Hızlı Arama
Potassium Peroxomonosulfate, 2KHSO₅·KHSO₄·K₂SO₄ bileşimindeki üçlü tuz hâlinde sunulan, CAS No 70693-62-8 ve EC No 274-778-7 ile tanımlanan inorganik bir peroksi tuzudur. Beyaz, kokusuz, serbest akışlı kristal veya granül olarak bulunur, suda iyi çözünür ve asidik bir çözelti verir. Klor içermeyen güçlü bir yükseltgendir; tipik aktif oksijen içeriği yaklaşık yüzde 4,7’dir.
Caro asidinin potasyum tuzu, hijyen ve su işleme alanlarında klor içermeyen yükseltgen arayanlar için tercih edilen bir üründür. Havuz ve spa suyunda şok işlemi, hazır dezenfektan tozlarında etkin madde ve hayvan barınaklarında yüzey hijyeni bu kullanımların başında gelir. Etkin HSO₅⁻ anyonu iki elektron alarak sülfata indirgenir; kloramin ve trihalometan oluşturmaması önemli bir avantajdır.
Peroksimonosülfat üçlü tuzu, ıslak mukavemetli kâğıt atığının hamura dönüştürülmesinde, baskılı devrelerde bakır mikro-dağlamada, yün işlemede ve atık su ile koku kontrolünde kullanılan sanayi tipi bir yükseltgendir. Asidik ve aşındırıcı olması, nemle bozunması ve geçiş metallerinden etkilenmesi nedeniyle kalite sınıfı ve belge seçimine dikkat edilmelidir. Bu ürün ATAMAN KİMYA’dan tedarik edilebilir; teknik bilgi ve talepler için ATAMAN KİMYA ile iletişime geçilmesi önerilir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE NEDİR?
Potassium Peroxomonosulfate, peroksimonosülfürik asidin potasyum tuzunu içeren ve ticarette üçlü tuz olarak satılan inorganik bir yükseltgendir. Üç tuz 2:1:1 oranında birlikte kristallenir: iki mol potasyum hidrojen peroksimonosülfat, bir mol potasyum hidrojen sülfat ve bir mol potasyum sülfat.
Etkin tür KHSO₅’tir ve ticari ürünlerde ağırlıkça yaklaşık yüzde 42–48 düzeyindedir. Geri kalan bisülfat ve sülfat yükseltgen etki göstermez; ancak kristali kararlı ve serbest akışlı tutar. Saf KHSO₅ nemde kararsız olduğundan ürün üçlü tuz olarak üretilir.
Madde doğal bir hammaddeden elde edilmez. Hidrojen peroksit ile güçlü bir kükürt asidinin tepkimesi Caro asidini verir; bu asit potasyum bazıyla nötrleştirilir ve kristallendirilir. Peroksimonosülfürik asit adını bulucusu Heinrich Caro’dan alır.
Ürün klor, brom veya başka bir halojen içermez. Bu yüzden adsorbe olabilen organik halojenür, kloramin ve trihalometan oluşumunun istenmediği uygulamalarda hipoklorit ve klor bileşiklerine alternatif olur. Klorür bulunan ortamda klor oluşabileceği ise göz önünde tutulmalıdır.
Asidik ve aşındırıcı olan bu bileşik, Oxone, Caroat ve Kybreak gibi ticari adlarla satılır; havuz şok ürünlerinin ve dezenfektan tozlarının da bileşenidir. Bu hazır karışımlar ham Potassium Peroxomonosulfate ile aynı özellikleri taşımaz.
Bu nedenle seçimde yalnızca “peroksomonosülfat” adı yetmez. Etkin KHSO₅ oranı, aktif oksijen, nem, parçacık boyutu ve belge düzeyi birlikte değerlendirilmelidir. Ürün; potasyum persülfat, sodyum persülfat ve sodyum perkarbonatla karıştırılmamalıdır.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE’İN YAYGIN ÜRÜN VE KİMYASAL ADLARI:
Peroksimonosülfat üçlü tuzu
Potasyum peroksimonosülfat üçlü tuzu
Potasyum monopersülfat üçlü tuzu
Potasyum Monopersülfat
Potasyum peroksimonosülfat
Potasyum peroksomonosülfat
Potasyum hidrojen peroksimonosülfat
Potasyum hidrojen peroksomonosülfat
Potasyum peroksimonosülfat sülfat
Potasyum hidrojen peroksimonosülfat sülfat
Pentapotasyum bis(peroksimonosülfat) bis(sülfat)
Trihidrojen pentapotasyum di(peroksomonosülfat) di(sülfat)
Caro asidinin potasyum tuzu
Peroksimonosülfürik asidin potasyum tuzu
Potasyum karoat
Potassium Caroate
Oxone
Caroat
Kybreak
MPS
KMPS
PMPS
2KHSO₅·KHSO₄·K₂SO₄
Sinonimlerin çoğu aynı üçlü tuzu farklı yazım biçimleriyle anlatır. Peroksimonosülfat, peroksomonosülfat ve monopersülfat sözcükleri aynı HSO₅⁻ anyonunu ifade eder; ticarette monopersülfat, bilimsel yazında ise peroksimonosülfat daha çok kullanılır.
Oxone ve Caroat birer ticari addır; Oxone adı LANXESS ürün sayfalarında, Caroat adı United Initiators belgelerinde geçer. MPS, KMPS ve PMPS ise kısaltmadır. Aynı kimyasal yapıyı anlatan bu adlarla satılan ürünlerde kalite sınıfı, parçacık boyutu ve katkı maddeleri üreticiye göre değişebilir.
Numaralarda dikkatli olunmalıdır: 70693-62-8 üçlü tuzu, 10058-23-8 yalnızca KHSO₅ bileşenini tanımlar; 37222-66-5 ise bazı tedarikçilerde aynı ürün için basitleştirilmiş formülle verilir. Taleplerde hangi numaranın kastedildiği açıkça yazılmalıdır.
Benzer adlar karışıklığa yol açabilir. Potasyum persülfat (K₂S₂O₈, CAS No 7727-21-1), sodyum persülfat (CAS No 7775-27-1) ve amonyum persülfat (CAS No 7727-54-0) farklı maddelerdir; sodyum perkarbonat (CAS No 15630-89-4) ise karbonat ile hidrojen peroksit eklentisidir.
Persülfatlarda iki sülfat grubu peroksit bağıyla birleşir ve çoğu zaman radikal üretmek için etkinleştirme gerekir. Peroksomonosülfatta ise peroksit grubu tek sülfata bağlıdır ve doğrudan iki elektronlu oksijen aktarımı yapabilir. Persülfatlar ayrıca solunumu ve cildi duyarlılaştırır.
Virkon S gibi hazır dezenfektanlar ve havuz şok ürünleri bu bileşiği içeren karışımlardır; yüzey etkin madde, organik asit ve dolgu maddesi bulundurabilir ve katı ürünle aynı kimlik bilgileriyle satılmamalıdır. Bazı üreticiler sıvı formülasyon da sunar; katı veya sıvı form talepte belirtilmelidir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE’İN CAS NO, EC / EINECS NO VE KİMYASAL TANIMLAMA
Ürün adı: Potassium Peroxomonosulfate
Yaygın kısaltması: MPS, KMPS, PMPS
Kimyasal adı: Pentapotasyum bis(peroksimonosülfat) bis(sülfat); potasyum hidrojen peroksimonosülfat sülfat
INCI adı: Potassium Caroate
CAS No: 70693-62-8 (üçlü tuz); etkin bileşen KHSO₅ için 10058-23-8
EC / EINECS No: 274-778-7
Moleküler formül: 2KHSO₅·KHSO₄·K₂SO₄; ampirik olarak H₃K₅O₁₈S₄
Molekül ağırlığı: 614,76 g/mol (üçlü tuz); etkin bileşen KHSO₅ için 152,2 g/mol
Kimyasal sınıfı: İnorganik peroksi tuzu; peroksimonosülfat içeren üçlü tuz
Temel işlevleri: Klor içermeyen yükseltgen, dezenfektan etkin maddesi, havuz suyu şok oksidanı, ıslak mukavemet reçinesi giderici, bakır mikro-dağlama yükseltgeni, ağartıcı bileşen, kirletici yükseltgeme ajanı, organik sentez reaktifi
REACH kapsamında kayıtlı olan maddenin kayıt numarası tedarikçi güvenlik bilgi formlarında verilir. Avrupa’da biyosidal etkin madde olarak da değerlendirilmiştir.
Kimlik bilgileri verilirken ürünün formu dikkate alınmalıdır. Katı üçlü tuz için 70693-62-8 numarası kullanılır; hazır karışımlar ve çözeltiler ayrı sınıflandırılabilir. CAS numarası, ürünü doğru maddeyle eşleştirmek için gereklidir ancak belirli bir uygulamaya uygunluğu tek başına göstermez.
