Potasyum permanganat, su arıtma, kimyasal oksidasyon ve endüstriyel işlemede kullanılan güçlü bir inorganik oksitleyici maddedir.
Potasyum permanganat, demir, manganez, sülfür ve organik kirleticiler gibi safsızlıkları oksitlemek için etkilidir.
Oksitleyici yapısı nedeniyle Potasyum permanganat, kuru, soğuk ve indirgeyici maddelerden, organik maddelerden ve yanıcı maddelerden uzak tutulmalıdır.
CAS Numarası: 7722-64-7
EC Numarası: 231-760-3
Moleküler Formül: KMnO4
Moleküler Ağırlık: 158,03 g/mol
E anlamlılar: Potasyum manganat (VII), Condy Kristalleri, Permanganik Asit Potasyum Tuzu, Kaliumpermanganat, Permanganato Potasico, Permanganat de Potasyum, Potasyum Tetraoksidomanganat(1-), Potasyum Tetrakis(oksido)manganat(1-), Bukalemun Minerali, Hipermangan, Mor Tuz, KMnO4, UNII-00OT1QX5U4, DTXSID2034839, MDL MFCD00011364, UN1490
Potasyum permanganat, kimyasal formülü KMnO4 olan inorganik bir bileşiktir.
Potasyum permanganat, suda K⁺ ve MnO₄⁻ iyonları olarak çözünerek yoğun pembeden mora çözelti veren mor-siyah kristal bir tuzdur.
Potasyum permanganat, kimya endüstrisinde ve laboratuvarlarda güçlü bir oksitleyici madde olarak yaygın olarak kullanılır ve geleneksel olarak dermatit, yara temizliği ve genel dezenfeksiyon için bir ilaç olarak kullanılır.
Potasyum permanganat, Dünya Sağlık Örgütü'nün Temel İlaçlar Listesi'nde yer almaktadır.
Potasyum permanganat, su arıtma, tabaklama, kumaş boyama ve biyosit uygulamaları gibi çeşitli niş kullanım alanlarına sahiptir.
2000 yılında dünya çapında üretimin 30.000 metrik ton olduğu tahmin ediliyordu.
Potasyum permanganat, suda çözünerek yoğun pembe veya mor çözeltiler veren inorganik mor-siyah bir kristal tuzdur ve hemen hemen tüm uygulamaları oksitleyici özelliklerini kullanır.
Potasyum permanganat, dezenfektan, koku giderici ve büzücü özelliklere sahip bir oksitleyici ajandır; ham hâlinde kokusuz koyu mor veya neredeyse siyah kristal ya da granül toz görünümündedir.
Potasyum Permanganatın Kullanımları:
Potasyum permanganat, tekstil liflerini ve derileri ağartmak, ahşap ve kumaşları boyamak, kauçuk ve plastikleri aşındırmak ve çeliği kireçten temizlemek için kullanılır.
Potasyum permanganat, gıda işleme, fotoğrafçılık, deri tabaklama ve su arıtma alanlarında kullanılır.
Potasyum permanganat, antiseptik, dezenfektan, böcek ilacı, hafif öldürücü ve alg giderici olarak kullanılır.
Potasyum permanganat, su ve atık su arıtma, su ürünleri yetiştiriciliği, tekstil işleme, kimyasal oksidasyon, laboratuvar analizi, metal yüzey işleme, hava ve koku kontrol sistemleri ile endüstriyel temizlik uygulamalarında kullanılır.
Potasyum permanganat, organik safsızlıkları, demiri, manganezi, sülfürleri ve diğer indirgeyici maddeleri oksitlemeye yardımcı olur.
Güçlü oksitleyici gücü nedeniyle Potasyum permanganat dikkatle ele alınmalı ve yanıcı veya indirgeyici maddelerden uzakta saklanmalıdır.
Tıbbi kullanımlarda Potasyum permanganat güçlü bir oksitleyici olarak işlev görür; bu mekanizma sayesinde dezenfeksiyon, büzme ve koku azalması sağlanır.
