Hızlı Arama
Potasyum Stearat, stearik asidin potasyum tuzudur ve CAS No 593-29-3, EC No 209-786-1 kayıtlarıyla tanımlanır. Moleküler formülü C₁₈H₃₅KO₂ olan bu bileşik beyaz, ince, hafif yağımsı dokulu bir toz veya pul olarak bulunur. Gıda alanında E 470a koduyla yağ asitlerinin tuzları grubunda yer alır; emülgatör, stabilizatör ve topaklanmayı önleyici olarak kullanılır.
Stearik asidin potasyum tuzu olarak da bilinen bu madde, bir uçta yüklü karboksilat grubu, diğer uçta uzun hidrokarbon zinciri taşıyan amfifilik bir sabundur. Bu yapı sayesinde yağ ile suyun karışmasını kolaylaştırır, tozların birbirine yapışmasını azaltır ve kalıp veya tablet yüzeylerinde ayırıcı etki gösterir. Soğuk suda az, sıcak suda iyi çözünür.
E 470a koduyla da anılan gıda kalitesi ürün; kek jeli sistemlerinde, margarinde, bitkisel kremalarda, soslarda, toz karışımlarda ve tabletlerde kullanılır. Kozmetik, sabun, polimer ve kauçukta da yer alır. Seçimde yağ asidi bileşimi, serbest yağ asidi, serbest alkali, nem ve ağır metal sınırları belirleyicidir. Bu ürün ATAMAN KİMYA’dan tedarik edilebilir; teknik bilgi ve tedarik talepleri için ATAMAN KİMYA ile iletişime geçilmesi önerilir.
POTASYUM STEARAT NEDİR?
Potasyum Stearat, 18 karbonlu doymuş yağ asidi olan stearik asidin potasyum hidroksit ile nötralize edilmesiyle oluşan bir potasyum sabunudur. Kristal yapıda bir tuzdur; suda çözündüğünde potasyum katyonu ile stearat anyonuna ayrışır. Ticari ürünler çoğunlukla saf stearattan çok, stearat ve palmitat karışımlarıdır.
Bunun nedeni hammaddenin kaynağıdır. Gıda ve kozmetik alanında kullanılan stearik asit, bitkisel veya hayvansal yağlardan elde edilen ve önemli oranda palmitik asit içeren bir yağ asidi karışımıdır. Bu nedenle ticari Potasyum Stearat, ürün kodu aynı kalsa bile yağ asidi bileşimi bakımından üreticiye göre farklılık gösterir.
Gıda katkı maddesi olarak E 470a, sodyum, potasyum ve kalsiyum yağ asidi tuzlarının ortak adıdır. AB spesifikasyonunda bu tuzların yenilebilir yağ ve yağlardan elde edilen yağ asitlerinden üretilmesi beklenir. Potasyum Stearat bu grubun potasyum tuzlarından biridir.
Madde doğal bir hammaddeden doğrudan çıkarılmaz; yağ asidi veya yağ potasyum hidroksitle tepkimeye sokularak üretilir. Yağ asidinin doğrudan nötralizasyonunda yan ürün olarak yalnızca su oluşur, yağın sabunlaştırılmasında ise gliserol açığa çıkar. Elde edilen sabun yıkanır, kurutulur ve toz, pul veya macun olarak sunulur.
Potasyum Stearat suda alkali bir çözelti verir, yağ fazına geçen uzun zincirli kısmı sayesinde yüzey gerilimini düşürür. Bu iki özellik gıda sistemlerinde pH ayarı, su tutma, havalandırma desteği ve yağ-su ayrışmasını azaltma gibi etkilerle ilişkilendirilir.
Ürünü değerlendirirken aynı addaki farklı kalitelerin ayrılması gerekir. Gıda kalitesi için E 470a spesifikasyonuna uygunluk, yağ asidi kaynağı ve ilgili belgeler esas alınmalıdır. Teknik, kozmetik veya laboratuvar kaliteleri aynı CAS numarasını taşıyabilir, ancak gıdada kullanıma uygun olduğu anlamına gelmez.
Potasyum Stearat; sodyum stearat, kalsiyum stearat ve magnezyum stearatla karıştırılmamalıdır. Sodyum ve potasyum tuzları suda çözünür, kalsiyum ve magnezyum tuzları ise suda çözünmez. Bu fark, ürünün hangi sistemde ve hangi işlevle kullanılacağını doğrudan belirler.
POTASYUM STEARAT’IN YAYGIN ÜRÜN VE KİMYASAL ADLARI:
Potasyum stearat
Stearik asidin potasyum tuzu
Potasyum oktadekanoat
Oktadekanoik asit, potasyum tuzu
Potasyum n-oktadekanoat
Oktadekanoik asit, potasyum tuzu (1:1)
Potasyum stearat sabunu
Gıda sınıfı potasyum stearat
Gıda katkı maddesi E 470a
E 470a potasyum stearat
INS 470(i)
Yağ asitlerinin potasyum tuzları
Hidrojene yağ asidi, potasyum tuzu
Steadan 300
Kaliumstearat
Stéarate de potassium
Estearato de potasio
CH₃(CH₂)₁₆COOK
Saf potasyum stearat
Oktadekanoik asidin potasyum tuzu
Stearik asidin potasyum tuzu
Rexanol
Nonsoul MK 2
Potasyum stearat (INCI)
Bu adların çoğu aynı bileşiği farklı yazılışlarla ve dillerle ifade eder. Oktadekanoat, 18 karbonlu zincirin sistematik adıdır; stearat ise yaygın addır. E 470a ve INS 470(i) ise ürünün gıda katkı maddesi olarak kullanıldığında aldığı kodlardır.
Dikkat edilmesi gereken bir nokta, ticari ürünlerin çoğunun saf bir bileşik olmayıp stearat ve palmitat karışımı olmasıdır. Bazı üreticiler bu karışımı “Potassium Stearate” adıyla satar. C16–C18 yağ asitlerinin potasyum tuzları için farklı CAS ve EC numaralarının kullanıldığı da görülür.
Steadan 300 ticari bir addır ve bu ad, kayıt veri tabanlarında Potasyum Stearat ile eş anlamlı olarak yer alır. Ticari adlar aynı kimyasal yapıyı tarif etse bile yağ asidi bileşimi, parçacık biçimi ve katkı maddeleri üreticiye göre değişebilir. Gıda kullanımı için ürün belgelerinin ayrıca istenmesi gerekir.
Adların benzerliği yanıltıcı olabilir. Stearik asit (CAS No 57-11-4) serbest yağ asididir, sodyum stearat (822-16-2), kalsiyum stearat (1592-23-0) ve magnezyum stearat (557-04-0) ise ayrı maddelerdir. Magnezyum tuzları gıda katkı maddesi olarak E 470b adıyla ayrı bir kod taşır.