INCI adının bulunması ürünün kozmetikte otomatik olarak kullanılabileceği anlamına gelmez. Potassium Peroxomonosulfate bir gıda katkı maddesi de değildir; gıda katkı numarası taşımaz.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE’İN KİMYASAL YAPISI VE MOLEKÜLER ÖZELLİKLERİ
Bu bileşik, potasyum katyonlarının (K⁺) üç farklı anyonla, yani HSO₅⁻, HSO₄⁻ ve SO₄²⁻ ile kristal örgüde birleştiği iyonik bir tuzdur. Kristal iki HSO₅⁻ iyonuna karşılık bir HSO₄⁻ ve bir SO₄²⁻ içerir; yükü beş potasyum iyonu dengeler.
Etkin anyon peroksimonosülfatta kükürt atomu dört yüzlü düzenle üç oksijene ve bir peroksit oksijenine bağlanır; zincirin ucunda –O–O–H grubu yer alır. Maddeye sülfürik asitten ayrılan yükseltgen karakteri bu grup kazandırır.
Kükürt altı değerliklidir; peroksit oksijenleri –1 yükseltgenme basamağındadır ve kararlı –2 basamağına inmeye eğilimlidir. Peroksit bağı yaklaşık 1,46 Å uzunluğundadır; zayıf olduğundan oksijen aktarımı kolay gerçekleşir.
Kükürt–oksijen bağları kovalent, potasyum ile anyonlar arasındaki bağ iyoniktir. Bu yüzden madde iyonik bir kristaldir; yüksek polaritesi suda kolay çözünmesini sağlarken organik çözücülerde çok az çözünür veya tepkimeye girer.
Asit-baz karakteri iki kaynaktan gelir. Hidrojen sülfat iyonu orta güçte bir asittir ve çözeltiye asidik tepki verir; peroksimonosülfat iyonunun ikinci proton ayrışması ise yaklaşık pH 9–9,4’te gerçekleşir. Ürünün çözeltisi bu nedenle yaklaşık pH 2–2,3 düzeyindedir.
Katı üçlü tuzda sülfat ve bisülfat iyonları peroksit gruplarını birbirinden ayırır ve hidrojen bağlarıyla kristali sabitler. Bu yapı, tek başına KHSO₅ tuzuna göre daha yavaş bozunma sağlar; kayıp önerilen koşullarda aylık yüzde 0,5’in altındadır.
Çözeltideki kararlılık pH’a bağlıdır. Asidik ortamda çözeltiler görece kararlıdır; pH 7’nin üzerinde kararlılık düşer ve yaklaşık pH 9’da en düşük düzeye iner. Bu noktada HSO₅⁻ ile ayrışmış SO₅²⁻ türleri birbirini bozundurur ve oksijen çıkar.
Kobalt, nikel, manganez ve bakır gibi geçiş metalleri bozunmayı hızlandırır. Bu metaller peroksit bağını kırarak sülfat ve peroksomonosülfat radikalleri üretebilir; ileri oksidasyonda bilinçli kullanılan bu özellik, depolamada kaçınılması gereken bir etkendir.
Tepkimelere katılımı üç faktör belirler: uçtaki zayıf ve elektrofilik peroksit oksijeni, ayrılan grubun kararlı bir sülfat olması ve ortamın pH’ı ile geçiş metali, halojenür ve indirgen madde varlığı.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE’İN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Genel teknik özellikler:
Değerler üreticiye, kaliteye ve ölçüm yöntemine göre değişebilir; aşağıdaki liste genel bilgi sunar ve üreticiye özgü TDS ile SDS belgelerinin yerine geçmez.
Fiziksel görünüm: Beyaz veya kırık beyaz, kokusuz, serbest akışlı kristal veya granül toz
Kimyasal karakter: Klor içermeyen, güçlü ve seçici yükseltgen; peroksimonosülfat içeren asidik üçlü tuz
Moleküler formül: 2KHSO₅·KHSO₄·K₂SO₄
Molekül ağırlığı: 614,76 g/mol
CAS No: 70693-62-8
EC / EINECS No: 274-778-7
Saflık (assay): Etkin bileşen KHSO₅ için bir üreticinin spesifikasyonunda en az yüzde 42,8, tipik değer yaklaşık yüzde 44,7–45 olarak verilir. Bazı laboratuvar kalitelerinde yüzde 42–48 aralığı bildirilir. Bunlar kalite sınıfına ve üreticiye bağlı spesifikasyon sınırları ile tipik değerlerdir
Aktif oksijen: En az yüzde 4,5; tipik yaklaşık yüzde 4,7; saf üçlü tuz için kuramsal değer yüzde 5,2. Bazı reaktif kalitelerde alt sınır yüzde 4,0 olarak verilir
Yoğunluk: Katı için yaklaşık 2,3–2,35 g/cm³ (20 °C); bir kaynakta 1,98 değeri de görülür
Yığın yoğunluğu: Kaliteye göre yaklaşık 1,1–1,4 g/cm³ (1100–1400 kg/m³)
Suda çözünürlük: 20 °C’de çoğu belgede yaklaşık 250–300 g/L; bir üreticinin tablosunda 0 °C’de 106, 20 °C’de 277, 40 °C’de 357 ve 60 °C’de 387 g/L olarak verilir
pH (sulu çözelti): Derişime bağlıdır; 25 °C’de yüzde 1’lik çözeltide yaklaşık 2,0–2,3, yüzde 3’lük çözeltide yaklaşık 2,0, yüzde 10’luk çözeltide yaklaşık 1,6
Bozunma: Katı ürün yaklaşık 60–70 °C üzerinde bozunmaya başlayabilir; kendinden ivmelenen bozunma sıcaklığı kuru üründe 80 °C’nin üzerindedir, yüzde 3,6 nemde ise 65 °C’ye düşer. Bozunma ısısı yaklaşık 251 kJ/kg’dır
Nem: Özelliği gereği nemden etkilenir; bir üreticide tipik nem yüzde 0,1’in altında, spesifikasyon sınırı yüzde 0,3’ün altındadır
Demir (Fe) içeriği: Bir üreticinin tipik değeri 20 mg/kg’ın altındadır; başka bir teknik belgede 3 mg/kg’ın altı verilir. Değer üreticiye bağlıdır
Ağır metaller (Pb, Cu vb.): Bir üreticinin tipik sınırları bakır için 0,1, krom için 0,3, manganez için 0,2 ve çinko için 2 mg/kg’ın altındadır; kurşun için veri bulunamadı. Bu metaller bozunmayı hızlandırdığı için önemlidir
Reaktivite: Güçlü yükseltgendir; indirgen maddeler, organik ve yanıcı malzemeler, alkaliler, ağır metal tuzları ve toz metallerle tepkimeye girer. Klorürlü ortamda klor, asidik ortamda siyanürle hidrojen siyanür oluşabilir. Nem bozunmayı ve ısınmayı hızlandırır
Kısa Fiziksel Özellikler Açıklaması
Potassium Peroxomonosulfate kuru, serin ve kapalı ambalajda kararlıdır. Veri sayfalarındaki bazı değerler ilk bakışta farklı görünse de farkların çoğu kalite sınıfından, ölçüm koşulundan veya belge kaynağından gelir.
Çoğu belge 20 °C’de 250–300 g/L çözünürlük verir. Üçlü tuzdaki potasyum sülfat daha az çözündüğünden doygunluğun üzerinde çökebilir; KHSO₅ ise çözeltide kalır. Bazı belgelerdeki çok düşük değerler çoğunlukla hazır karışımlara aittir.
Yoğunluk ile yığın yoğunluğu ayrı özelliklerdir. Kristalin yoğunluğu yaklaşık 2,3 g/cm³’tür; yığın yoğunluğu tanecikler arasındaki boşluğu da kapsadığı için belirgin biçimde düşüktür ve depolama ile dozaj hesaplarında esas alınır.
Bozunma sıcaklığı belgeden belgeye 60 ile 300 °C arasında değişir. Fark; kademeli bozunma, nem ve safsızlık etkisinden gelir. Güvenlik açısından belirleyici olan, kendinden ivmelenen bozunma sıcaklığıdır.
pH derişime göre değiştiği için ölçüm koşulu belirtilmeden tek değer olarak verilmemelidir. Metal içeriği, nem ve diğer sınırlar üretim kalitesine bağlıdır ve üreticinin TDS ile COA belgelerinden kontrol edilmelidir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE MOLEKÜLER DÜZEYDE NASIL ÇALIŞIR?
Suda çözünen ürün K⁺, HSO₅⁻, HSO₄⁻ ve SO₄²⁻ iyonlarına ayrışır ve yükseltgen etkiyi HSO₅⁻ gösterir. Asidik ortamda iki elektron alarak bisülfata indirgenir: HSO₅⁻ + 2H⁺ + 2e⁻ → HSO₄⁻ + H₂O. Standart potansiyel yaklaşık +1,81 ila +1,85 V’tur.
Tepkime çoğunlukla tek adımlı, iki elektronlu bir oksijen aktarımıdır. Hedef molekül uçtaki peroksit oksijenine saldırır; kararlı sülfat ayrılır ve oksijen hedefe geçer. Serbest radikal gerekmediğinden tepkime hızı genellikle öngörülebilirdir.
