta ve glutenle etkileşerek ekmek kırıntısının yumuşak kalmasına yardım eder.
Polisorbat 80 ise daha çok emülsiyon ve dondurma sistemlerinde yer alır. İkisi çoğu uygulamada birbirinin yerine geçmez. Fırın ürünlerinde birlikte de kullanılabilirler.
POLİSORBAT 80 VE HİNT YAĞI ETOKSİLATLARI
Etoksillenmiş hint yağı ve hidrojene hint yağı türevleri kozmetikte parfüm ve yağ çözünürleştirmede ve farmasötik uygulamalarda kullanılır. Polisorbatlardan farklı olarak sorbitan değil, hint yağı gövdesi taşırlar.
Bazı uygulamalarda polisorbat 80’e iyi bir alternatif olabilirler, ancak gıdada kullanım izinleri farklıdır. Duyarlılık profilleri ve mevzuat durumu, ilgili ürüne göre ayrıca kontrol edilmelidir.
POLİSORBAT 80 VE POLOXAMER 188
Poloxamer 188, polietilen oksit ve polipropilen oksit bloklarından oluşan noniyonik bir yüzey aktiftir. Biyofarmasötik ürünlerde proteinlerin ara yüzey stresine karşı korunmasında polisorbatın bir alternatifi olarak kullanılır.
Ester bağı taşımadığı için hidrolize ve esteraz bozunmasına daha az duyarlıdır. Ancak yüzey aktivite ve koruyucu etkisi uygulamaya göre farklıdır. İlaç alanında geçiş, kapsamlı kararlılık çalışmaları gerektirir.
POLİSORBAT 80 VE ALKİL SAKKARİTLER
Alkil sakkaritler, şeker ve yağ alkolü esterleri veya eterlerinden oluşan yumuşak noniyonik yüzey aktiflerdir. Biyofarmasötik ve kozmetik uygulamalarda polisorbat alternatifi olarak incelenir.
Bu ürünlerin üretim hacmi daha sınırlıdır ve maliyetleri farklı olabilir. Gıda kullanım izinleri ayrıdır. Polisorbat 80’in yerini her uygulamada almaları beklenmemelidir.
POLİSORBAT 80 İÇİN KALİTE KONTROL VE SATIN ALMA KRİTERLERİ
Polisorbat 80 aynı adla satılsa da yağ asidi bileşimi, peroksit düzeyi, su ve safsızlık profili üreticiye ve kaliteye göre farklılık gösterir. Gıda için E 433, ilaç için ilgili farmakope monografisine uygunluk belgeyle teyit edilmelidir.
Kalite kontrol ve satın alma sürecinde değerlendirilebilecek başlıca parametreler:
• Görünüm ve renk: Berrak, amber veya sarı, yağımsı sıvı olmalıdır. Aşırı koyu renk, bulanıklık, çökelti veya acılaşmış koku yaşlanma ve bozunmaya işaret eder
• Kimlik: CAS 9005-65-6, kalite adı ve monografi belirtilmelidir. Polisorbat 20, 40, 60 ve 65 ile karıştırılmamalıdır
• Yağ asidi bileşimi: Oleik asit en az yüzde 58’dir. Miristik, palmitik, stearik, linoleik ve linolenik asit için üst sınırlar bulunur; bileşim ürünün fiziksel davranışını belirler
• Asit değeri: Genel olarak en çok yaklaşık 2 mg KOH/g’dır. Yüksek değer serbest yağ asidi ve hidroliz belirtisidir
• Sabunlaşma değeri: 45–55 mg KOH/g aralığındadır. Esterleşme derecesini gösterir
• Hidroksil değeri: Çoğu spesifikasyonda 65–80 mg KOH/g’dır. Tedarikçi belgelerinde farklı aralıklar görülebilir
• Su: Farmakope ve gıda spesifikasyonlarında en çok yüzde 3,0’tür. Bazı tedarikçiler daha düşük veya daha yüksek sınırlar verir. Nem hidrolizi hızlandırır
• Kızdırma kalıntısı: En çok yüzde 0,25’tir. İnorganik katkı ve katalizör kalıntısını gösterir
• Peroksit değeri: Farmakope metinlerinde 10 mEq/kg’a kadar sınırlandırılır. Hassas ve parenteral kullanımlarda çok daha düşük değerler ve süper rafine kalite aranır
• Etilen oksit ve 1,4-dioksan: AB gıda spesifikasyonunda etilen oksit en çok 0,2, 1,4-dioksan en çok 5 mg/kg; bazı tedarikçiler 1 ppm ve 10 ppm sınırı verir
• Oksietilen içeriği: Yüzde 65,0–69,5 aralığı kullanılır. Etoksilasyon derecesini ve HLB davranışını yansıtır
• Ağır metaller ve toksik elementler: Genel sınır en çok 10 ppm; arsenik en çok 3 ve kurşun en çok 2 mg/kg. EFSA daha sıkı sınırlar önermiştir