Potasyum oleat, potasyum palmitat ve potasyum stearat da ayrı tuzlardır. E 470a bunları kapsayan ortak bir kod olduğundan, alım talebinde ürünün hangi yağ asidi bileşimine sahip olduğu ve CAS numarasının hangisi olduğu belirtilmelidir.
Macun biçimindeki ürünler farklı bir durumdur. Pasta jeli üretiminde kullanılan potasyum stearat macunları gliserol ve yağ asidi potasyum tuzlarından oluşur. Bu macunlar katı Potasyum Stearat ile aynı kimlik verileriyle satılmamalıdır; katı mı macun mu istendiği talepte ayrıca belirtilmelidir.
POTASYUM STEARAT’IN CAS NO, EC / EINECS NO VE KİMYASAL TANIMLAMA
Ürün adı: Potasyum Stearat / Potassium Stearate
Kimyasal adı: Potasyum oktadekanoat
INCI adı: Potassium Stearate
Gıda katkı numarası: E 470a (sodyum, potasyum ve kalsiyum yağ asidi tuzları); Codex INS 470(i)
CAS No: 593-29-3
EC / EINECS No: 209-786-1
Moleküler formül: C₁₈H₃₅KO₂; CH₃(CH₂)₁₆COOK
Molekül ağırlığı: 322,57 g/mol
Kimyasal sınıfı: Uzun zincirli doymuş yağ asidinin alkali metal tuzu; potasyum sabunu
Temel işlevleri: Emülgatör, stabilizatör, topaklanmayı önleyici, bağlayıcı, ayırıcı ve kayganlaştırıcı; temizleyici yüzey aktif madde; pH ayarlayıcı ve su tutucu etki
Madde Avrupa’da yağ asidi tuzları grubunda gıda katkı maddesi olarak E 470a koduyla değerlendirilmiştir. Ayrıca kozmetik içerik veri tabanında INCI adıyla yer alır. UNII kodu 17V812XK50’dir.
REACH Ek V’te doğal kaynaklı C6–C24 yağ asitleri ile bunların potasyum, sodyum, kalsiyum ve magnezyum tuzları, kayıt yükümlülüğünden muaf maddeler arasında sayılır. Bu muafiyetin belirli bir ürün için geçerli olup olmadığı tedarikçiden teyit edilmelidir.
INCI adının bulunması ürünün gıdada, gıda katkı numarasının bulunması ise her kalitenin gıdada kullanılabileceği anlamına gelmez. Gıda kullanımı için ürünün E 470a spesifikasyonunu karşılaması ve ilgili ülkenin gıda mevzuatına uygun olması gerekir.
CAS numarası ürünü doğru maddeyle eşleştirmek için gereklidir; ancak tek başına kaliteyi göstermez. Bu nedenle gıda amaçlı alımlarda CAS numarasının yanında kalite sınıfı, yağ asidi bileşimi ve belgeler birlikte istenmelidir.
POTASYUM STEARAT’IN KİMYASAL YAPISI VE MOLEKÜLER ÖZELLİKLERİ
Potasyum Stearat iyonik bir tuzdur. Yapısında bir potasyum katyonu (K⁺) ile 18 karbonlu stearat anyonu (CH₃(CH₂)₁₆COO⁻) bulunur. Anyonun bir ucunda polar karboksilat grubu, diğer ucunda 17 karbonlu, dallanmamış ve doymuş apolar hidrokarbon zinciri yer alır.
Zincirde çift bağ yoktur. Bu nedenle molekül düz bir çubuk biçimindedir ve katı hâlde zincirler birbirine paralel dizilerek sıkı paketlenir. Doymuş yapı, ürünü oksidasyona karşı oleat gibi doymamış sabunlardan daha dayanıklı kılar. Gıda spesifikasyonlarında düşük iyot değeri bu nedenle istenir.
Karbon-karbon ve karbon-hidrojen bağları kovalent ve apolardır. Karboksilat grubunda ise negatif yük iki oksijen arasında dağılmıştır; bu grup suyla hidrojen bağı kurabilir. Potasyum ile karboksilat arasındaki bağ iyoniktir. Yapının bu iki yüzlü doğası, maddenin yüzey aktif olmasının temelidir.
Stearik asit zayıf bir asittir ve pKa değeri yaklaşık 4,5’tir. Bu nedenle Potasyum Stearat güçlü bir bazdan ve zayıf bir asitten oluşan tuz olarak davranır; suda kısmen hidrolize olur ve çözeltiye alkali karakter kazandırır. Potasyum sabunları, benzer sodyum sabunlarına göre daha fazla hidrolize olur.
Asidik ortamda stearat anyonu protonlanır ve suda çözünmeyen stearik asit açığa çıkar. Bu nedenle pH düşürüldüğünde çözelti bulanıklaşır veya çöker. Gıdada Potasyum Stearat kullanılan sistemlerde pH değeri, bu yüzden işlevin sürdürülmesi için dikkatle kontrol edilir.
Kalsiyum ve magnezyum gibi iki değerli katyonlar stearat anyonuyla çözünmeyen tuzlar oluşturur. Sert suda bu durum kireç sabunu benzeri çökeltiye yol açar. Pasta jeli üretiminde su sertliğinin jelleşme sıcaklığını etkilemesinin nedeni de budur.
Çözünürlükle ilişkili en önemli yapısal özellik, zincir uzunluğudur. Potasyum sabunları belirli bir sıcaklıkta çok keskin biçimde çözünür; bu sıcaklık Krafft sıcaklığı olarak bilinir. Doymuş uzun zincirli sabunlar oda sıcaklığında düşük çözünürlüğe sahiptir, ısıtıldığında ise iyi çözünür.
Sulu çözeltide derişim yükseldikçe stearat anyonları kritik misel derişimini aşar ve apolar kuyrukları içeride, karboksilat başları dışarıda olacak biçimde miseller oluşturur. Bu yapılar yağı çözer, yağ damlacıklarını sarar ve sabunun temizleme ve emülsiyonlama etkisini sağlar.
Isıl kararlılık yüksektir. Güvenlik bilgi formlarına göre katı ürün yaklaşık 200 °C’nin üzerinde bozunmaya başlar. Bozunma ürünleri karbon dioksit, karbon monoksit ve potasyum oksit olarak bildirilir. Pratik kullanımda sınırlayıcı etken sıcaklıktan çok pH, su sertliği ve nemdir.
Yapısal olarak tepkimeye katılmayı belirleyen faktörler dört başlık altında özetlenebilir. Birincisi, zincirin uzunluğu ve doygunluğudur. İkincisi, karboksilat grubunun asit-baz davranışıdır. Üçüncüsü, çözeltideki iki değerli iyonların varlığıdır. Dördüncüsü, ortamın sıcaklığı ve su miktarıdır.