Bromür ve klorür gibi halojenürlerle tepkimede aktif halojen türleri oluşur: HSO₅⁻ + Cl⁻ → HSO₄⁻ + OCl⁻. Klorürlü sularda ürün bu nedenle ek bir klor kaynağı gibi davranabilir; klorür içeren atık sularda ise istenmeyen halojenli bileşikler de oluşabilir.
Bakır yüzeyindeki tepkime Cu + HSO₅⁻ + 2H⁺ → Cu²⁺ + HSO₄⁻ + H₂O biçimindedir. Metal çözünürken oksit ve organik kalıntılar uzaklaşır. Çözünen bakır bozunmayı belirgin biçimde hızlandırmadığından banyo ömrü ve dağlama hızı daha öngörülebilir kalır.
Kükürt içeren bileşiklerde ve siyanürde yükseltgeme basamak basamak ilerler. Siyanür siyanata, sülfür ve merkaptanlar sülfata veya kükürde, organik sülfürler ise sülfoksit ve sülfona dönüşür. Aminler ve amonyak türevleri de yükseltgenebilir; bu etkiden koku gideriminde ve toksik anyonların uzaklaştırılmasında yararlanılır.
Dezenfeksiyonda yükseltgen etki mikroorganizmanın hücre zarına, proteinlerine ve nükleik asitlerine yönelir; hücre bileşenleri yükseltgenir ve canlılık kaybolur. Etkinlik derişime, temas süresine, sıcaklığa ve ortamdaki organik yüke bağlıdır.
Poliamin-epiklorhidrin türü ıslak mukavemet reçinelerinde polimer zincirleri yükseltgenerek parçalanır; bağlar koptuğunda lifler birbirinden ayrılır ve kâğıt hamura dönüşür. Aynı yükseltgeme, kâğıttaki renk veren grupları da açar.
Organik sentezde madde ketonlarla tepkimeye girerek dioksiran adı verilen çok reaktif bir ara ürün oluşturur. Dioksiran alkenlere oksijen aktarır ve epoksit verir. Fruktoz kökenli ketonla yürütülen Shi epoksidasyonunda ortam yaklaşık pH 10,5 ve 0 °C’de tutulur.
Kobalt, demir, mangan ve bakır gibi geçiş metallerinin varlığında HSO₅⁻ peroksit bağından kırılarak sülfat radikali (SO₄•⁻) ve peroksomonosülfat radikali verir. Organik kirleticileri parçalayan ileri oksidasyon süreçleri bu radikallere dayanır.
Aynı etki depolamada istenmeyen bir bozunma yoludur. Bu yüzden ürün metal kaplarla, pas ve tozla temas etmemeli, çözeltiler katalizör metal içermeyen suyla hazırlanmalıdır.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE HANGİ SEKTÖRLERDE KULLANILIR?
Klor içermeyen yükseltgen ihtiyacının bulunduğu birçok alanda kullanılır. Havuz suyundan kâğıt sanayisine, baskılı devre üretiminden atık su arıtmaya uzanan bu alanlarda temel işlev yükseltgemedir. Başlıca sektörler ve işlevler aşağıdadır.
Havuz ve spa suyu
Klor içermeyen şok yükseltgen olarak suda biriken ter, kozmetik kalıntı ve organik atıkları yükseltger; berraklığı korur ve klorun serbest kalmasına yardımcı olur. Dezenfektan veya yosun önleyici değildir.
Dezenfeksiyon ve hijyen
Hazır dezenfektan tozlarının etkin maddesidir; hastane ve laboratuvar sert yüzeylerinde, hayvan barınaklarında, ayak banyolarında ve ekipman daldırma işlemlerinde kullanılır.
Kâğıt ve selüloz
Ambalaj, havlu ve mendil kâğıdı gibi ıslak mukavemetli ürünlerin fire ve geri dönüşüm hamurlarında ıslak mukavemet reçinelerini parçalayarak lif çözmeye yardımcı olur; klorsuz bir seçenektir.
Elektronik ve baskılı devre
Bakır yüzeylerin mikro-dağlanmasında yükseltgen olarak görev yapar; yüzeyi pürüzlendirir, oksit ve organik kalıntıları temizler ve sonraki kaplama ile laminasyon adımları için uygun yüzey hazırlar.
Tekstil
Yün liflerinin yüzeyini düzgünleştirerek keçeleşmeyi ve çekmeyi azaltır, ayrıca ağartma etkisi gösterir. Klorlu yöntemlere göre sararma riskini azaltması bu kullanımın dayanağıdır.
Çamaşır, temizlik ve protez temizliği
Çamaşır ağartıcılarında, temizlik ürünlerinde ve efervesan protez temizleme tabletlerinde oksijen esaslı ağartıcı bileşendir; gıda kalıntısı ve organik lekeleri yükseltger.
Atık su, koku kontrolü ve madencilik
Sülfür, merkaptan, amin ve siyanür içeren akımların yükseltgenmesinde kullanılır; madencilikte siyanür giderimi ve bazı metal ayırma işlemlerinde yer alır. Halojensiz olması atık sudaki halojenli yan ürün riskini azaltır.
Su arıtma ve ileri oksidasyon
Metal, ısı, ışık veya karbon esaslı malzemelerle etkinleştirildiğinde sülfat radikali kaynağı olarak kirletici bozunumunda araştırılır ve uygulanır.
Laboratuvar ve organik sentez
Sülfürlerin sülfoksit ve sülfona, aldehitlerin karboksilik asit veya esterlere yükseltgenmesinde, epoksidasyon ve Baeyer–Villiger tepkimelerinde ve analitik çalışmalarda ayıraç olarak yer alır.
Tarım ve hayvancılık hijyeni
Kümes ve çiftlik gibi hayvan barınaklarının dezenfeksiyonunda ve hayvan içme suyu hijyeninde kullanılır; oran ve koşullar biyosidal mevzuata bağlıdır.
Bu alanların her biri için kalite sınıfı, belge ve mevzuat uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE KOZMETİK, GIDA VE İLAÇ UYGULAMALARINDA KULLANILIR MI?
Kozmetik uygulamalar
Kullanım sınırlıdır. Potassium Caroate adı CosIng veri tabanında yükseltgen işleviyle kayıtlıdır; ancak kozmetik formülasyonlarda yaygın bir bileşen değildir. Saç açıcılarda hızlandırıcı olarak çoğunlukla amonyum, potasyum ve sodyum persülfatlar kullanılır ve bunlar farklı maddelerdir.
Madde cildi ve gözü aşındırdığından kozmetik kullanım düşünülüyorsa yasal durum, güvenlik değerlendirmesi ve persülfat safsızlığı ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle kozmetik hammaddesi olarak kullanılabileceği söylenemez.
Protez temizleme ve ağız bakım ürünlerinde ağartıcı bileşen olarak yer alır; bu ürünlerin yasal sınıfı ülkeye ve özel formülasyona göre değişir.
Gıda uygulamaları
Hayır. Potassium Peroxomonosulfate bir gıda katkı maddesi değildir, E kodu taşımaz ve gıdaya doğrudan eklenemez.
Dolaylı kullanımlar yüzey hijyeniyle ilgilidir; Avrupa’da gıda ve yem alanlarındaki yüzeylerin dezenfeksiyonu ile hayvan içme suyu hijyeni için biyosidal etkin madde olarak değerlendirilmiştir.
Üretici belgelerinde mayalı proseslerde istenmeyen bakterilerin seçici giderimi de anılır. Bu bir işlem yardımcısı kullanımıdır ve nihai üründe kalıntı bulunacağı anlamına gelmez.
İlaç uygulamaları
Hayır. İlaç etken maddesi veya yardımcı maddesi olarak kullanılmaz.
Hastane ve laboratuvarlarda sert yüzey dezenfektanlarının etkin maddesi ve ilaç ara ürünlerinin sentezinde yükseltgen reaktif olarak yer alabilir. Bu kullanımlar bir ilaç formülasyonu değildir.
Bir kimyasalın dezenfeksiyon veya analitik kullanımı, onun gıda, kozmetik veya ilaç içeriği olarak kullanılabileceği anlamına gelmez.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI
Endüstriyel değerini, klor içermemesi ve yönetilebilir hızda çalışan bir yükseltgen olması oluşturur. Aşağıdaki başlıklar işlevi, tercih nedenlerini ve sınırları uygulama bazında anlatır.
Havuz ve spa suyu şok işlemi
Suda biriken organik kirleticileri yükseltger, berraklığı korur ve dezenfektanın serbest kalmasını kolaylaştırır. Klor kokusu, kloramin ve trihalometan oluşturmaması, ultraviyole ışıkla bozunmaması ve kısa sürede yüzmeye izin vermesi tercih nedenleridir.
Sınırlama, ürünün dezenfektan olmamasıdır; ruhsatlı bir dezenfektanla birlikte kullanılmalıdır. DPD toplam klor testinde yanlış yüksek okuma verir; nötralize edici veya uyumlu test setleri bu etkiyi giderir. Alternatifler arasında hipoklorit ve sodyum perkarbonat bulunur.