Geleneksel olarak Potasyum permanganat, ayak mantar enfeksiyonları, impetigo, yüzeysel yaralar, dermatit ve topikal ülserler gibi çeşitli cilt hastalıkları için reçete edilmiştir; ancak günümüzde daha etkili antiseptik ve antifungal ilaçların geliştirilmesiyle birlikte klinik kullanımı azalmıştır.
Potasyum permanganat, manganez yeşilkum filtresi aracılığıyla kuyu suyundan demir ve hidrojen sülfür çıkarmak için su arıtma endüstrisinde yaygın olarak kullanılır.
Potasyum permanganat, Ichthyophthirius multifiliis ve Trichodina gibi tatlı su balıklarını etkileyen parazitler için bir tedavi yöntemi olarak su yetiştiriciliğinde kullanılır.
Potasyum permanganat, organik bileşiklerin sentezi için kullanılan bir reaktiftir ve askorbin asit, kloramfenikol, sakarin, izonikotinik asit ve pirazinoik asidin ticari sentezinde önemli miktarda kullanılır.
Potasyum permanganat, alkenler, alkoller, aldehitler ve ketonlar gibi oksitlenebilir fonksiyonel grupların tespiti için ince tabaka kromatografisi (TLC) boyaması ve Baeyer reaktifi olarak analitik kimyada yaygın biçimde kullanılır.
Potasyum permanganat, sulu örneklerde toplam oksitlenebilir organik maddeyi niceliksel olarak belirlemek ve odun hamurunda Kappa sayısını saptamak için analitik bir reaktif olarak kullanılır.
Tarımsal kimyada topraktaki aktif karbonun tahmini ve sabit kaynak emisyon testlerinde baca gazında gaz hâlindeki cıvayı toplamak için Potasyum permanganat kullanılır.
Potasyum permanganat, muzların polietilen içinde paketlenerek raf ömrünü soğutma gerektirmeksizin 4 haftaya kadar uzatmak amacıyla etilen emici olarak meyve korumada kullanılır.
Potasyum permanganat, film ve televizyon endüstrisinde dekorları ve malzemeleri "yaşlandırmak" için kullanılan başlıca kimyasallardan biridir; hessian kumaşı, ipler, kereste ve cam üzerinde eski görünüm yaratır.
Potasyum permanganat bazen hayatta kalma kitlerinde hipergolik ateş başlatıcı, su sterilizatörü ve kar üzerinde yardım sinyali oluşturmak amacıyla dahil edilir.
Potasyum permanganat, itfaiye hizmetlerinde plastik küre dağıtıcılarında etilen glikol ile birlikte kullanılarak kontrollü tutuşma sağlamak amacıyla uygulanır.
Potasyum Permanganatın Yapısı:
Potasyum permanganat, a = 910,5 pm, b = 572,0 pm, c = 742,5 pm olan ortorombik kristaller oluşturur; kristal yapısı uzay grubu Pnma (No. 62) ile tanımlanır.
Her MnO₄⁻ merkezi tetrahedral geometriye sahip olup Mn-O mesafesi 1,62 Å'dur.
Potasyum permanganatın mor-siyah rengi ve çözeltilerinin yoğun pembe ile mor rengi permanganat anyonundan kaynaklanır; bu anyon, oksit ligandlarının orbitallerinden mangan(VII) merkezinin boş orbitallerine elektronların uyarılmasıyla oluşan güçlü bir yük transferi soğurma bandından rengini alır.
Katı formda kristaller mordan siyah veya griye kadar değişen renklerde olup mavi metalik bir parlaklığa sahiptir.
Potasyum Permanganat Sentezi:
Potasyum permanganat, endüstriyel olarak önce manganez dioksitin potasyum hidroksit ile birleştirilip havada veya potasyum nitrat gibi bir oksijen kaynağı varlığında ısıtılarak potasyum manganata dönüştürülmesi, ardından elektroliz yoluyla potasyum permanganata oksitlenmesi şeklinde iki aşamalı bir süreçle üretilir.