POTASYUM STEARAT’IN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Genel teknik özellikler:
Değerler üreticiye, kaliteye ve ölçüm yöntemine göre değişebilir; aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve üreticiye özgü TDS ile SDS belgelerinin yerine geçmez.
Fiziksel görünüm: Beyaz veya krem beyazı, hafif yağımsı kokulu, dokunulduğunda yağlı hissedilen ince toz, pul veya yarı katı madde
Kimyasal karakter: Doymuş uzun zincirli yağ asidinin potasyum tuzu; anyonik yüzey aktif madde; zayıf asidin tuzu olduğu için sulu çözeltisi alkali
Moleküler formül: C₁₈H₃₅KO₂
Molekül ağırlığı: 322,57 g/mol
CAS No: 593-29-3
EC / EINECS No: 209-786-1
Saflık (assay): AB spesifikasyonunda 105 °C’de kurutulmuş ürün üzerinden en az yüzde 95 yağ asidi tuzu istenir. Tedarikçi spesifikasyonlarında kuru bazda en az yüzde 98, bir laboratuvar kalitesinde en az yüzde 97,5 verilir. Bunlar spesifikasyon sınırlarıdır; tipik değerler üreticiye bağlıdır
Potasyum içeriği (K₂O olarak): AB spesifikasyonunda yüzde 13–21,5. Saf potasyum stearat için kuramsal değer yaklaşık yüzde 14,6’dır
Serbest yağ asitleri: AB ve JECFA spesifikasyonlarında oleik asit cinsinden en çok yüzde 3; bir üreticinin tipik değeri yaklaşık yüzde 0,7
Serbest alkali: AB spesifikasyonunda NaOH cinsinden en çok yüzde 0,1; tedarikçi spesifikasyonlarında serbest KOH için en çok yüzde 0,2 veya yüzde 1 verilir
Sabunlaşmayan madde: AB spesifikasyonunda en çok yüzde 2
Alkolde çözünmeyen madde: Sodyum ve potasyum tuzları için AB spesifikasyonunda en çok yüzde 0,2
Yağ asidi bileşimi: Bir tedarikçi spesifikasyonunda yağ asitlerinin en az yüzde 40’ı stearik asit, stearik ve palmitik asidin toplamı ise en az yüzde 90’dır. Bileşim hammaddeye göre değişir
İyot değeri: Bir tedarikçide en çok 3, bir laboratuvar kalitesinde en çok 4 g I₂/100 g; düşük değer doymuş yapıyı gösterir
Yoğunluk: Katı için yaklaşık 1,12 g/cm³; bir güvenlik bilgi formunda bağıl yoğunluk 0,95–1,15 verilir
Suda çözünürlük: Soğuk suda az, sıcak suda iyi çözünür; etanolde çözünür. Eter, kloroform ve karbon disülfürde çözünmez. Bazı veri tabanları suda çözünürlüğü “çözünmez” olarak verir; bu, soğuk su koşuluyla ilgilidir
pH (sulu çözelti): Alkalidir; bir üreticide 10–11 olarak verilir. Derişim ve sıcaklık belirtilmeden tek bir değer olarak alınmamalıdır
Bozunma: Güvenlik bilgi formlarına göre katı ürün yaklaşık 200 °C’nin üzerinde bozunur; bozunma ürünleri karbon dioksit, karbon monoksit ve potasyum oksittir. İnce toz hâlinde yanıcı toz-hava karışımı oluşturabilir
Nem: AB spesifikasyonu kuru baz üzerinden tanımlanır ve su için sınır vermez. Tedarikçi spesifikasyonlarında kurutma kaybı en çok yüzde 5 veya yüzde 2, bir güvenlik bilgi formunda yüzde 6’nın altı verilir
Ağır metaller (Pb, Cu vb.): AB spesifikasyonunda arsenik en çok 3, kurşun 2, cıva 1 ve kadmiyum 1 mg/kg. Bir tedarikçide ağır metaller (Pb olarak) en çok 10 mg/kg verilir
Reaktivite: Normal koşullarda kararlıdır. Kuvvetli oksitleyiciler, peroksitler ve kuvvetli mineral asitlerle uyumsuzdur. Asitle stearik asit açığa çıkar; kalsiyum ve magnezyum iyonlarıyla çözünmeyen sabun oluşur
Kısa Fiziksel Özellikler Açıklaması
Potasyum Stearat kuru, serin ve kapalı ambalajda uzun süre kararlıdır. Veri sayfalarındaki bazı değerler ilk bakışta tutarsız görünebilir; farkların çoğu yağ asidi bileşiminden, kalite sınıfından, ölçüm koşulundan veya belgenin kaynağından gelir.
Saflık değeri iki farklı şekilde ifade edilebilir. Bazı belgeler toplam yağ asidi tuzunu, bazıları ise tuzdan asitle ayrılan yağ asidi miktarını verir. Saf stearik asit tuzunda yağ asidi oranı kuramsal olarak yaklaşık yüzde 88’dir; yüzde 83’lük bir yağ asidi içeriği bu nedenle yaklaşık yüzde 94’lük tuza karşılık gelir.
Çözünürlük sıcaklığa çok duyarlıdır. Potasyum sabunları belirli bir sıcaklıkta keskin biçimde çözünür ve bu nedenle gıda proseslerinde sulu faz çoğunlukla 70–95 °C aralığına ısıtılarak hazırlanır. Soğuk suda dağılım veya bulanık bir süspansiyon görülmesi bozukluk değil, bu özelliğin sonucudur.
Veri tabanlarında görülen 359 °C’lik kaynama noktası, hesaplanmış bir değerdir ve tuz için gerçek bir kaynama davranışını yansıtmaz. Erime noktası da kalitesine göre değişir; güvenlik bilgi formlarında 200 °C’nin üzerinde verilir ve madde erimeden önce bozunmaya başlayabilir.
pH ve serbest alkali değerleri çözelti derişimine, serbest yağ asidi oranına ve suyun sertliğine bağlıdır. Yağ asidi bileşimi, nem ve metal sınırları üretim kalitesini yansıttığından her zaman üreticinin TDS ve COA belgelerinden kontrol edilmelidir.
POTASYUM STEARAT MOLEKÜLER DÜZEYDE NASIL ÇALIŞIR?
Potasyum Stearat suda çözündüğünde K⁺ iyonları ile stearat anyonlarına ayrışır. Stearat anyonunun karboksilat başı suyu sever, 17 karbonlu zinciri ise sudan kaçınır. Bu iki yüzlü yapı anyonları su-yağ ara yüzeyine yönlendirir ve yüzey gerilimini düşürür.