Dezenfeksiyon ve biyosidal uygulamalar
Virkon tipi hazır dezenfektan tozlarının ana bileşenidir. Bu tozlarda yüzde 30 ile 60 arasında peroksomonosülfat, yüzey etkin madde, organik asit ve sülfamik asit birlikte bulunur; hastane, laboratuvar ve hayvan barınaklarında kullanılır.
AB değerlendirmesinde yüzey dezenfeksiyonu için yaklaşık 5 g/L, hayvan barınakları ve ayak banyoları için yaklaşık 8 g/L kullanım düzeyi öngörülmüştür. Kirli yüzeylerde etkinlik düşer ve önce temizlik gerekir. Alternatifler dörtlü amonyum bileşikleri, perasetik asit ve klor bileşikleridir.
Kâğıt ve selüloz
Poliamin-epiklorhidrin ve benzeri ıslak mukavemet reçinelerini yükseltgeyerek fire kâğıt ve ambalaj atıklarının hamura dönüşmesini sağlar. Üretici belgelerine göre bu reçineler yaklaşık 60 °C’de 30 dakikanın altında parçalanabilir.
Hipoklorite göre klorlu organik yan ürün oluşturmaz ve korozyon etkisi daha düşüktür. Asidik olduğundan pH kontrolü gerekebilir; doz ve süre kâğıt türüne göre belirlenir. Alternatifler hipoklorit, persülfat–karbonat karışımları ve alkali işlemdir.
Elektronik ve baskılı devre
Bakır mikro-dağlamada yüzeyi hafifçe aşındırarak oksit ve organik kalıntıyı uzaklaştırır ve sonraki kaplama ile laminasyon için tutunma yüzeyi oluşturur. İki elektronlu tepkime nedeniyle çözünen bakır bozunmayı hızlandırmaz; dağlama hızı öngörülebilir kalır.
Üretici karşılaştırmalarında sodyum persülfata göre daha düzgün bakır tane yapısı verdiği belirtilir; sodyum persülfat ise fiyat avantajı sunar. Hidrojen peroksit–sülfürik asit sistemleri de seçenektir. Bakır yükü yüksek banyolarda özel dengeli ürünler gerekebilir.
Tekstil
Yün liflerinin kütikül yüzeyini düzgünleştirerek keçeleşmeyi ve çekmeyi azaltır. Parlaklığı artırması, sararmaya yol açmaması ve tutumu yumuşatması tercih nedenleridir.
Lif zararını önlemek için süreç dikkatle kontrol edilmelidir. Alternatifler klorlu işlemler, enzim ve plazma yöntemleridir; klorlu yöntemler halojenli atık sorunu taşır.
Çamaşır, temizlik ve protez temizliği
Çamaşır ve temizlik formülasyonlarında oksijen esaslı ağartıcı olarak yer alır. Protez temizleme tabletlerinde gıda kalıntısı ve organik lekeleri yükseltger; hafif alkali tabletlerde yaklaşık 3:1 ağırlık oranında perborat monohidratla, nötr veya hafif asidik sistemlerde bikarbonatla birlikte köpürme sağlar.
Tablette nem ve alkali bileşenler kararlılığı düşürdüğü için kuru üretim ve uygun ambalaj gerekir. Alternatifler sodyum perkarbonat ve organik peroksiasitlerdir.
Atık su, koku ve siyanür giderimi
Sülfür, sülfit, amin ve merkaptanları yükseltgeyerek koku kontrolünde kullanılır. Demir ve altın kompleksleri dışındaki ağır metal siyanürlerini de parçalayabildiğinden madencilikte siyanür giderimi için değerlendirilir.
Halojen içermemesi atık sudaki halojenli bileşik riskini azaltır. Siyanürde alkali ve kontrollü pH gerekir; asidik ortamda zehirli hidrojen siyanür çıkabilir. Alternatifler hipoklorit, hidrojen peroksit ve permanganattır.
İleri oksidasyon ve organik sentez
Metal, ışık, ısı veya karbon esaslı katalizörlerle etkinleştirilen ürün sülfat radikali üreterek kirletici bozunumunda kullanılır. Katalizör metallerin sulara geçişi ve halojenürlü sularda halojenli yan ürün oluşumu sınırlamadır.
Laboratuvarda sülfürlerin sülfoksit ve sülfona, aldehitlerin asit veya esterlere yükseltgenmesinde ve epoksit oluşumunda uygun, ucuz ve kolay elleçlenen bir reaktiftir. Alternatifler peroksi asitler ve hidrojen peroksit sistemleridir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Potassium Peroxomonosulfate güçlü yükseltgen, asidik ve aşındırıcıdır; nemden ve metallerden etkilenir. Kullanımda göz önünde bulundurulması gereken başlıca konular:
• Kullanım amacına uygun kalite seçilmelidir: teknik, serbest akışlı, ince veya granül ve reaktif kaliteler KHSO₅ oranı, nem ve parçacık boyutu bakımından farklılık gösterir
• Etkin madde oranı belgeden doğrulanmalıdır: doz hesabında KHSO₅ içeriği veya aktif oksijen değeri esas alınmalı, hazır karışımlar ham ürünle karıştırılmamalıdır
• Ürün nemden korunmalıdır: nem bozunmayı ve ısınmayı hızlandırır; açılan ambalaj hemen kapatılmalı, artık ürün ana ambalaja geri konulmamalıdır
• Çözeltiler kullanımdan hemen önce hazırlanmalıdır: bekleyen çözeltide etkin madde azalır; pH 7’nin üzerinde ve özellikle pH 9 civarında bozunma hızlanır
• Metal bulaşmasından kaçınılmalıdır. Kobalt, nikel, manganez ve bakır bozunmayı hızlandırır; pas, toz ve kül de tetikleyici olabilir. Plastik, paslanmaz çelik, cam veya seramik ekipman tercih edilmelidir
• Uyumsuz maddelerden uzak tutulmalıdır. İndirgen maddeler, organik ve yanıcı malzemeler, alkaliler, toz metaller, halojenürler, siyanürler ve klor bileşikleriyle temasta tehlikeli tepkimeler olabilir
• Klor ürünleriyle karıştırılmamalıdır. Klorür varlığında klor gazı oluşabilir; özellikle havuz ürünleri ayrı ayrı ve kuru karıştırılmadan eklenmelidir
• Çözelti hazırlarken ürün suya karıştırma altında eklenmelidir. Toz oluşumu önlenmeli, ısınma ve köpürme izlenmelidir
• Toz solunmamalı, cilt ve göz ile temas edilmemelidir. Kimyasallara dayanıklı eldiven, kapalı gözlük veya yüz siperi, koruyucu giysi ve gerektiğinde partikül filtreli solunum koruması kullanılmalıdır
• Ekipman korozyonu izlenmelidir. Asidik çözeltiler bazı metalleri, pirinç ve bakır alaşımlarını aşındırabilir; conta ve boru malzemeleri üreticinin önerisine göre seçilmelidir
• Çevresel etki dikkate alınmalıdır. Ürün sucul organizmalar için zararlıdır; çözeltiler yükseltgen kapasitesi giderildikten ve yetkili kuruluşların koşullarına uygun hâle getirildikten sonra bırakılmalıdır
• Mevzuat durumu doğrulanmalıdır. Dezenfeksiyon iddiası taşıyan kullanımlar biyosidal mevzuata tabidir; Türkiye’de ruhsat ve bildirim yükümlülükleri ile kimyasal mevzuat yükümlülükleri ayrıca kontrol edilmelidir
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; ürüne özgü SDS ve TDS belgelerinin yerine geçmez.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE İÇİN BAŞLANGIÇ FORMÜLASYON YAKLAŞIMLARI
Bu bölümdeki yaklaşımlar, ürünün seyreltik sulu sistemlerde nasıl değerlendirilebileceğini kavramsal düzeyde gösterir. Güçlü yükseltgen ve aşındırıcı bir madde söz konusu olduğundan ticari reçete veya proses talimatı verilmemiştir.
Örnekler doğrulanmış ticari reçete, üretim talimatı veya mevzuata uygun nihai formül değildir. Oranlar laboratuvar ön denemeleri için başlangıç seviyeleridir ve her formülün toplamı %100’dür.
Sonuç; ürünün KHSO₅ içeriğine, suyun kalitesine, pH’a, sıcaklığa, metal iyonlarına ve organik yüke göre değişir. Her uygulamada teknik değerlendirme, iş güvenliği ve mevzuat kontrolleri yapılmalı, oranlar uzmanlarca gözden geçirilmelidir.
ÖRNEK 1: HAYVAN BARINAĞI AYAK BANYOSU ÇÖZELTİSİNİN ORGANİK YÜK ALTINDA KAPASİTE DEĞERLENDİRMESİ
Amaç: Ayak banyosu olarak kullanılan seyreltik Potassium Peroxomonosulfate çözeltisinde yükseltgen kapasitenin organik yük arttıkça nasıl azaldığını izlemek ve çözeltinin yenileme sıklığını belirlemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Potassium Peroxomonosulfate: yaklaşık %0,8 (yaklaşık 8 g/L)
Demineralize su: yaklaşık %99,2
Uygulama yaklaşımı:
• Çözelti metal içermeyen bir kapta, demineralize suyla ve kullanımdan hemen önce hazırlanır; ürün karıştırma altında suya eklenir.