• Viskozite ve yoğunluk: 25 °C’de 300–500 mm²/s ve yaklaşık 1,06–1,10 g/cm³ aralığındadır. Parti tutarlılığı için izlenebilir
• pH ve çözelti berraklığı: Sulu çözeltide pH 5–7 aralığında beklenir. Belirli derişimde hazırlanan çözeltinin berraklığı basit bir kalite testidir
• Yağ asidi kaynağı: Bitkisel veya hayvansal köken, helal ve koşer durumu ile alerjen beyanı belgelenmelidir
• Belgeler: Parti bazlı analiz sertifikası, güncel SDS, TDS, monografiye uygunluk beyanı, gıda güvenliği sertifikası ve mevzuat uygunluk bilgisi istenmelidir
• Ambalaj ve parti: Bir tedarikçide 220 kg HDPE varil ve 1.100 kg IBC, bir başkasında 1 L, 2,5 L, 25 kg ve 50 kg ambalajlar görülür. Parti numarası ve son kullanma tarihi kontrol edilmelidir
• Test standartları: USP/NF, Avrupa Farmakopesi, Japon Farmakopesi, FCC ve AB E 433 spesifikasyonu ürün türüne göre referans alınır
Üreticinin tipik değerleriyle bağlayıcı ürün spesifikasyonları birbirinden ayrılmalıdır. Tipik değerler genellikle bilgilendirme amaçlıdır; satın alma sözleşmesinde yer alan spesifikasyon ve analiz sertifikasındaki parti sonuçları esas alınmalıdır.
POLİSORBAT 80’İN DEPOLANMASI VE TAŞINMASI
Polisorbat 80 uygun koşullarda uzun süre kararlıdır. Ancak oleik asit çift bağı ve polietilen oksit zincirleri nedeniyle ışığa, oksijene, nemli ortama ve yüksek sıcaklığa duyarlıdır. Bu nedenle depolama koşulları kalite korunumu açısından önemlidir.
• Sıcaklık: Bir ürün etiketinde +15 ile +25 °C aralığı, başka bir üreticide 30 °C’nin altı önerilir. Yüksek sıcaklık peroksit oluşumunu hızlandırır. Soğukta ürünün kıvamı artar, ancak genellikle ısıtılarak tekrar akışkan hâle getirilir
• Işık: Ürün ışıktan korunmalıdır. Opak veya koyu ambalaj ve karanlık depolama tercih edilir
• Nem: Ambalaj sıkıca kapalı tutulmalıdır. Nem hidrolizi artırır; ayrıca su, ürünün su sınırını aşmasına neden olabilir
• Ambalaj: Orijinal, sıkıca kapalı ambalajında saklanmalıdır. HDPE varil ve IBC gibi uygun ambalajlar kullanılır. Açılan ambalajdaki ürün mümkün olan en kısa sürede kullanılmalıdır
• Depolama ortamı: Serin, kuru ve iyi havalandırılan bir alan tercih edilir. Gıda ve ilaç kalitesindeki ürünler diğer kimyasallardan ayrı ve temiz bir alanda tutulmalıdır
• Tank ve ekipman: Paslanmaz çelik veya karbon çeliği önerilir. Eser demir ve bakır içeren ekipmanla uzun süre temas oksidasyonu hızlandırabilir
• Uyumsuz maddeler: Kuvvetli oksitleyiciler, bazlar ve ağır metal tuzlarından ayrı tutulmalıdır
• Yangın: Ürün çoğu güvenlik bilgi formunda yanıcı sıvı olarak sınıflandırılmaz; parlama noktası 149 °C’nin üzerindedir. Yine de yüksek sıcaklıkta yanabilir; kıvılcım ve açık alevden uzak tutulmalıdır
• Raf ömrü: Bir tedarikçide 24 ay, bir başkasında 48 ay verilir. Bir ürün için bir yıl sonra yeniden test önerilir. Yeniden testte asit değeri, peroksit değeri ve su kontrol edilir
• Taşımacılık: Güvenlik bilgi formlarında ürün ADR, IMDG ve IATA kapsamında tehlikeli madde olarak sınıflandırılmaz. UN numarası verilmez
• Taşıma sınıflandırması: Bu durum ürün formuna, bileşimine ve belge tarihine bağlı olabilir. Sevkiyat öncesinde tedarikçinin güncel SDS’i ve geçerli taşımacılık mevzuatı esas alınmalıdır
• Taşıma sırasında: Ambalaj bütünlüğü korunmalı, aşırı sıcaklıktan ve doğrudan güneşten korunmalı, gıda dışı kimyasallarla temas riski olacak biçimde yüklenmemelidir
POLİSORBAT 80’İN GÜVENLİK BİLGİLERİ
Polisorbat 80, düşük akut toksisiteli bir maddedir. Gıda katkı maddesi ve ilaç yardımcı maddesi olarak değerlendirilmiştir. Güvenlik bilgi formlarının büyük çoğunluğunda tehlikeli olarak sınıflandırılmaz; bazı belgelerde hafif cilt ve göz tahrişi bildirilir.
Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve üreticiye özgü güvenlik bilgi formunun yerine geçmez. Her tedarikçinin kendi SDS’i dikkate alınmalıdır.
Başlıca güvenlik konuları:
• Tehlike sınıfları: Çoğu SDS’te ürün sınıflandırılmamıştır. Bir belgede cilt tahrişi H316 ve göz tahrişi H320, bir başka belgede sucul çevre için H412 bildirilir. Sınıflandırma tedarikçiye ve ürün bileşimine göre değişebilir
• Akut toksisite: Sıçanlarda ağızdan LD50 değeri güvenlik bilgi formlarında yaklaşık 20.000 ile 42.200 mg/kg arasında verilir. Bu, çok düşük akut toksisiteye işaret eder
• Gıda güvenliği: Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi ve JECFA grup için günde kilogram başına 25 mg kabul edilebilir günlük alım değeri kullanır. Bu değerlendirmeler gıda kalitesindeki ürüne ve izinli kullanıma dayanır
• Cilt ve göz teması: Ürün göz ve ciltte hafif tahrişe neden olabilir. Temas hâlinde bol suyla yıkanmalı, göz için birkaç dakika ile 15 dakika arasında durulanmalı, tahriş sürerse tıbbi yardım alınmalıdır
• Solunum: Sis veya buharı solunum yollarını tahriş edebilir. Kişi temiz havaya çıkarılmalı, belirtiler sürerse tıbbi yardım alınmalıdır
• Yutma: Büyük miktarda yutulması hâlinde ağız çalkalanmalı ve rahatsızlık sürerse sağlık kuruluşuna veya zehir danışma merkezine, Türkiye’de 114’e, başvurulmalıdır
• Duyarlılık: Polisorbat 80’e karşı alerjik temas reaksiyonu ve aşırı duyarlılık nadir bildirilmiştir. Oksitlenmiş safsızlıkların rolü tartışılmaktadır. Duyarlılığı bilinen kişiler için tıbbi görüş alınmalıdır
• Yangın ve reaktivite: Ürün kolay alev almaz; parlama noktası yüksektir. Yangında karbon monoksit ve karbon dioksit oluşur. Kuvvetli oksitleyicilerle şiddetli tepkime olabilir
• Etilen oksit ve dioksan: Üretim yan ürünü olan bu maddeler spesifikasyonlarda çok düşük sınırlarla kontrol edilir. Sınırlar kalite sınıfına göre değişir ve COA üzerinden doğrulanmalıdır
• Kişisel koruyucu donanım: Koruyucu gözlük, eldiven ve uygun iş giysisi kullanılmalıdır. Sis oluşan işlemlerde havalandırma sağlanmalıdır
• Dökülme: Ürün emici bir malzemeyle toplanmalı ve kapalı bir kaba alınmalıdır. Zemin kayganlaşacağından kalan kısım suyla ve deterjanla temizlenmelidir
• Çevre: Balıklarda 96 saatlik LC50 değeri 471 mg/L, Mysidopsis bahia için 165 mg/L olarak bildirilir. Biyolojik bozunma farklı belgelerde yüzde 32 ile yüzde 100 arasında verilir. Su yollarına ve kanalizasyona bırakılmamalıdır
• Atık: Artık ürün ve kirli ambalaj yerel mevzuata göre bertaraf edilmelidir. Gıda veya ilaç üretiminde kalan ürün üretim zincirine geri verilmemelidir
• Mesleki maruziyet: Bu çalışmada polisorbat 80 için bağlayıcı bir mesleki maruziyet sınırı doğrulanmamıştır. Türkiye’deki güncel sınırlar ve tedarikçinin SDS’i ayrıca kontrol edilmelidir
POLİSORBAT 80’İ SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Doğru ürünün seçilmesi için önce ürün kimliğinin açık biçimde belirlenmesi gerekir. Polisorbat 80; polisorbat 20, 60 ve 65, sorbitan monooleat ve markalı kaliteler ile karıştırılabildiği için yalnızca “polisorbat” yazan bir talep yetersizdir.