Emülgatör etkisi bu yönlenmeden doğar. Yağ damlacığının yüzeyine tutunan stearat anyonlarının apolar kuyrukları yağa, yüklü başları suya bakar. Damlacıkların çevresinde oluşan negatif yüklü tabaka, damlacıkların birleşmesini engeller. Böylece yağ-su karışımı daha kararlı hâle gelir.
Yeterli derişimde stearat anyonları miseller oluşturur. Misellerin içinde apolar zincirler toplanır; bu yapı yağ ve kiri çözerek sulu fazda tutar. Potasyum sabunlarında bu davranış, sıcaklığın belirli bir eşiği aşmasıyla birden başlar; eşiğin altında madde kristal veya dağılmış katı olarak kalır.
Pasta jeli sistemlerinde etki daha karmaşıktır. Yağ fazındaki monogliserit ve benzeri emülgatörler sulu fazla α-kristal jel yapısı oluşturur. Sulu fazda yer alan Potasyum Stearat ise tedarikçilere göre pH, su tutma ve jelleşme davranışına katkı sağlar. Jelleşme sıcaklığı, sudaki kalsiyum arttıkça düşer.
Bunun nedeni iki değerli katyonlardır. Kalsiyum stearat anyonlarını bağlayarak çözünmeyen kalsiyum stearata dönüştürür; sudaki işlevsel sabun miktarı azalır ve jelin oluşum koşulu değişir. Aynı mekanizma sert suda sabun köpüğünün zayıflamasının da nedenidir.
Topaklanmayı önleyici etki farklı bir mekanizmaya dayanır. İnce toz tanecikleri üzerine yerleşen stearat tabakası yüzeyi hidrofobik yapar ve nem köprüleriyle oluşan yapışmayı azaltır. Taneciklerin birbirine sürtünmesi de azalır; toz daha akıcı hâle gelir.
Kayganlaştırıcı ve ayırıcı etki de aynı yüzey olgusuna dayanır. Zincirler yüzeyde yönlenmiş bir film oluşturur; film, tablet ile kalıp arasındaki veya iki yüzey arasındaki sürtünmeyi düşürür. Bu nedenle ürün tablet sıkıştırmada ve kalıp ayırmada kullanılır.
Alkali tepkime de önemlidir. Stearat anyonu suyla az da olsa tepkimeye girerek hidroksit iyonu ve serbest yağ asidi oluşturur. Bu denge çözeltinin pH değerini yükseltir. pH düştüğünde denge serbest stearik aside kayar ve çözelti bulanıklaşır.
Midede ve bağırsakta Potasyum Stearat, yağ asidi karboksilatı ve potasyum iyonlarına ayrışacağı kabul edilir. Stearik asit ve palmitik asit besinlerde zaten doğal olarak bulunan yağ asitleridir. Bu yüzden değerlendirmeler tuzun kendisinden çok yağ asitlerinin ve potasyumun alımı üzerinden yapılır.
Sentetik kauçuk üretiminde stearat anyonları monomer damlacıklarını sarar ve emülsiyon polimerizasyonunda partikül oluşumunu destekler. Aynı yüzey etkisi, kozmetik ve temizlik ürünlerinde temizleme ve köpük oluşturma işlevinin de temelidir.
POTASYUM STEARAT HANGİ SEKTÖRLERDE KULLANILIR?
Potasyum Stearat, yüzey aktif ve ayırıcı özellikleri nedeniyle birden fazla sektörde yer alır. Gıda alanındaki kullanımı en belirgin olanıdır; bunun yanında kozmetik, sabun, plastik, kauçuk ve ilaç alanlarında da kullanım bulur. Başlıca sektörler ve işlevler aşağıda verilmiştir.
Fırıncılık ve pastacılık
Pasta jeli emülgatör sistemlerinin sulu fazında kullanılır. Hamurun havalanmasını, hacmini ve gözenek yapısını desteklemeye yarayan jelin kararlılığına katkı sağlar. Bu alandaki kullanım, ürünün gıdadaki en yaygın örneklerinden biridir.
Margarin, sürülebilir yağlar ve yağ emülsiyonları
Margarin, düşük yağlı sürülebilir ürünler ve benzeri su-yağ emülsiyonlarında yardımcı emülgatör olarak kullanılır. Fazların ayrışmasını azaltır ve kıvam kararlılığına katkı sağlar.
Süt ürünü alternatifleri ve bitkisel kremalar
Taklit krema, süt içermeyen kahve kreması ve bitkisel çırpılabilir krema gibi ürünlerde yardımcı emülgatör olarak yer alır. Yağ damlacıklarının kararlı kalmasına ve köpüğün yapısına destek verir.
Soslar ve salata sosları
Soslarda ve salata soslarında yağ-su ayrışmasını azaltmak, kıvamı korumak ve yüzey gerilimini dengelemek için kullanılır. Etki, ürünün pH değerine ve tuz içeriğine bağlıdır.
Toz gıdalar ve baharat karışımları
Topaklanmayı önleyici olarak toz çorba, baharat, çeşni ve takviye tozlarında akışkanlığı korur. AB’de kurutulmuş baharatlarda kullanımına izin verilir. Gıda tozlarında nem emilimi ile oluşan yapışma azaltılır.
Tablet ürünler ve şekerleme
AB’de tablet hâlindeki sofra tatlandırıcılarında kullanımına izin verilir. Tablet sıkıştırmada kayganlaştırıcı ve ayırıcı, şekerleme ve sakız tabanı üretiminde ise bağlayıcı ve yumuşatıcı olarak kullanılır.
Kozmetik, sabun ve kişisel bakım
Sıvı ve katı sabunlarda, şampuanlarda, tıraş köpüklerinde ve banyo ürünlerinde temizleyici ve emülgatör olarak yer alır. Kozmetik kullanım için gıda kalitesi değil, kozmetik mevzuatına uygun kalite aranır.
İlaç ve gıda takviyesi
Tablet ve kapsül üretiminde kayganlaştırıcı ve akış düzenleyici olarak sunulduğu görülür. İlaç yardımcı maddesi olarak kullanım ilgili farmakope ve mevzuata bağlıdır; gıda takviyelerinde ise E 470a koşulları geçerlidir.
Plastik ve kauçuk
Poliolefin, PVC ve akrilik kauçuk üretiminde yağlayıcı ve stabilizatör olarak kullanılır. Bütadien ve benzeri monomerlerin emülsiyon polimerizasyonunda emülgatör olarak sentetik kauçuk üretiminde rol alır.
Yağlayıcı, mum ve tekstil
Doğal ve sentetik yağları kıvamlaştırmak, mum ve parafinin erime noktasını ve esnekliğini artırmak için potasyum sabunları kullanılır. Tekstil yumuşatıcılarının hazırlanmasında da baz madde olarak yer alır.