• Başlangıç pH’ı ve aktif oksijen içeriği iyodometrik yöntemle ölçülür.
• Çözeltiye altlık, gübre veya toprak benzeri organik yük kademeli olarak eklenir; her adımda kalan aktif oksijen belirlenir.
• Kullanılan kapların ve yüzeylerin malzeme uyumu küçük alanlarda denenir.
• Kapasitenin yarıya düştüğü yük, çözelti yenileme ölçütü olarak kaydedilir.
• Dezenfeksiyon etkinliği iddiası taşıyan bir ürün için ilgili biyosidal ruhsat ve test standartları gerekir; bu örnek yalnızca ön değerlendirmedir.
• Çalışma sırasında kapalı gözlük ve eldiven kullanılır; çözelti klor ürünleriyle karıştırılmaz.
ÖRNEK 2: YÜN İÇİN KLORSUZ KEÇELEŞME ÖNLEME BANYOSUNDA OKSİDAN DÜZEYİ DEĞERLENDİRMESİ
Amaç: Yün lifinin kütikül yüzeyini düzgünleştirmek için kullanılan asidik oksidasyon banyosunda Potassium Peroxomonosulfate düzeyinin keçeleşme ve çekme üzerindeki etkisini incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Potassium Peroxomonosulfate: yaklaşık %7,6
Islatıcı (nonyonik yüzey etkin madde): yaklaşık %1,5
Su: yaklaşık %90,9
Uygulama yaklaşımı:
• Yün kumaş veya tops yaklaşık %100 banyo alımıyla emdirilir; patent literatüründe yün ağırlığına göre yaklaşık %5–8 oksidan, yaklaşık 40 °C ve pH 1–4 aralığı anılır.
• Oksidasyon süresi en az yaklaşık 1,5–2 dakika tutulur, ardından su ile çalkalanır.
• Sonra sülfit banyosu uygulanır (literatürde yaklaşık 150 g/L, 35 °C, 30 saniye); bu aşamada alkali pH korunur.
• Yumuşatıcı veya silikon bitim uygulanır; çekme, keçeleşme ve tutum karşılaştırılır.
• Oksidan düzeyi kademeli değiştirilerek lif zararı ve çekme birlikte değerlendirilir.
• Çalışma sırasında kapalı gözlük, eldiven ve yüz koruması kullanılır; asidik banyo ve sülfit çözeltisi ayrı kaplarda tutulur, atık mevzuata uygun bertaraf edilir.
ÖRNEK 3: ISLAK MUKAVEMETLİ KÂĞIT ATIĞINDA TAMPONLU VE TAMPONSUZ HAMUR ÇÖZME DEĞERLENDİRMESİ
Amaç: Poliamin-epiklorhidrin reçineli ıslak mukavemetli kâğıt atığının hamura dönüştürülmesinde, sabit Potassium Peroxomonosulfate dozunda pH ayarının çözülme süresi ve lif kalitesi üzerindeki etkisini incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Islak mukavemetli kâğıt, kuru madde: yaklaşık %5,00
Potassium Peroxomonosulfate: yaklaşık %0,15 (kuru kâğıda göre yaklaşık %3)
Su: yaklaşık %94,85
Uygulama yaklaşımı:
• Kâğıt küçük parçalara ayrılır ve su ile yaklaşık yüzde 5 hamur tutarlılığına getirilir.
• Karışım yaklaşık 60 °C’ye ısıtılır; üretici bilgisine göre ıslak mukavemet reçineleri bu sıcaklıkta 30 dakikanın altında parçalanabilir.
• Ürün karıştırma altında eklenir; bir seri tamponsuz bırakılır, diğer seri persülfat esaslı sistemlerde süreyi kısalttığı bildirilen pH 8–11 aralığına tamponlanır.
• Çözülme süresi, lif dağılımı, elek kalıntısı ve lif dayanımı iki seride karşılaştırılır.
• Aynı kâğıt örneği klorsuz bir alkali yöntemle paralel denenir.
• Ekipman korozyonu izlenir; çalışanlar kapalı gözlük ve eldiven kullanır, toz oluşumundan kaçınır.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE’E BENZER ÜRÜNLER VE ALTERNATİFLER
Alternatif belirlerken yükseltgen güç, pH aralığı, kalıntı, güvenlik, atık yönetimi, mevzuat ve maliyet birlikte değerlendirilmelidir; amaç yalnızca başka bir yükseltgen seçmek değildir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE VE PERSÜLFATLAR
Sodyum, potasyum ve amonyum persülfatlar da inorganik peroksi tuzlarıdır; polimerleşme başlatıcısı, baskılı devre dağlayıcısı ve saç açıcı hızlandırıcısı olarak kullanılır. Etkinleştirildiklerinde güçlü radikal üretirler ve standart potansiyelleri peroksomonosülfattan yüksektir.
Persülfatlar solunumu ve cildi duyarlılaştırır ve çoğu uygulamada etkinleştirme gerektirir. Potassium Peroxomonosulfate ise etkinleştirme olmadan doğrudan yükseltger ve dağlamada daha düzgün yüzey verebilir; persülfatlar çoğu zaman daha ekonomiktir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE VE SODYUM PERKARBONAT
Sodyum perkarbonat, sodyum karbonat ile hidrojen peroksit eklentisidir; suda alkali çözelti verir, hidrojen peroksit açığa çıkarır ve ağırlıkça daha yüksek aktif oksijen içerir. Çamaşır, temizlik ve havuz ürünlerinde kullanılır.
Potassium Peroxomonosulfate asidik ortamda çalışır ve bazı organik maddeleri daha hızlı yükseltger; perkarbonat alkali ortam gerektiren uygulamalara uygundur. Taşımada perkarbonat çoğunlukla oksitleyici madde, bu ürün ise aşındırıcı madde olarak sınıflandırılır.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE VE HİDROJEN PEROKSİT
Hidrojen peroksit sıvıdır, kalıntı olarak su ve oksijen bırakır ve çok geniş bir uygulama alanına sahiptir; aktivasyonla hidroksil radikali üretebilir.
Derişik çözeltilerin taşınması ve depolanması özel önlem gerektirir; stabilizatör ve soğuk depolama ihtiyacı doğabilir. Katı ve serbest akışlı Potassium Peroxomonosulfate, sıvı elleçlemenin istenmediği yerlerde avantaj sağlayabilir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE VE PERASETİK ASİT
Perasetik asit, geniş pH aralığında etkili güçlü bir dezenfektandır ve çoğunlukla asetik asit ile hidrojen peroksit içeren denge çözeltisi olarak satılır. Keskin kokulu ve aşındırıcıdır.
Toz olması, Potassium Peroxomonosulfate için depolama ve dağıtımda kolaylık sağlar. Perasetik asit ise mikrobiyal etkinliğin ön planda olduğu uygulamalarda ve düşük sıcaklıklarda tercih edilebilir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE VE KLOR BİLEŞİKLERİ
Sodyum hipoklorit, kalsiyum hipoklorit ve triklorizosiyanürik asit gibi klor bileşikleri düşük maliyetli ve güçlü dezenfektanlardır; buna karşılık kloramin, trihalometan ve adsorbe olabilen organik halojenür oluşturabilir.
Potassium Peroxomonosulfate halojenli yan ürün oluşumunu azaltır; ancak mikrobiyolojik etkinlikte her uygulamada klor bileşiklerinin yerini almaz. Havuzlarda genellikle klor veya brom ile birlikte kullanılır.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE VE POTASYUM PERMANGANAT
Potasyum permanganat, sülfür, demir ve manganez giderimi ile koku kontrolünde kullanılan güçlü bir yükseltgendir; mor rengi ve mangan dioksit çamuru önemli sınırlamalardır.
Bu ürün renk ve mangan dioksit çamuru bırakmaz; ancak asidiktir ve halojenürlü sularda aktif halojen oluşturabilir. Klor dioksit ise yerinde üretilen ve zehirli bir gazdır, farklı bir risk profili taşır.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE VE DÖRTLÜ AMONYUM BİLEŞİKLERİ
Dörtlü amonyum bileşikleri yüzey etkin madde esaslı dezenfektanlardır; yükseltgen değildir, kararlıdır ve yüzeylerde kalıntı bırakır. Peroksomonosülfat tozları ise geniş spektrumlu yükseltgen etki gösterir.
Seçim, hedef mikroorganizma, yüzey malzemesi, organik yük ve mevzuat kapsamına göre yapılmalıdır. Hiçbir alternatif her sistemde birebir ikame değildir; her durumda performans testi ve mevzuat kontrolü yapılmalıdır.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE İÇİN KALİTE KONTROL VE SATIN ALMA KRİTERLERİ
Aynı adla satılsa da etkin madde oranı, nem düzeyi ve parçacık boyutu üreticiye ve kaliteye göre farklıdır. Hazır karışımlar da bu ad altında sunulabildiğinden önce ürünün ham üçlü tuz mu yoksa formüle karışım mı olduğu netleştirilmelidir.