Talepte ürün adı olarak Polisorbat 80 veya Polysorbate 80, CAS numarası 9005-65-6, EC numarası 500-019-9 ve gıda için E 433 birlikte belirtilmelidir. “Solubilizer” gibi ek ifadelerle sunulan ürünler ayrı bir kalem olabileceğinden tam ürün adı yazılmalıdır.
Satın alırken dikkat edilecek başlıca konular:
• Kalite sınıfı: Gıda, farmasötik, süper rafine, kozmetik veya teknik kalite gereksinimi açıkça belirtilmelidir. Teknik kalite gıdada ve ilaçta kullanılmamalıdır
• Monografi ve spesifikasyon: Gıda için E 433, ilaç için USP/NF, Avrupa Farmakopesi veya Japon Farmakopesi uygunluğu yazılı olarak teyit edilmelidir
• Peroksit ve safsızlık profili: Peroksit değeri, serbest yağ asidi, su, etilen oksit ve 1,4-dioksan sınırları istenmelidir. Hassas uygulamalarda süper rafine kalite değerlendirilmelidir
• Kullanım amacı ve mevzuat: Ürünün hangi sektörde, hangi ürün kategorisinde ve hangi ülkede kullanılacağı netleştirilmeli, izin ve miktar sınırları doğrulanmalıdır
• Yağ asidi kaynağı: Oleik asidin bitkisel veya hayvansal kökeni, helal ve koşer durumu ile alerjen beyanı sorulmalıdır
• Ambalaj ve lojistik: Net miktar, varil, IBC veya küçük ambalaj seçeneği, ışıktan ve nemden koruyan ambalaj ve depolama sıcaklığı belirlenmelidir
• Parti tutarlılığı: Ardışık partilerin analiz sertifikaları, renk ve viskozite değerleri karşılaştırılmalıdır
• Raf ömrü: Teslim edilen ürünün üretim tarihi ve kalan raf ömrü sorulmalıdır
• Belgeler: SDS, TDS, COA, monografiye uygunluk beyanı, gıda güvenliği sertifikası ve REACH ile KKDİK durumu istenmelidir
• Tedarikçinin teknik desteği: Dondurma, aroma çözünürleştirme veya emülsiyon gibi uygulamalarda dozaj ve çözme yöntemi konusunda destek değerlendirilmelidir
• Toplam tedarik maliyeti: Birim fiyatın yanı sıra gerekli doz, ambalaj, depolama, yeniden test ve kalite kontrol maliyeti birlikte hesaplanmalıdır
Fiyat karşılaştırması yaparken yalnızca kilogram fiyatına değil, kalite sınıfına, peroksit düzeyine, belge düzeyine ve tedarik güvencesine de bakılmalıdır.
POLİSORBAT 80’İN ATAMAN KİMYA’DAN TEDARİĞİ
Polisorbat 80; gıda emülgatörü, kozmetik ve ilaç yardımcı maddesi, laboratuvar yüzey aktifi ve endüstriyel ıslatıcı olarak değerlendirilen çok amaçlı bir üründür. ATAMAN KİMYA web sitesinde ürün Polysorbate 80, Polysorbate 80 E433, Tween 80 ve Polyoxyethylene sorbitan monooleate adlarıyla yer almaktadır.
Mevcut ürün sayfaları genel ürün tanıtımı niteliğindedir. Sayfalarda kalite sınıfı, farmakope uygunluğu, peroksit düzeyi, ambalaj, stok veya belge bilgisi gibi ürüne özgü ayrıntılar yer almamaktadır. Kolliphor PS 80 adıyla da bir sayfa bulunur; bu ad BASF’ın marka adıdır ve markalı ürün talebi ayrıca teyit edilmelidir.