Gıda yağı sanayisi
Mono ve digliserit üretiminde katalizör olarak kullanılan potasyum sabunları, elde edilen gliserit esterlerinin kendiliğinden emülsiyon oluşturmasını sağlar. Ayrıntılar prosese ve üreticiye bağlıdır.
Her alan için ürünün kalitesi, belgeleri ve ilgili mevzuata uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
POTASYUM STEARAT KOZMETİK, GIDA VE İLAÇ UYGULAMALARINDA KULLANILIR MI?
Kozmetik uygulamalar
Evet. Potassium Stearate kozmetik içerik veri tabanında temizleyici, yüzey aktif temizleyici ve yüzey aktif emülgatör işlevleriyle yer alır. Sabunlarda, şampuanlarda, tıraş köpüklerinde ve temizleme ürünlerinde kullanılır; kozmetik içinde göreceli olarak az kullanılan bir içeriktir.
Kozmetik Bileşen Değerlendirme Paneli, yağ asitleri ve tuzlarını tahriş ve duyarlılık yapmayacak biçimde formüle edildikleri sürece mevcut kullanım koşullarında güvenli bulmuştur. Her ürün için güvenlik değerlendirmesi ayrıca yapılmalıdır.
Gıda kalitesindeki bir ürünün kozmetikte kullanılabilmesi için kozmetik mevzuatının ve kalite beklentilerinin de karşılanması gerekir. İki alan birbirinin yerine otomatik olarak geçmez.
Gıda uygulamaları
Evet. Potasyum Stearat, gıdada E 470a olarak bilinen sodyum, potasyum ve kalsiyum yağ asidi tuzları grubunun bir üyesidir ve emülgatör, stabilizatör ve topaklanmayı önleyici olarak kullanılır. Doğrudan gıdaya katılan bir katkı maddesidir.
AB’de katkı maddesi olarak değerlendirilmiştir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi 2018’de bildirilen kullanım düzeylerinde güvenlik kaygısı bulunmadığı ve sayısal bir kabul edilebilir günlük alım değeri belirlenmesine gerek olmadığı sonucuna varmıştır.
JECFA da bu tuzlar için kabul edilebilir günlük alımı “belirtilmemiş” olarak kabul etmiştir. Bu ifade, gıdada teknolojik gereklilik kadar kullanımın sağlık açısından sorun oluşturmadığı anlamına gelir.
Avrupa’da kullanım koşulları katkı maddeleri yönetmeliğinde belirlenir; genel olarak miktar sınırı konmadan teknolojik gereklilik kadar kullanım esası geçerlidir. Bazı gıda kategorilerinde kullanım kısıtlıdır, bu nedenle ürün kategorisine göre güncel metin kontrol edilmelidir.
ABD’de bu tuzlar, iyi üretim uygulamaları çerçevesinde bağlayıcı, emülgatör ve topaklanmayı önleyici olarak izin verilen katkı maddeleri arasında yer alır. Katkı maddesinin etiketinde tuzun adı ve “food grade” ifadesi bulunmalıdır.
Gıda kalitesi için AB spesifikasyonunda en az yüzde 95 saflık, en çok yüzde 3 serbest yağ asidi, en çok yüzde 0,1 serbest alkali ve belirli ağır metal sınırları istenir. Ürünün gıdada kullanılacağı bilinmiyorsa bu sınırlar sağlanmayabilir.
Türkiye’de gıda katkı maddeleri Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği ve bu maddelerin spesifikasyonlarına ilişkin yönetmelikle düzenlenir. E 470a için kullanım koşulları ve spesifikasyon güncel mevzuattan ayrıca doğrulanmalıdır.
EFSA ayrıca spesifikasyona transyağ asidi sınırlarının eklenmesini ve yağ asitlerinin yalnızca yenilebilir yağ ve yağlardan gelmesinin netleştirilmesini önermiştir. Bu nedenle alıcıların yağ asidi kaynağı ve hidrojenasyon durumu hakkında bilgi istemesi yerindedir.
İlaç uygulamaları
Hayır. Potasyum Stearat bir ilaç etkin maddesi değildir. Bazı tedarikçiler ürünü tablet ve kapsül üretiminde kayganlaştırıcı ve akış düzenleyici olarak sunar; ancak ilaç yardımcı maddesi olarak kullanımı ilgili farmakope ve mevzuata uygunluk gerektirir.
İlaç alanında bu işlev için magnezyum stearat daha yaygın bilinen seçenektir. Potasyum Stearat’ın bir ilaç formülasyonunda kullanılması düşünülüyorsa uygun kalite, belgeler ve kullanım sınırları ayrıca doğrulanmalıdır.
Bir kimyasalın bir sektörde kullanılması, onun diğer sektörlerde de kullanılabileceği anlamına gelmez.
POTASYUM STEARAT ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI
Potasyum Stearat’ın endüstriyel kullanımı, tek bir molekülde hem suyu seven hem yağı seven kısım taşımasına dayanır. Aşağıdaki başlıklar, ürünün işlevini, tercih edilme nedenlerini ve sınırlarını uygulama uygulama anlatır. Gıda uygulamaları öne alınmıştır.
Pasta jeli ve kek emülgatör sistemleri
Pasta jeli, kek hamurunda eşit dağılımlı ve kararlı hava kabarcıkları oluşturan hazır emülgatör sistemidir. Yağ fazındaki monogliserit ve poligliserol esterleri, sulu fazdaki Potasyum Stearat ile birleşerek jel oluşturur. Potasyum stearat macunları gliserol ve yağ asidi potasyum tuzlarından oluşur.
Tedarikçiler bu sistemin hamurun havalanmasına, kek hacmine, ince ve düzgün kırıntı yapısına ve yumuşaklığa katkı sağladığını belirtir. Sınırlama, su sertliğine duyarlılıktır: sudaki kalsiyum arttıkça jelleşme sıcaklığı düşer. Alternatif olarak yalnızca monogliserit bazlı jeller veya hazır toz emülgatör karışımları kullanılır.
Margarin, sürülebilir yağlar ve yağ emülsiyonları
Margarin ve düşük yağlı sürülebilir ürünlerde Potasyum Stearat, ana emülgatörlere yardımcı olarak kullanılır. İşlevi, su ve yağ fazı arasındaki ara yüzeyi kararlı tutmak ve kıvamın zamanla bozulmasını azaltmaktır.
Ürün alkali olduğundan son ürünün pH değerini yükseltebilir; bu nedenle tampon sistemi ve tat dengesi birlikte değerlendirilir. Alternatifler monogliseritler, lesitin ve poligliserol esterleridir. Kullanım miktarı formüle ve ürün kategorisinin mevzuatına göre belirlenir.