Kalite kontrol ve satın alma sürecinde değerlendirilebilecek başlıca parametreler:
• Etkin bileşen ve aktif oksijen: Bir üreticide KHSO₅ için en az yüzde 42,8, aktif oksijen için en az yüzde 4,5 verilir. Yüzde KHSO₅ değeri, yüzde aktif oksijenin 0,1053’e bölünmesiyle hesaplanır
• Analiz yöntemi: Aktif oksijen çoğunlukla asidik ortamda potasyum iyodürle tepkime ve sodyum tiyosülfatla titrasyonla belirlenir. Karışımlarda diğer peroksi bileşenleri sonucu etkileyebileceğinden yöntem tedarikçiyle netleştirilmelidir
• Görünüm: Beyaz, serbest akışlı kristal veya granül olmalıdır. Topaklanma, renk değişimi veya nem lekesi kalite sorununa işaret eder
• Nem: Bir üreticide tipik değer yüzde 0,1’in altında, spesifikasyon sınırı yüzde 0,3’ün altındadır. Nem bozunmayı ve kendinden ivmelenen bozunma sıcaklığını olumsuz etkiler
• pH: Yüzde 1’lik çözeltide yaklaşık 2,0–2,3 aralığında beklenir; ölçüm derişimi ve sıcaklığı belirtilmelidir
• Çözünürlük ve çözünmeyen madde: Çözünme hızı parçacık boyutuna bağlıdır; bir üreticide tipik çözünmeyen madde 10 mg/kg’ın altındadır
• Parçacık boyutu ve yığın yoğunluğu: Elek analizi ile belirlenir; toz oluşumunu, dozaj doğruluğunu ve çözünme hızını etkiler. Bir üreticide tanelerin yüzde 90–100’ü 0,1–0,8 mm arasındadır
• Metal safsızlıkları: Demir, bakır, krom, manganez ve çinko izleri bozunmayı hızlandırır. Bir üreticide tipik sınırlar Fe için 3, Cu için 0,1, Cr için 0,3, Mn için 0,2 ve Zn için 2 mg/kg’ın altındadır
• Persülfat ve katkılar: Bazı ürünlerde yüzde 3’e kadar potasyum persülfat ve yüzde 2’ye kadar magnezyum karbonat bulunabilir. Persülfat duyarlılaştırıcı olduğundan sınırı sorulmalıdır
• Kararlılık: Katı üründe aylık kayıp önerilen koşullarda yüzde 0,5’in altında beklenir. Raf ömrü bir üreticide teslimattan itibaren 12 aydır
• Belgeler: Parti bazlı analiz sertifikası, güncel SDS, TDS, REACH kayıt bilgisi, taşıma sınıflandırması ve biyosidal kullanım için ilgili mevzuat durumu
• Ambalaj ve parti: Bir üreticide 25 kg polietilen torba ve 1000 kg polietilen astarlı polipropilen büyük torba görülür. Parti numarası, üretim tarihi ve ambalaj bütünlüğü kontrol edilmelidir
Bağlayıcı spesifikasyonlar ile tipik değerler birbirinden ayrılmalıdır. Tipik değerler genellikle bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmedeki spesifikasyon ve analiz sertifikasındaki parti sonuçları esas alınmalıdır.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE’İN DEPOLANMASI VE TAŞINMASI
Kuru ve kapalı ambalajda uzun süre kararlıdır; ancak güçlü yükseltgen ve aşındırıcıdır. Depolama koşulları bu özelliklere göre belirlenmelidir.
• Sıcaklık ve yer: Serin ve kuru bir yerde, tercihen 30 °C’nin altında saklanır. 35 °C üzerindeki sıcaklıklardan, doğrudan güneş ışığından ve ısı kaynaklarından kaçınılır
• Nem: Ambalaj sıkıca kapalı tutulmalı ve ıslanma ile kirlenmeden korunmalıdır. Nem kendinden ivmelenen bozunma sıcaklığını düşürür
• Ambalaj: Orijinal ambalajında, etiketleri bozulmadan saklanmalıdır. Açılan ambalajdaki artık ürün ana ambalaja geri konulmamalıdır
• Uyumsuz maddeler: İndirgen maddeler, organik ve yanıcı malzemeler, alkaliler, güçlü asitler, ağır metal tuzları, toz metaller, halojenürler ve siyanürler yanında depolanmamalıdır
• Zemin ve malzeme: Ahşap zemin ve yanıcı malzeme üzerinde depolanmamalıdır. Plastik, paslanmaz çelik, cam ve seramik uyumlu malzemelerdir; paslı ve metal bulaşık ekipman kullanılmamalıdır
• İstifleme: Paletler arasında yaklaşık 20–30 cm boşluk bırakılması ve paletlerin üst üste istiflenmemesi önerilir. Büyük kitleler ısıyı hapsedebileceğinden ürün yığınları küçük tutulmalıdır
• Yangın güvenliği: Ürün kendisi yanmaz ancak yanmayı destekler. Bozunurken oksijen açığa çıkar; organik maddelerle temas yangın riskini artırır
• Raf ömrü: Bir üreticide teslimattan itibaren 12 ay verilir. Aylık aktivite kaybı önerilen koşullarda yüzde 0,5’in altındadır; uzun bekletilen ürün kullanımdan önce yeniden test edilebilir
• Havalandırma ve toz: Aktarma sırasında toz oluşumu önlenmeli, alan iyi havalandırılmalı ve yerel çekiş kullanılmalıdır
• Taşımacılık: Güvenlik bilgi formlarında en sık UN 3260 görülür; adı aşındırıcı katı, asidik, inorganik, başka yerde belirtilmemiş olup sınıf 8, ambalaj grubu II’dir. Bir kaynakta UN 3084 gibi farklı bir numara da yer alır
• Taşıma sınıflandırması: Bu farklar ürün formuna, bileşimine ve belge tarihine bağlı olabilir. Hazır dezenfektan karışımları farklı sınıflandırılabilir. Sevkiyat öncesinde tedarikçinin güncel SDS’i ve geçerli taşımacılık mevzuatı esas alınmalıdır
• Taşıma sırasında: Ambalaj bütünlüğü korunmalı, yanıcı ve indirgen maddelerle birlikte yüklenmemeli, nemden korunmalı ve dökülme hâlinde toz oluşturmadan toplanmalıdır
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE’İN GÜVENLİK BİLGİLERİ
Aşındırıcı ve yükseltgen bir maddedir. Üreticilerin güvenlik bilgi formlarında sınıflandırma farklı olabilir; cilt aşındırma, ciddi göz hasarı ve yutulduğunda zararlı olma sınıfları ise yaygın olarak bildirilir.
Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve üreticiye özgü güvenlik bilgi formunun yerine geçmez. Her tedarikçinin kendi SDS’i dikkate alınmalıdır.
Başlıca güvenlik konuları:
• Tehlike sınıfları: Yaygın olarak yutulması hâlinde zararlı (H302), ciddi cilt yanıkları ve göz hasarı (H314, H318) ve sucul ortamda uzun süreli zararlı etki (H412) bildirilir. Bazı belgelerde oksitleyici katı (H272), solunum ve cilt duyarlılaşması (H334, H317), solunum tahrişi (H335) veya H411 de yer alır
• Sınıflandırma farkları: AB’de yürütülen uyumlaştırılmış sınıflandırma önerisinde ek olarak sucul ortamda akut tehlike ve solunum yollarını aşındırma ifadesi (EUH071) yer alır. Duyarlılaşma ifadeleri, ürünün persülfat safsızlığına bağlı olarak belgeler arasında değişir
• Akut toksisite: Sıçanda oral LD50 yaklaşık 500 mg/kg’dır; deri yoluyla LD50 5000 mg/kg’ın üzerinde, solunum yoluyla LC0 5 mg/L’nin üzerinde bildirilir
• Cilt ve göz teması: Ciddi yanıklara ve kalıcı göz hasarına neden olabilir. Temas hâlinde kirli giysiler çıkarılmalı, cilt ve göz en az 15 dakika bol suyla yıkanmalı ve tıbbi yardım alınmalıdır
• Solunum: Toz solunum yollarını tahriş eder ve aşındırabilir. Persülfat safsızlığı nedeniyle duyarlı kişilerde alerjik tepki oluşabileceği belirtilir. Kişi temiz havaya çıkarılmalı ve gerekirse tıbbi yardım alınmalıdır
• Yutma: Ağız çalkalanmalı, kusturulmamalı ve bol su içirilerek hemen sağlık kuruluşuna veya zehir danışma merkezine (Türkiye’de 114) başvurulmalıdır
• Yangın ve reaktivite: Yanmaz ancak yanmayı destekler. Bozunurken oksijen açığa çıkarır; yangında kükürt oksitleri oluşabilir. Klorürle klor, siyanürle hidrojen siyanür çıkarabilir
• Mesleki maruziyet: Bir SDS’te işçi solunum yoluyla uzun süreli yerel etki için 0,112 mg/m³ türetilmiş etkisiz düzey verilir. Bazı belgelerde persülfatlar için 0,1 mg/m³ ACGIH değeri de anılır. Türkiye’deki güncel sınırlar ayrıca kontrol edilmelidir
• Kişisel koruyucu donanım: Nitril veya bütil kauçuk eldiven, kapalı gözlük veya yüz siperi, koruyucu giysi ve toz oluşan yerlerde P3 sınıfı solunum koruması kullanılmalıdır
• Dökülme: Toz oluşturmadan süpürülerek ayrı bir plastik kapta toplanmalı, yanıcı emiciler kullanılmamalıdır. Küçük artıklar bol suyla yıkanabilir
• Çevre: Sucul organizmalara zararlıdır; Daphnia için EC50 yaklaşık 3,5 mg/L, gökkuşağı alabalığı için LC50 yaklaşık 53 mg/L bildirilir. Ürün ve konsantre çözeltiler doğal ortama bırakılmamalıdır
• Atık: Artık ürün ve kirli ambalaj yerel mevzuata göre tehlikeli atık olarak yönetilmeli, yükseltgen kapasitesi giderilmeden kanalizasyona verilmemelidir
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE’İ SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Doğru ürünü seçmek için önce kimlik açıkça belirlenmelidir. Peroksomonosülfat; potasyum persülfat, sodyum perkarbonat, hazır dezenfektan tozları ve havuz şok ürünleriyle karıştırılabildiğinden yalnızca “oksidan” veya “şok” yazan bir talep yetersizdir.