Bu nedenle gıda, ilaç veya hassas biyofarmasötik uygulamalar için polisorbat 80 arayan firmaların, ürünün hangi kalite sınıfında olduğunu ve hangi belgelerle sunulduğunu sipariş öncesinde ATAMAN KİMYA’dan açıkça teyit etmesi önemlidir.
ATAMAN KİMYA’dan polisorbat 80 tedariki hakkında bilgi almak isteyen firmalar, kullanım alanlarını ve teknik ihtiyaçlarını paylaşarak ürün uygunluğu, güncel tedarik durumu, ambalaj seçenekleri ve fiyat teklifi konusunda bilgi talep edebilir.
Ürünün güncel stok durumu, menşei, kalite sınıfı, E 433 veya farmakope uygunluk beyanı, peroksit ve diğer analiz değerleri, ambalajı ve kullanım amacına ilişkin mevzuat koşulları sipariş öncesinde ATAMAN KİMYA’dan teyit edilmelidir.
Teklif talebinde aşağıdaki bilgilerin paylaşılması, doğru polisorbat 80 ürününün değerlendirilmesini kolaylaştırır:
• Kullanım sektörü ve nihai uygulama
• Gıda, kozmetik, ilaç, laboratuvar veya teknik kalite gereksinimi; gıda için E 433, ilaç için hedef monografi
• Hedef ürün kategorisi ve kullanılacak ülke
• Peroksit değeri, asit değeri, su ve etilen oksit ile dioksan için istenen sınırlar
• Süper rafine veya standart kalite tercihi
• Yağ asidi kaynağı, helal veya koşer gibi özel gereksinimler
• Tahmini sipariş miktarı
• İstenen ambalaj türü ve boyutu
• Talep edilen teknik belgeler: SDS, TDS, COA, monografi uygunluğu ve gıda güvenliği belgeleri
• Varsa mevcut ürünün TDS veya COA bilgileri
POLİSORBAT 80 HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
Polisorbat 80 nedir?
Polisorbat 80, sorbitan, oleik asit ve yaklaşık 20 etilen oksit biriminden oluşan noniyonik bir emülgatör ve çözünürleştiricidir. Gıdada E 433 koduyla; kozmetik, ilaç ve laboratuvarlarda da kullanılır.
Polisorbat 80 ne demektir?
Polisorbat adı polioksietilen sorbitan esterlerini, sondaki 80 ise yağ asidinin oleik asit olduğunu gösterir. Tween 80 ise Croda’nın marka adıdır. Maddeye polioksietilen (20) sorbitan monooleat da denir.
Polisorbat 80’in CAS numarası nedir?
CAS numarası 9005-65-6’dır. Polisorbat 20 için 9005-64-5, polisorbat 60 için 9005-67-8 gibi farklı numaralar kullanılır; bu nedenle talepte numara kontrol edilmelidir.
Polisorbat 80’in EC / EINECS numarası nedir?
EC numarası 500-019-9’dur. Güvenlik bilgi formlarında bu numara polisorbat 80 için yaygın olarak verilir.
Polisorbat 80’in kimyasal formülü nedir?
Tipik gösterimi C₆₄H₁₂₄O₂₆’dır ve molekül ağırlığı yaklaşık 1310 g/mol’dür. Ticari ürün bir karışım olduğundan bu değerler ortalamadır. C₂₄H₄₄O₆ formülü etoksillenmemiş sorbitan monooleata aittir.
Polisorbat 80’in HLB değeri nedir ve ne anlama gelir?
HLB değeri yaklaşık 15’tir. Bu, molekülün suyu seven yönünün baskın olduğunu ve yağın su içinde dağıldığı emülsiyonlar ile çözünürleştirme için uygun olduğunu gösterir.
Polisorbat 80’in INCI adı nedir?
INCI adı Polysorbate 80’dir. INCI adının bulunması, ürünün her kozmetik üründe sınırsız kullanılabileceği anlamına gelmez.
Polisorbat 80 kozmetikte kullanılır mı?
Evet. Losyon, krem, şampuan ve ağız bakım ürünlerinde emülgatör ve çözünürleştirici olarak yer alır. Kozmetik Bileşen Değerlendirme Paneli mevcut kullanım derişimlerinde güvenli bulmuştur.