Ticari önemi olmayan alternatif yöntemler arasında potasyum manganatın klor ile oksidasyonu veya asidik koşullarda orantısızlaşma reaksiyonu yer alır.
Potasyum Permanganatın Reaksiyonları:
Potasyum permanganatın seyreltik çözeltileri alkenleri diollerine dönüştürür; bu reaksiyon başlangıçta mor olan çözeltinin rengini kaybetmesiyle ve kahverengi MnO₂ çökelmesiyle gözlenebilir.
Asidik koşullarda Potasyum permanganat, alkenlerdeki çift bağları kırarak karboksilik asitler üretir ve aldehitleri karboksilik asitlere, aromatik alkil gruplarını ise benzoik asit türevlerine oksitler.
Potasyum permanganat, konsantre hidroklorik asitle reaksiyona girerek klor ve manganez(II) oluşturur; alkali çözeltide ise yeşil K₂MnO₄'e indirgenir.
Katı Potasyum permanganat ısıtıldığında 2 KMnO₄ → K₂MnO₄ + MnO₂ + O₂ reaksiyonuyla parçalanır.
Potasyum Permanganatın Tarihi:
1659'da Johann Rudolf Glauber, mineral pirolüsit ile potasyum karbonatın karışımını birleştirerek suda yeşil (potasyum manganat), ardından mor ve son olarak kırmızı çözeltiler veren bir madde elde etti; bu renk değişimleri bugün "kimyasal bukalemun" reaksiyonu olarak bilinmektedir.
Yaklaşık 200 yıl sonra Londralı kimyager Henry Bollmann Condy, pirolüsitin sodyum hidroksit ile dezenfektan özellikler taşıyan bir çözelti verdiğini buldu; bu çözümü "Condy'nin Sıvısı" adıyla patentledi ve daha sonra daha kararlı olan potasyum hidroksit versiyonu "Condy kristalleri" olarak yaygınlaştı.
Potasyum Permanganatın Kararlılığı ve Reaktivitesi:
Kimyasal kararlılık:
Potasyum permanganat, önerilen kuru, soğuk ve iyi havalandırılmış depolama koşullarında kararlıdır.
Reaktivite:
Potasyum permanganat güçlü bir oksitleyici maddedir ve ateşi yoğunlaştırabilir.
Potasyum permanganat, indirgeyici maddeler, organik maddeler, yanıcı maddeler, asitler, peroksitler, alkoller, gliserol, toz metaller ve kolayca oksitlenen malzemelerle şiddetle reaksiyona girebilir.
Kaçınılması gereken koşullar:
Isı, alevler, kıvılcımlar, doğrudan güneş ışığı, nem, toz oluşumu, sürtünme, şok ve kirlenmeden kaçının.
Uyumsuz malzemeler:
İndirgeyici maddeler, yanıcı maddeler, organik maddeler, güçlü asitler, alkoller, gliserol, kükürt bileşikleri, peroksitler, toz metaller ve kolayca oksitlenen kimyasallar.
Tehlikeli bozunma ürünleri:
Termal bozunma oksijen, potasyum oksitler, manganez oksitler ve tahriş edici ya da toksik gazlar üretebilir.
Potasyum Permanganatın Kullanımı ve Depolanması:
Kullanım:
İyi endüstriyel hijyen ve güvenlik uygulamalarına uygun biçimde hareket edin.
Gözler, cilt ve giysilerle temastan kaçının.
Toz solumaktan kaçının ve toz oluşumunu önleyin.
Depolama:
Serin, kuru ve iyi havalandırılan bir ortamda saklayın.
Kullanılmadığında kabı sıkıca kapalı tutun.
Isıdan, nemden, doğrudan güneş ışığından, ateşleme kaynaklarından ve kirlenmeden koruyun.