Bitkisel krema ve süt ürünü alternatifleri
Taklit krema, süt içermeyen kahve kreması ve çırpılabilir bitkisel kremalarda yardımcı emülgatör olarak yer alır. Yağ damlacıklarını sarar, emülsiyonun ayrışmasını azaltır ve çırpma sırasında oluşan köpüğün yapısını destekler.
Asidik ürünlerde kullanım sınırlıdır, çünkü düşük pH’ta stearat serbest stearik aside dönüşerek işlevini kaybeder. Bu nedenle kullanım, pH’ın nötr veya hafif alkali olduğu sistemlerde daha uygundur. Alternatifler sodyum stearoil laktilat, polisorbatlar ve sakaroz esterleridir.
Soslar ve salata sosları
Soslarda yağ-su ayrışmasını azaltmak ve yüzey gerilimini dengelemek için kullanılabilir. Tedarikçiler özellikle kıvam verici ve emülsiyon kararlılığı işlevini vurgular.
Sosların pH’ı çoğunlukla asidik olduğundan Potasyum Stearat’ın etkisi sınırlı kalabilir. Asit ve tuz oranı, uygulanabilirliği belirleyen başlıca etkenlerdir. Bu nedenle sosta kullanımdan önce küçük ölçekli kararlılık denemeleri önerilir.
Toz gıdalar ve topaklanmanın önlenmesi
Toz çorba, baharat, çeşni ve takviye tozlarında nemin neden olduğu yapışmayı azaltmak için topaklanmayı önleyici olarak kullanılır. İnce toz hâlindeki ürün tanecik yüzeyini kaplayarak akışkanlığı korur.
Etki, dozaja ve karışımın nem durumuna bağlıdır. AB’de kullanım izni kategoriye göre değişir; örneğin kurutulmuş baharatlarda izin verilmektedir. Alternatifler silikon dioksit, kalsiyum stearat ve magnezyum stearattır.
Tablet ürünler, sofra tatlandırıcıları ve gıda takviyeleri
Tablet sıkıştırmada Potasyum Stearat, kayganlaştırıcı ve ayırıcı olarak tabletin kalıba yapışmasını azaltır. AB’de tablet hâlindeki sofra tatlandırıcılarında kullanımına izin verilir.
Aşırı karıştırma yüzeyi çok hidrofobik yapabilir; bu durum tabletin dağılma süresini uzatabilir. Bu nedenle kayganlaştırıcı en son ve kısa süreli karıştırmayla eklenir. Alternatifler magnezyum stearat, stearik asit ve sodyum stearil fumarattır.
Şekerleme ve sakız tabanı
Sakız tabanında bağlayıcı, emülgatör, topaklanmayı önleyici ve yumuşatıcı olarak kullanıldığı bildirilir. Şekerleme üretiminde ise kalıp ve bant yüzeylerinde ayırıcı etki için tercih edilebilir.
Bu alandaki kullanım ülkeye göre farklı mevzuat altında olabilir. Sakız tabanı ve şekerleme ürünleri için ilgili ülkenin katkı maddesi listesi ve saflık ölçütleri ayrıca kontrol edilmelidir. Alternatifler monogliseritler ve gliserit esterleridir.
Sabun, kozmetik ve temizlik ürünleri
Sıvı ve katı sabunlarda, şampuanlarda ve tıraş köpüklerinde temizleyici ve emülgatör olarak yer alır. Potasyum sabunları, sodyum sabunlarına göre daha yumuşak ve daha kolay çözünür bir yapı verir.
Sert suda çözünmeyen kalsiyum sabunu oluşabilir; bu durum köpük ve temizleme gücünü azaltır. Asidik formüllerde ise stearik asit ayrışır. Alternatifler sodyum stearat, sülfat esaslı yüzey aktifler ve glikozit türü yüzey aktiflerdir.
Plastik ve sentetik kauçuk
Poliolefin, PVC ve akrilik kauçuk üretiminde yağlayıcı ve stabilizatör olarak kullanılır. Bütadien, stiren, akrilonitril ve akrilik esterlerin emülsiyon polimerizasyonunda emülgatör olarak sentetik kauçuk üretiminde rol alır.
Bu alanlarda gıda kalitesi aranmaz; teknik kalite yeterlidir. Çinko, kalsiyum ve magnezyum stearatlar plastikte daha yaygındır. Potasyum Stearat ise suda dağılabilmesi nedeniyle emülsiyon sistemlerinde öne çıkar.
Mono ve digliserit üretimi
Potasyum sabunları, yağ asidi gliserit esterlerinin üretiminde katalizör olarak kullanılabilir. Ayrıca elde edilen gliserit esterlerinin kendiliğinden emülsiyon oluşturmasına yardımcı olduğu bildirilir.
Bu kullanımın ayrıntıları üreticiye ve prosese bağlıdır. Nihai gıda emülgatörünün, kullanılan katalizör kalıntıları açısından ilgili spesifikasyonları karşılaması gerekir.
POTASYUM STEARAT KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Potasyum Stearat, düşük akut toksisiteye sahip, gıda alanında yaygın kabul görmüş bir katkı maddesidir. Yine de ürünün doğru kalitede seçilmesi ve doğru koşullarda kullanılması gerekir. Kullanım sırasında akılda tutulması gereken başlıca noktalar şunlardır:
• Gıda kalitesine uygun ürün seçilmelidir. Aynı CAS numarasını taşıyan teknik, kozmetik veya laboratuvar kaliteleri gıdada kullanım için uygun olmayabilir. E 470a spesifikasyonuna uygunluk belgelenmelidir
• Yağ asidi kaynağı bilinmelidir. Palmiye, soya, hayvansal yağ gibi kaynaklar helal, koşer, vejetaryen veya alerjen beyanı açısından önemlidir. Kaynak belgesi tedarikçiden istenmelidir
• Kullanım hedef ülkenin mevzuatına uygun olmalıdır. AB, ABD ve Türkiye’de izinli gıda kategorileri, miktar sınırları ve etiketleme kuralları farklı olabilir. Güncel mevzuat kontrol edilmelidir
• pH değeri kontrol edilmelidir. Asidik ortamda stearat serbest stearik aside dönüşür ve işlevini yitirir. Ürün alkali olduğundan son ürünün pH değerini de yükseltebilir
• Su sertliği dikkate alınmalıdır. Kalsiyum ve magnezyum iyonları çözünmeyen sabun oluşturur; jelleşme sıcaklığı ve emülsiyon kararlılığı bu nedenle değişebilir. Gerekirse yumuşatılmış veya demineralize su kullanılır
• Çözme sıcaklığı sağlanmalıdır. Potasyum sabunları soğuk suda iyi çözünmez; sulu faz proseslerde genellikle 70–95 °C aralığına ısıtılır. Aşırı köpürme ve hava girişi izlenmelidir
• Nemden korunmalıdır. Ürün nemle topaklanabilir ve ince toz hâlinde birikinti oluşturabilir. Açılan ambalaj hemen kapatılmalı, kalan ürün ana ambalaja geri konmamalıdır
• Toz oluşumu önlenmelidir. İnce toz yanıcı toz-hava karışımı oluşturabilir. Tutuşturucu kaynaklardan uzak durulmalı, topraklama ve havalandırma sağlanmalıdır
• Uyumsuz maddelerden uzak tutulmalıdır. Kuvvetli oksitleyiciler, peroksitler ve kuvvetli mineral asitlerle temas edilmemelidir
• Çapraz bulaşmadan kaçınılmalıdır. Gıda üretiminde ekipman, tartım kapları ve kürekler temiz, kuru ve sadece gıda amaçlı olmalıdır
• Koruyucu donanım kullanılmalıdır. Toz nedeniyle göz ve üst solunum yolu tahrişi olabilir; koruyucu gözlük, eldiven ve gerektiğinde toz maskesi kullanılmalıdır
• Miktar iyi üretim uygulamasına göre belirlenmelidir. Katkı maddesi teknolojik amaç için gerekli en düşük düzeyde kullanılmalı, etikette E 470a olarak beyan edilmelidir
Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve ürüne özgü SDS ile TDS belgelerinin yerine geçmez.