Polisorbat 80’in E kodu var mı?
Evet. Gıdada E 433, Codex sisteminde INS 433 koduyla anılır. Diğer polisorbatlar E 432, E 434, E 435 ve E 436 kodlarını taşır.
Polisorbat 80 ile polisorbat 20 arasındaki fark nedir?
Polisorbat 80 oleik asit, polisorbat 20 laurik asit içerir. Polisorbat 20 daha hidrofilik ve daha hafiftir; polisorbat 80 yağ fazlarıyla daha uyumludur. Kullanım alanları kısmen örtüşür, birebir değişim denenmeden yapılmamalıdır.
Polisorbat 80 ne amaçla kullanılır?
Yağın suda dağılmasını sağlamak, suda çözünmeyen maddeleri çözünürleştirmek, dondurmada yağ yapısını düzenlemek, yüzeyleri ıslatmak ve proteinlerin kararlılığını desteklemek için kullanılır.
Polisorbat 80 hangi sektörlerde kullanılır?
Gıda, dondurma, içecek, kozmetik, ilaç ve biyoteknoloji, laboratuvar, tarım ile boya, tekstil ve yağlayıcı sektörlerinde kullanılır.
Polisorbat 80 çözünürleştirme işlevini nasıl gerçekleştirir?
Suda belirli derişimin üzerinde miseller oluşturur. Misel çekirdeği yağ sever olduğundan aroma yağlarını ve yağda çözünen maddeleri içine alır, hidratlı dış kabuk ise onları suda berrak tutar.
Polisorbat 80 ne işe yarar?
Yağ ve suyun ayrışmasını engeller, suda çözünmeyen maddeleri dağıtır, dondurmaya doku kazandırır, yüzey gerilimini düşürür ve biyolojik ürünlerde proteinleri ara yüzey stresinden korur.
Polisorbat 80 dondurmada nasıl çalışır?
Yağ globüllerinin yüzeyindeki süt proteinlerini kısmen uzaklaştırır. Globüller dondurma sırasında kontrollü biçimde kümelenir, havayı tutan bir yağ ağı oluşur ve ürün kuru, düzgün ve erimeye dirençli olur.
Polisorbat 80 suda çözünür mü?
Evet. Suda, etanolde ve metanolde çözünür. Sabit yağlarda ve sıvı parafinde pratik olarak çözünmez. Sulu çözeltisi berrak veya hafif opalesandır.
Dondurmada ne kadar polisorbat 80 kullanılır?
Tedarikçi kaynaklarında tek başına yaklaşık yüzde 0,02–0,06 düzeyi anılır. ABD’de dondurma için üst sınır yüzde 0,1’dir. Türkiye ve AB için güncel mevzuat kontrol edilmelidir.
Polisorbat 80 tehlikeli bir madde midir?
Çoğu güvenlik bilgi formunda tehlikeli olarak sınıflandırılmaz. Akut toksisitesi çok düşüktür. Bazı belgelerde hafif tahriş veya sucul çevre ifadeleri yer alır. Yine de koruyucu gözlük ve eldivenle kullanılmalıdır.
Polisorbat 80 neden bozunabilir veya peroksit oluşturabilir?
Oleik asidin çift bağı ve polietilen oksit zincirleri ışık, oksijen, ısı ve eser metallerle oksitlenebilir. Ester bağı ise nemde veya enzim etkisiyle hidrolize olur. Bu nedenle peroksit ve asit değeri izlenir.
Polisorbat 80 REACH kapsamında kayıtlı mıdır?
Kayıt durumu ürüne, üreticiye ve ithalatçıya göre değişebilir. Bu çalışmada ECHA kaydı ilk elden doğrulanmamıştır. Tedarikçiden REACH kayıt numarası veya muafiyet beyanı ve Türkiye için KKDİK durumu istenmelidir.
Polisorbat 80’in fiziksel görünümü nasıldır?
Berrak, amber veya sarı renkli, yağımsı ve viskoz bir sıvıdır. Hafif karakteristik kokusu olabilir. Yoğunluğu yaklaşık 1,06–1,10 g/cm³’tür.
Polisorbat 80’in UN numarası nedir?
Güvenlik bilgi formlarında ürün karayolu, deniz ve hava taşımacılığında tehlikeli madde olarak sınıflandırılmadığından UN numarası verilmez. Sevkiyat öncesinde tedarikçinin güncel SDS’i kontrol edilmelidir.