Yanıcı maddelerden, indirgeyici maddelerden, organik malzemelerden, asitlerden ve uyumsuz kimyasallardan uzak tutun.
Orijinal kapalı kaplarda veya oksitleyici uyumlu endüstriyel ambalajlarda saklayın.
Potasyum Permanganatın İlk Yardım Önlemleri:
Soluma:
Kişiyi temiz havaya taşıyın ve rahatça nefes almasını sağlayın.
Öksürük, tahriş veya nefes almakta güçlük oluşursa hemen tıbbi yardım alın.
Cilt teması:
Kirlenmiş kıyafetleri çıkarın.
Etkilenen bölgeyi bol su ve sabunla yıkayın.
Tahriş, kızarıklık veya ağrı devam ederse tıbbi yardım alın.
Göz teması:
Temiz suyla dikkatlice birkaç dakika durulayın.
Varsa ve çıkarması kolaysa kontakt lensleri çıkarın.
Durulamaya devam edin ve hemen tıbbi yardım alın.
Yutma:
Ağzınızı suyla çalkalayın.
Tıbbi personel tarafından talimat verilmedikçe kusturmayın.
Hemen tıbbi yardım alın.
Potasyum Permanganatın Yangınla Mücadele Önlemleri:
Uygun söndürme ortamları:
Büyük miktarda su spreyi veya su sisi kullanın.
Çevredeki yangına uygun söndürme ortamı kullanın.
Uygun olmayan söndürme ortamı:
Oksitleyicinin kendisi için ana söndürme yöntemi olarak kuru kimyasal toz, köpük veya karbondioksit kullanmayın; soğutma ve suyla seyreltme tercih edilir.
Özel tehlikeler:
Potasyum permanganat yanıcı değildir; ancak güçlü bir oksitleyici olarak diğer malzemelerin yanmasını destekleyerek ateşi yoğunlaştırabilir.
İtfaiyeciler için koruyucu ekipman:
Kendi kendine yeten solunum cihazı (SCBA) ve tam koruyucu giysi giyin.
İtfaiye talimatları:
Ateşe maruz kalan kapları su spreyi ile soğutun.
Güvenliyse kapları yangın alanından çıkarın.
Kirlenmiş söndürme suyunun giderlere veya su yollarına ulaşmasını önleyin.
Potasyum Permanganatın Kazara Dökülme Önlemleri:
Kişisel önlemler:
Gözler, cilt ve giysilerle temastan kaçının.
Toz solumaktan kaçının.
Ateşleme kaynaklarını ortamdan uzaklaştırın ve yanıcı veya organik maddelerden uzak durun.
Uygun kişisel koruyucu ekipman kullanın.
Çevresel önlemler:
Maddenin giderlere, toprağa, yüzey sularına veya su yollarına ulaşmasını önleyin.
Temizleme yöntemleri:
Güvenliyse dökülmeyi durdurun.
Dökülen malzemeyi kuru tutun ve organik, yanıcı veya indirgeyici maddelerle kontaminasyondan kaçının.
Toz kontrol yöntemleriyle dikkatlice toplayın; talaş, kağıt veya kumaş gibi yanıcı emiciler kullanmayın.
Temiz, kuru, etiketli kaplara yerleştirin ve yerel düzenlemelere göre bertaraf edin.
Potasyum Permanganatın Maruziyet Kontrolleri / Kişisel Koruyucu Ekipman:
Mühendislik kontrolleri:
Yeterli havalandırma sağlayın.
Tartım, transfer, karıştırma veya işleme sırasında toz oluşabilecek alanlarda yerel egzoz havalandırması kullanın.
Solunum koruması:
Toz seviyeleri yüksekse, havalandırma yetersizse veya maruziyet sınırları aşılıyorsa uygun toz maskesi veya solunum cihazı kullanın.
El koruma:
Kimyasallara dayanıklı koruyucu eldivenler giyin.