POTASYUM STEARAT İÇİN BAŞLANGIÇ FORMÜLASYON YAKLAŞIMLARI
Aşağıdaki örnekler, Potasyum Stearat’ın gıda formülasyonlarında nasıl değerlendirilebileceğini göstermek amacıyla hazırlanmış başlangıç yaklaşımlarıdır. Bunlar doğrulanmış ticari reçeteler, üretim talimatları veya mevzuata uygun nihai formüller değildir.
Verilen oranlar laboratuvar ön denemeleri için örnek başlangıç seviyeleridir ve her formülün toplamı %100’dür. Gıdada kullanılacak her bileşenin gıda kalitesinde olması ve E 470a kullanım koşullarının hedef ülke için doğrulanması gerekir.
Kullanılacak ürünün yağ asidi bileşimi, serbest alkali içeriği, suyun sertliği, pH ve sıcaklık sonucu değiştirir. Her uygulamada teknik değerlendirme, gıda güvenliği ve ilgili mevzuat kontrolleri yapılmalı; oranlar uzmanlarca gözden geçirilmelidir.
ÖRNEK 1: PASTA JELİ EMÜLGATÖR SİSTEMİNDE POTASYUM STEARAT KULLANIMININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Pasta jeli emülgatör sisteminin sulu fazında yer alan Potasyum Stearat’ın jel kararlılığı, jelleşme sıcaklığı, hamur havalanması ve kek özellikleri üzerindeki etkisini incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Su: yaklaşık %65
Damıtılmış monogliserit ve poligliserol ester karışımı: yaklaşık %30
Potasyum Stearat (macun veya toz): yaklaşık %5
Uygulama yaklaşımı:
• Sulu faz hazırlanır ve suyun sertliği kaydedilir; kalsiyum içeriği yüksek suyun jelleşme sıcaklığını düşürdüğü bilinir.
• Su fazı yaklaşık 95 °C’ye ısıtılır ve Potasyum Stearat çözülür.
• Isıtılmış sulu faz, yağ fazının içine yüzey altından eklenir; böylece hava sürüklenmez.
• Yüksek hızlı karıştırıcıyla karıştırılır, iyice karıştıktan sonra düşük hıza geçilir ve hava kabarcıklarının çıkması beklenir.
• Sıcaklık, jelleşme sıcaklığının altına düşmeyecek şekilde kontrollü soğutulur; jel berraklaştığında paketlenir.
• Jelin kıvamı, jelleşme sıcaklığı ve zamanla kararlılığı izlenir; jel kek hamuruna eklenir.
• Hamur yoğunluğu, kek özgül hacmi, gözenek yapısı ve kırıntı yumuşaklığı ölçülerek sonuçlar karşılaştırılır.
• Sıcak karışımla çalışırken ısıya dayanıklı eldiven ve koruyucu gözlük kullanılır; tüm bileşenler gıda kalitesinde olmalıdır.
ÖRNEK 2: KURU BAHARAT VE ÇEŞNİ KARIŞIMLARINDA POTASYUM STEARAT TOPAKLANMAYI ÖNLEYİCİ DÜZEYİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Toz baharat ve çeşni karışımında Potasyum Stearat’ın nem altında topaklanma, akışkanlık ve tane yapısı üzerindeki etkisini incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Kurutulmuş baharat ve çeşni karışımı: yaklaşık %99,5
Potasyum Stearat: yaklaşık %0,5
Uygulama yaklaşımı:
• Karışım kuru ve temiz bir ekipmanda hazırlanır; Potasyum Stearat ince toz hâlinde ve önceden elenmiş olarak eklenir.
• Karıştırma, homojen dağılım sağlanacak ancak ürünün öğütülmesine yol açmayacak süreyle yapılır.
• Karışımın nem içeriği ölçülür; topaklanma eğilimi nemli ortamda belirli süre bekletilerek değerlendirilir.
• Akışkanlık, eleme kalıntısı ve toz yoğunluğu ölçülür; katkısız karışım ile karşılaştırılır.
• Tat, görünüm ve çözünme davranışı duyusal olarak kontrol edilir.
• Kullanım yalnızca ilgili ülkenin izin verdiği gıda kategorilerinde yapılmalıdır; AB’de kurutulmuş baharatlarda izin vardır.
• Toz oluşumu ve yanıcı toz riskine karşı havalandırma ve topraklama sağlanır, maske ve gözlük kullanılır.
ÖRNEK 3: SOFRA TATLANDIRICISI TABLETİNDE POTASYUM STEARAT KAYGANLAŞTIRICI DÜZEYİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Tablet hâlindeki sofra tatlandırıcısında Potasyum Stearat’ın sıkıştırma, kalıptan çıkış, tablet sertliği ve dağılma süresi üzerindeki etkisini incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Tatlandırıcı ve dolgu granülü: yaklaşık %99,25
Potasyum Stearat: yaklaşık %0,75
Uygulama yaklaşımı:
• Granül kuru ortamda hazırlanır; Potasyum Stearat elenir ve karışımın sonunda eklenir.
• Kayganlaştırıcıyla karıştırma süresi kısa tutulur; aşırı karıştırma yüzeyi hidrofobik yapıp dağılmayı geciktirebilir.
• Tablet farklı sıkıştırma kuvvetlerinde basılır ve kalıptan çıkış kuvveti ölçülür.