Talepte ürün adı olarak Potassium Peroxomonosulfate, CAS numarası 70693-62-8 ve EC numarası 274-778-7 birlikte belirtilmelidir.
Satın alırken dikkat edilecek başlıca konular:
• Kullanım amacı ve mevzuat: Ürünün hangi amaçla ve hangi ülkede kullanılacağı netleştirilmeli; dezenfeksiyon iddiası varsa biyosidal mevzuat durumu tedarikçiyle birlikte doğrulanmalıdır
• Kalite sınıfı: Teknik, reaktif, havuz ve dezenfektan, elektronik veya kâğıt sanayisi kaliteleri arasında KHSO₅ oranı, parçacık boyutu ve belge düzeyi açısından fark olabilir
• Teknik spesifikasyonlar: KHSO₅ veya aktif oksijen, nem, pH, yığın yoğunluğu, parçacık boyutu, metal safsızlıkları ve persülfat sınırları açık biçimde istenmelidir
• Form: Toz, granül veya sıvı formülasyon gereksinimi belirtilmelidir; çözünme hızı ve toz oluşumu bu seçime bağlıdır
• Ambalaj ve lojistik: Net miktar, nemden koruyan ambalaj, palet düzeni ve aşındırıcı madde taşımacılığına uygun etiket ve belgeler belirlenmelidir
• Parti tutarlılığı: Ardışık partilerin analiz sertifikaları ve fiziksel görünümleri karşılaştırılmalıdır
• Raf ömrü: Teslim edilen ürünün üretim tarihi ve kalan raf ömrü sorulmalıdır
• Belgeler: SDS, TDS, COA, REACH bilgisi ve gerektiğinde biyosidal kapsam beyanı istenmelidir
• Tedarikçinin teknik desteği: Güvenli elleçleme, depolama, doz hesabı ve uygulama konusunda bilgi desteği değerlendirilmelidir
• Menşe ve üretici: Üretici bilgisinin şeffaf olması ve izlenebilirlik sağlanması istenebilir
• Toplam tedarik maliyeti: Birim fiyatın yanı sıra etkin madde oranı, doz, ambalaj, depolama, koruyucu donanım ve atık yönetimi maliyeti birlikte hesaplanmalıdır
Fiyat karşılaştırması yalnızca kilogram fiyatına göre yapılmamalıdır; KHSO₅ oranı, kalite sınıfı, belge düzeyi ve tedarik güvencesi de hesaba katılmalıdır.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE’İN ATAMAN KİMYA’DAN TEDARİĞİ
Potassium Peroxomonosulfate; havuz suyu, dezenfeksiyon, kâğıt, elektronik, tekstil ve atık su gibi alanlarda klor içermeyen yükseltgen olarak değerlendirilen bir üründür. ATAMAN KİMYA web sitesinde Oxone, Oxone Potassium Monopersulfate ve Caroat adlarıyla ürün sayfaları bulunmaktadır.
Satın almayı planlayan firmaların kullanım amacına uygun kaliteyi, teknik özellikleri, mevzuat koşullarını ve gerekli belgeleri sipariş öncesinde netleştirmesi önerilir.
ATAMAN KİMYA’dan tedarik hakkında bilgi almak isteyen firmalar, kullanım alanlarını ve teknik ihtiyaçlarını paylaşarak ürün uygunluğu, güncel tedarik durumu, ambalaj seçenekleri ve fiyat teklifi konusunda bilgi talep edebilir.
Ürünün güncel stok durumu, menşei, kalite sınıfı, KHSO₅ ve aktif oksijen değeri, ambalajı, taşıma sınıflandırması ve kullanım amacına ilişkin mevzuat koşulları sipariş öncesinde ATAMAN KİMYA’dan teyit edilmelidir.
Teklif talebinde aşağıdaki bilgilerin paylaşılması doğru ürünün hızla değerlendirilmesini kolaylaştırır:
• Kullanım sektörü ve nihai uygulama
• Talep edilen ürün adı veya kalite sınıfı: Oxone, Caroat veya eşdeğeri
• KHSO₅ veya aktif oksijen için istenen alt sınır
• Talep edilen form: toz veya granül
• Parçacık boyutu, nem ve metal safsızlığı sınırları
• Kullanım amacına ilişkin mevzuat durumu, örneğin biyosidal kullanım
• Kullanılan proses veya uygulama yöntemi
• Tahmini sipariş miktarı
• İstenen ambalaj türü
• Talep edilen teknik belgeler
• Varsa mevcut ürünün TDS veya COA bilgileri
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
Potassium Peroxomonosulfate nedir?
2KHSO₅·KHSO₄·K₂SO₄ bileşimli, beyaz, kokusuz, suda çözünen ve klor içermeyen güçlü bir yükseltgendir. Havuz suyu şok işleminde, dezenfektanlarda, ıslak mukavemetli kâğıt çözmede, bakır mikro-dağlamada, tekstilde ve atık su arıtmada kullanılır.
Potassium Peroxomonosulfate ne demektir?
Peroksomonosülfat sözcüğü, peroksit grubunun tek bir sülfat grubuna bağlı olduğu HSO₅⁻ anyonuna işaret eder; monopersülfat ve peroksimonosülfat aynı anyonun diğer adlarıdır. Üçlü tuz, ticarette Oxone ve Caroat adlarıyla da bilinir.
Potassium Peroxomonosulfate’in CAS numarası nedir?
Üçlü tuzun CAS numarası 70693-62-8’dir. Yalnızca etkin bileşen KHSO₅ için 10058-23-8 kullanılır; bazı tedarikçiler aynı ürün için 37222-66-5 numarasını da verir.
Potassium Peroxomonosulfate’in EC / EINECS numarası nedir?
EC numarası 274-778-7’dir.
Potassium Peroxomonosulfate’in kimyasal formülü nedir?
Üçlü tuzun formülü 2KHSO₅·KHSO₄·K₂SO₄, molekül ağırlığı yaklaşık 614,76 g/mol’dür. Etkin bileşen KHSO₅’in molekül ağırlığı yaklaşık 152,2 g/mol’dür.
Potassium Peroxomonosulfate ne kadar aktif oksijen içerir?
Ticari ürünlerde aktif oksijen en az yüzde 4,5, tipik olarak yaklaşık yüzde 4,7’dir; saf üçlü tuz için kuramsal değer yüzde 5,2’dir. Bu, ağırlıkça yaklaşık yüzde 42–48 KHSO₅ içeriğine karşılık gelir.
Potassium Peroxomonosulfate’in INCI adı nedir?
INCI adı Potassium Caroate’tir ve CosIng kaydında yükseltgen işleviyle yer alır. INCI adının bulunması, ürünün kozmetikte kullanılabileceği anlamına gelmez.
Potassium Peroxomonosulfate kozmetikte kullanılır mı?
Sınırlı ölçüde. Kozmetik formülasyonlarda yaygın bir bileşen değildir; saç açıcılarda hızlandırıcı olarak çoğunlukla persülfatlar kullanılır. Cildi aşındırdığı için kozmetik kullanımı ayrıca güvenlik değerlendirmesi gerektirir.
Potassium Peroxomonosulfate gıda veya ilaçta kullanılır mı, E kodu var mı?
Hayır. Gıda katkı maddesi değildir ve E kodu yoktur; ilaç etken veya yardımcı maddesi olarak da kullanılmaz. Yüzey dezenfeksiyonu, hayvan içme suyu hijyeni ve kimyasal sentezde yardımcı madde veya reaktif olarak yer alır.
Potassium Peroxomonosulfate ile potasyum persülfat arasındaki fark nedir?