Polisorbat 80’de peroksit, etilen oksit ve dioksan neden önemlidir?
Peroksitler ürünün ve duyarlı bileşenlerin kararlılığını bozar. Etilen oksit ve 1,4-dioksan üretimden gelen kalıntılardır ve spesifikasyonlarda çok düşük sınırlarla kontrol edilir. Değerler COA üzerinden doğrulanmalıdır.
Polisorbat 80 fiyatı neye göre değişir?
Fiyat; kalite sınıfı, peroksit düzeyi, süper rafine olup olmaması, yağ asidi kaynağı, ambalaj, sipariş miktarı, menşe, belgelendirme ve lojistik koşullarına göre değişir. Farmasötik ve süper rafine kaliteler maliyeti artırır.
Polisorbat 80’in alternatifi var mı?
Evet. Polisorbat 20, 60 ve 65, mono ve digliseritler, lesitin, sakaroz esterleri, poligliserol esterleri, hint yağı etoksilatları ve poloxamer 188 uygulamaya göre alternatif olabilir. Hiçbiri her sistemde doğrudan ikame değildir.
Polisorbat 80 nasıl depolanmalıdır?
Serin, kuru ve havalandırılan bir yerde, kapalı orijinal ambalajında, ışıktan, nemden, ısıdan, kuvvetli oksitleyicilerden ve bazlardan uzak depolanmalıdır. Hassas kullanımlarda küçük ambalaj ve inert gaz tercih edilebilir.
Polisorbat 80 satın alırken hangi belgeler istenmelidir?
SDS, TDS ve parti bazlı COA temel belgelerdir. Ayrıca E 433 veya farmakope uygunluk beyanı, gıda güvenliği sertifikası, yağ asidi kaynağı ve alerjen beyanı ile helal ya da koşer belgesi istenebilir.
Polisorbat 80 satın alırken hangi teknik özellikler önemlidir?
Kalite sınıfı, oleik asit içeriği, asit değeri, peroksit değeri, su, etilen oksit, 1,4-dioksan, ağır metaller, viskozite, renk, raf ömrü ve ambalaj önemlidir.
POLİSORBAT 80 – TEKNİK ÖZET
Kimyasal adı: Polioksietilen (20) sorbitan monooleat; polisorbat 80
Yaygın adı: Polisorbat 80, Polysorbate 80, Tween 80, E 433
CAS No: 9005-65-6
EC / EINECS No: 500-019-9
Moleküler formül: C₆₄H₁₂₄O₂₆ (tipik gösterim)
Molekül ağırlığı: Yaklaşık 1309,68 g/mol
Kimyasal sınıfı: Noniyonik, polietoksillenmiş sorbitan yağ asidi esteri; hidrofilik emülgatör
Fiziksel görünüm: Berrak, amber veya sarı, yağımsı viskoz sıvı
Temel özellikler: HLB yaklaşık 15, yoğunluk yaklaşık 1,06–1,10 g/cm³, viskozite 25 °C’de 300–500 mm²/s, suda ve etanolde çözünür, pH 5–7, parlama noktası çoğunlukla 149 °C’nin üzerinde
Başlıca işlevler: Emülgatör, çözünürleştirici, dağıtıcı, ıslatıcı, stabilizatör
Önemli uygulama alanları: Dondurma ve gıda emülsiyonları, içecek aroması ve vitamin dispersiyonları, kozmetik, ilaç ve biyofarmasötik, laboratuvar tamponları, tarım ve endüstriyel emülsiyonlar
Kalite kontrol açısından kritik parametreler: Kalite sınıfı, oleik asit içeriği, asit değeri, sabunlaşma ve hidroksil değeri, su, peroksit değeri, etilen oksit, 1,4-dioksan, ağır metaller, görünüm ve viskozite
Depolama: Serin, kuru ve havalandırılan alanda, kapalı ambalajda; ışıktan, nemden, ısıdan, kuvvetli oksitleyicilerden ve bazlardan ayrı
Mevzuat: AB’de E 433 gıda katkı maddesi ve E 432–436 grubu için kabul edilebilir günlük alım 25 mg/kg vücut ağırlığı/gün; ABD’de 21 CFR 172.840 kapsamında; çoğu SDS’te tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında değil; REACH ve KKDİK durumu, Türkiye mevzuatı ve kullanım izinleri tedarikçiden ve güncel mevzuattan teyit edilmelidir.