Göz koruma:
Koruyucu gözlük veya kimyasal sıçramaya karşı gözlük takın.
Toz veya sıçrama oluşabilecek durumlarda yüz koruyucu kullanın.
Cilt ve vücut koruması:
Cilt temasını önlemek için uygun koruyucu giysiler giyin.
Gerekirse koruyucu iş kıyafeti, kapalı ayakkabı ve önlük kullanın.
Hijyen önlemleri:
Kullandıktan sonra ve yemek, içecek veya sigara kullanımından önce ellerinizi yıkayın.
Kirlenmiş kıyafetleri çıkarın ve tekrar kullanmadan önce yıkayın.
Yiyecek, içecek, hayvan yemi, yanıcı maddeler ve uyumsuz kimyasallardan uzak tutun.
Potasyum Permanganatın Tanımlayıcıları:
CAS No.: 7722-64-7
EC No.: 231-760-3
EC İndeks No.: 025-002-00-9
ECHA Bilgi Kartı: 100.028.874
PubChem CID: 516875
ChemSpider: 22810
UNII: 00OT1QX5U4
RTECS: SD6475000
BM No.: UN1490
CompTox Dashboard (EPA): DTXSID2034839
MDL Numarası: MFCD00011364
KEGG: D02053
InChIKey: VZJVWSHVAAUDKD-UHFFFAOYSA-N
SMILES: [K+].[O-][Mn](=O)(=O)=O
IUPAC Adı: Potasyum manganat(VII)
Potasyum Permanganatın Özellikleri:
Fiziksel durum: Katı
Görünüm: Metalik parlaklığa sahip mordan siyah veya griye kristal iğneler
Koku: Kokusuz
Yoğunluk: 2,70 g/cm3 (20°C)
Bulk yoğunluğu: 1300–1600 kg/m3
Erime noktası: >240°C (bozunarak)
Suda çözünürlük: 76 g/L (25°C); 250 g/L (65°C); 64 g/L (kaynaklara göre değişir)
pH (20 g/L, H₂O, 20°C): 7–9
Buhar basıncı: <0,01 hPa (20°C)
Kırılma indisi: 1,59
Manyetik duyarlılık: +20,0 × 10⁻⁶ cm3/mol
Çözünürlük: Aseton, metanol; en iyi metanol ve asetonda çözünür
Potasyum Permanganatın Termokimyası:
Isı kapasitesi (C): 119,2 J/mol K
Standart molar entropi (S°₂₉₈): 171,7 J·K⁻¹·mol⁻¹
Oluşum entalpisi (ΔfH°₂₉₈): −813,4 kJ/mol
Gibbs serbest enerjisi (ΔfG°): −713,8 kJ/mol
Potasyum Permanganatın Teknik Özellikleri:
Kimyasal adı: Potasyum permanganat
Moleküler formül: KMnO4
Moleküler ağırlık: 158,03 g/mol
Analiz (manganometrik): %99,0–100,5
Analiz (iyodometrik): En az %99
Suda çözünmeyen madde: En fazla %0,2
Klorür (Cl): En fazla %0,02
Klorür ve klorat (Cl olarak): En fazla %0,005
Sülfat (SO₄): En fazla %0,01–0,02
Toplam azot (N): En fazla %0,003–0,005
Cu (Bakır): En fazla %0,001
Fe (Demir): En fazla %0,002–0,005
Pb (Kurşun): En fazla %0,002–0,003
Depolama sıcaklığı: 2–30°C (serin ve karanlık ortam önerilir, <15°C ideal)
Raf ömrü: 60 ay
Potasyum Permanganatın Adları:
Potasyum permanganat
Potasyum manganat(VII)
Permanganik asit potasyum tuzu
Condy Kristalleri
Bukalemun Minerali
Hipermangan
Mor Tuz
Mor İksir Tozu
Kaliumpermanganat
Permanganato Potasico
Permanganat de Potasyum
KMnO4