Peroksomonosülfatta peroksit grubu tek sülfata bağlıdır ve çoğu uygulamada doğrudan yükseltger. Potasyum persülfat ise iki sülfat grubunun peroksit bağıyla birleştiği farklı bir tuzdur; çoğu zaman radikal üretmek için etkinleştirme gerektirir ve duyarlılaştırıcıdır.
Potassium Peroxomonosulfate ne amaçla kullanılır?
Klor içermeyen yükseltgen olarak havuz suyu şok işleminde, yüzey dezenfeksiyonunda, ıslak mukavemetli kâğıt çözmede, bakır yüzey hazırlamada, yün işlemede, çamaşır ve protez temizlemede, koku ve siyanür gideriminde ve organik sentezde kullanılır.
Potassium Peroxomonosulfate hangi sektörlerde kullanılır?
Havuz ve spa, dezenfeksiyon ve hijyen, kâğıt ve selüloz, elektronik ve baskılı devre, tekstil, temizlik ve çamaşır, atık su ve madencilik, su arıtma ile laboratuvar ve organik sentez sektörlerinde kullanılır.
Potassium Peroxomonosulfate yükseltgeme işlemini nasıl gerçekleştirir?
HSO₅⁻ iyonu iki elektron alıp bisülfata indirgenir ve peroksit oksijenini hedef moleküle aktarır. Halojenürleri aktif halojene, sülfür ve siyanürü daha az zararlı ürünlere çevirir; geçiş metalleriyle etkinleştirildiğinde sülfat radikali oluşturur.
Potassium Peroxomonosulfate ne işe yarar?
Kirleticileri yükseltgemeye, ıslak mukavemet reçinelerini parçalamaya, bakır yüzeyleri mikro-dağlamaya, yünü keçeleşmeye karşı hazırlamaya ve yüzeylerin hijyenine yarar. Halojensiz olması başlıca avantajıdır.
Potassium Peroxomonosulfate havuz suyunda nasıl çalışır?
Suya karışan organik kirleticileri yükseltgeyerek berraklığı korur ve dezenfektanın serbest kalmasına yardım eder; dezenfektan değildir. DPD toplam klor testinde yanlış yüksek okuma verdiğinden nötralize edici ayıraç veya uyumlu test seti gerekir.
Potassium Peroxomonosulfate suda çözünür mü?
Evet. 20 °C’de çoğu belgede yaklaşık 250–300 g/L çözünürlük bildirilir ve çözünürlük sıcaklıkla artar. Çözeltisi asidiktir; yüzde 1’lik çözeltide pH yaklaşık 2,0–2,3’tür.
Havuzda ne kadar Potassium Peroxomonosulfate kullanılır?
Ürün etiketlerinde 10.000 galonluk, yaklaşık 38 m³ havuz için 1–2 lb ürün, yani yaklaşık 12–24 g/m³ verilir. Doz ürünün etkin madde oranına ve havuzun durumuna bağlıdır; her zaman ürün etiketi ve üretici talimatı esas alınmalıdır.
Potassium Peroxomonosulfate tehlikeli bir madde midir?
Evet. Yutulması hâlinde zararlı, cildi ve gözü ciddi biçimde aşındıran, sucul ortam için zararlı bir maddedir. Bazı belgelerde oksitleyici ve duyarlılaştırıcı olarak da sınıflandırılır. Koruyucu donanımla kullanılmalıdır.
Potassium Peroxomonosulfate neden cilt ve gözde yanığa yol açabilir?
Çözeltisi güçlü asidiktir ve madde yükseltgen etki gösterir. Doku proteinlerini yükseltger ve bisülfat asitliğiyle birleşince ciddi hasar oluşabilir. Persülfat safsızlığı duyarlı kişilerde alerjik tepkiye de yol açabilir.
Potassium Peroxomonosulfate REACH kapsamında kayıtlı mıdır?
Evet. Madde REACH kapsamında kayıtlıdır; kayıt numarası tedarikçi SDS’lerinde yer alır. Biyosidal etkin madde olarak AB’de ürün tipleri 2, 3, 4 ve 5 için onaylanmıştır. Güncel durum ve belirli bir tedarikçinin kaydı tedarikçiden teyit edilmelidir.
Potassium Peroxomonosulfate’in fiziksel görünümü nasıldır?
Beyaz veya kırık beyaz, kokusuz, serbest akışlı kristal veya granül tozdur. Hazır dezenfektan karışımları renkli, örneğin pembe olabilir.
Potassium Peroxomonosulfate’in UN numarası nedir?
Katı ürün için güvenlik bilgi formlarında en sık UN 3260 görülür; sınıf 8, ambalaj grubu II. Bir kaynakta UN 3084 de yer alır. Sevkiyat öncesinde tedarikçinin güncel SDS’i kontrol edilmelidir.
Potassium Peroxomonosulfate’te nem, metal ve persülfat safsızlıkları neden önemlidir?
Nem ve geçiş metalleri bozunmayı ve ısınmayı hızlandırır, raf ömrünü kısaltır. Persülfat ise duyarlılaştırıcı olduğundan güvenlik açısından önemlidir. Bu nedenle sınırlar COA üzerinden doğrulanmalıdır.
Potassium Peroxomonosulfate fiyatı neye göre değişir?
Fiyat; KHSO₅ oranı, kalite sınıfı, parçacık boyutu, ambalaj, sipariş miktarı, menşe, belgelendirme, ham madde maliyetleri ve lojistik koşullarına göre değişir. Aşındırıcı madde taşımacılığı da maliyeti etkiler.
Potassium Peroxomonosulfate’in alternatifi var mı?
Evet. Persülfatlar, sodyum perkarbonat, hidrojen peroksit, perasetik asit, klor bileşikleri, permanganat ve dörtlü amonyum bileşikleri uygulamaya göre alternatif olabilir. Hiçbiri her sistemde doğrudan ikame değildir.
Potassium Peroxomonosulfate nasıl depolanmalıdır?
Serin, kuru ve havalandırılan bir yerde, tercihen 30 °C’nin altında, kapalı orijinal ambalajında; nemden, metallerden, indirgen ve yanıcı maddelerden ve alkalilerden uzak depolanmalıdır.
Potassium Peroxomonosulfate satın alırken hangi belgeler istenmelidir?
SDS, TDS ve parti bazlı COA temel belgelerdir. Ayrıca REACH bilgisi, taşıma sınıflandırması ve biyosidal kullanım için ilgili mevzuat durumuna ilişkin tedarikçi beyanı istenebilir.
Potassium Peroxomonosulfate satın alırken hangi teknik özellikler önemlidir?
KHSO₅ veya aktif oksijen, nem, pH, çözünürlük, yığın yoğunluğu, parçacık boyutu, metal safsızlıkları, persülfat içeriği, form, raf ömrü ve ambalaj önemlidir.
POTASSIUM PEROXOMONOSULFATE – TEKNİK ÖZET
Kimyasal adı: Pentapotasyum bis(peroksimonosülfat) bis(sülfat); potasyum hidrojen peroksimonosülfat sülfat
Yaygın adı: Potassium Peroxomonosulfate, Potasyum Monopersülfat, Potasyum peroksimonosülfat, Oxone, Caroat
CAS No: 70693-62-8
EC / EINECS No: 274-778-7
Moleküler formül: 2KHSO₅·KHSO₄·K₂SO₄
Molekül ağırlığı: 614,76 g/mol
Kimyasal sınıfı: İnorganik peroksi tuzu; peroksimonosülfat içeren üçlü tuz
Fiziksel görünüm: Beyaz, kokusuz, serbest akışlı kristal veya granül toz
Temel özellikler: Klor içermeyen güçlü yükseltgen, 20 °C’de suda yaklaşık 250–300 g/L çözünür, yüzde 1’lik çözeltide pH yaklaşık 2,0–2,3, aktif oksijen tipik yaklaşık yüzde 4,7, yoğunluk yaklaşık 2,3 g/cm³, yığın yoğunluğu yaklaşık 1,1–1,4 g/cm³
Başlıca işlevler: Yükseltgen, dezenfektan etkin maddesi, şok oksidan, ıslak mukavemet reçinesi giderici, mikro-dağlama yükseltgeni, ağartıcı bileşen
Önemli uygulama alanları: Havuz ve spa suyu, dezenfeksiyon, kâğıt ve selüloz, baskılı devre, yün tekstil, çamaşır ve protez temizliği, atık su ve koku giderimi, organik sentez
Kalite kontrol açısından kritik parametreler: KHSO₅ ve aktif oksijen, nem, pH, parçacık boyutu, yığın yoğunluğu, metal safsızlıkları, persülfat içeriği, kalite sınıfına uygun belgeler
Depolama: Serin, kuru ve havalandırılan alanda, tercihen 30 °C’nin altında, kapalı ambalajda; nemden, metallerden, indirgen ve yanıcı maddelerden ayrı
Mevzuat: Cildi ve gözü aşındıran, yutulması hâlinde zararlı yükseltgen madde; REACH kapsamında kayıtlı ve AB’de biyosidal etkin madde olarak onaylı; taşımada çoğunlukla UN 3260, sınıf 8; kullanım ve taşıma koşulları tedarikçiden ve güncel mevzuattan teyit edilmelidir.