• Tablet sertliği, aşınma kaybı, ağırlık değişimi ve suda dağılma süresi karşılaştırılır.
• Kalıba veya zımbaya yapışma gözlemlenir; kayganlaştırıcısız deneme referans alınır.
• Kullanım, ilgili ülkenin tablet hâlindeki sofra tatlandırıcılarına ilişkin kurallarına uygun olmalıdır; AB’de bu kategori için kullanıma izin verilir.
• Çalışma sırasında toz maskesi ve gözlük kullanılır, toz birikimi önlenir.
POTASYUM STEARAT’A BENZER ÜRÜNLER VE ALTERNATİFLER
Potasyum Stearat’ın alternatifi, yalnızca başka bir yağ asidi tuzu seçmek anlamına gelmez. Gıdada alternatif belirlenirken işlev, pH aralığı, çözünürlük, tat etkisi, mevzuat izni, etiket beyanı ve maliyet birlikte değerlendirilmelidir.
POTASYUM STEARAT VE SODYUM STEARAT
Sodyum stearat, aynı yağ asidinin sodyum tuzudur ve E 470a kapsamında aynı gruptadır. Potasyum tuzuna göre daha serttir, suda daha zor çözünür ve sert sabun verir. Potasyum Stearat ise daha yumuşak ve suda daha kolay dağılan bir yapı sağlar.
Sodyum stearat, sodyum alımının sınırlanmak istendiği ürünlerde dezavantaj oluşturabilir. Potasyum tuzu ise potasyum içeriğiyle sodyumu azaltma hedefine uyar. Seçim, çözünme hızı ve ürünün tuz profiline göre yapılır.
POTASYUM STEARAT VE KALSİYUM STEARAT
Kalsiyum stearat suda çözünmez ve daha çok topaklanmayı önleyici, ayırıcı ve kayganlaştırıcı olarak kullanılır. Toz ve tablet üretiminde yaygındır. Emülsiyon oluşturma gücü Potasyum Stearat’a göre çok sınırlıdır.
Su fazında çalışması gereken emülgatör sistemlerinde kalsiyum tuzu uygun değildir. Kuru karışımlarda ise suda çözünmemesi, nem alıcı karışımlarda avantaj sağlayabilir. Gıda kullanım kategorileri ve izinleri ayrıca kontrol edilmelidir.
POTASYUM STEARAT VE MAGNEZYUM STEARAT
Magnezyum stearat, gıdada E 470b olarak kayıtlıdır ve tablet kayganlaştırıcısı olarak çok yaygındır. Suda çözünmez, tabletin kalıba yapışmasını azaltır ve bu görevde Potasyum Stearat’tan daha sık tercih edilir.
Emülgatör olarak etkisi sınırlıdır. Bu nedenle sulu sistemlerde Potasyum Stearat’ın yerini almaz. Tablet gibi kuru uygulamalarda ise doğrudan alternatif olabilir.
POTASYUM STEARAT VE MONO VE DİGLİSERİTLER
Yağ asitlerinin mono ve digliseritleri (E 471), gıdada en yaygın emülgatör grubudur. Hamur, margarin, krema ve pasta jelinde temel emülgatör olarak kullanılırlar. Su ve yağ arasındaki ara yüzeyi güçlü biçimde düşürürler.
Potasyum Stearat çoğunlukla bu emülgatörlerin yerine değil, onlarla birlikte kullanılır. Özellikle pasta jelinde sulu fazın kararlılığına katkı sağlar. Yalnızca monogliserit kullanılan sistemler daha basit, ancak pH dengesi daha sınırlı olabilir.
POTASYUM STEARAT VE POLİGLİSEROL ESTERLERİ
Yağ asitlerinin poligliserol esterleri (E 475) hava tutma ve köpük kararlılığı açısından başarılıdır. Kek, bisküvi ve çırpılabilir kremalarda kullanılır. Alkali tuzlara göre pH’tan daha az etkilenirler.
Potasyum Stearat gibi alkali bir tuz kullanılamayan asidik sistemlerde bu esterler daha uygun olabilir. Maliyetleri ve etkileri uygulamaya göre değişir.
POTASYUM STEARAT VE STEAROİL LAKTİLATLAR
Sodyum ve kalsiyum stearoil laktilat (E 481, E 482), özellikle ekmek ve hamur ürünlerinde hamur güçlendirici ve yumuşatıcı olarak kullanılır. Nişasta ve gluten ile etkileşerek ekmek kırıntısının yumuşak kalmasına yardım eder.
Potasyum Stearat ise daha çok emülsiyon ve jel sistemlerinde yer alır. İkisi birbirinin yerine her uygulamada geçmez; ekmek ve hamurda stearoil laktilatlar, pasta jelinde ise stearat tuzu daha yaygındır.
POTASYUM STEARAT VE LESİTİN
Lesitin (E 322), fosfolipit yapılı doğal bir emülgatördür. Margarin, çikolata, kek ve toz ürünlerde kullanılır. Etiketinde doğal köken avantajı sağlar. Soya veya ayçiçeği kaynaklı olabilir; soya kaynaklı ürünlerde alerjen beyanı gerekir.
Asit ve tuzdan daha az etkilendiği için geniş pH aralığında çalışır. Rengi ve kokusu ürüne yansıyabilir. Alkali sabun karakteri olmadığından jel oluşturma gücü Potasyum Stearat’tan farklıdır.
POTASYUM STEARAT VE POLİSORBATLAR, SAKAROZ ESTERLERİ
Polisorbatlar (E 432–436) ve sakaroz esterleri (E 473), hidrofilik ağırlıklı emülgatörlerdir. Yağ içinde su değil, sudaki yağ emülsiyonlarında ve köpüklü ürünlerde etkilidir. Düşük dozlarda çalışırlar ve pH değişimine karşı daha kararlıdırlar.
Potasyum Stearat’tan farklı olarak yağ asidi sabunu değildir; sert suda çökelme yapmazlar. Ancak maliyetleri ve kullanım sınırları farklıdır, ayrıca polisorbatların tadı bazı ürünlerde fark edilebilir.
POTASYUM STEARAT VE SİLİKON DİOKSİT
Silikon dioksit (E 551), toz gıdalarda en yaygın topaklanmayı önleyicilerden biridir. Nemi emerek akışkanlığı korur ve çok düşük dozlarda etkilidir. Kimyasal olarak inerttir.
Potasyum Stearat ise tanecik yüzeyini kaplayarak çalışır ve aynı zamanda emülgatör ya da yağlayıcı işlevi taşır. Çok yağlı ve nemli tozlarda silikon dioksit daha etkili olabilir; stearat tuzu ise yağ benzeri doku gereken karışımlarda tercih edilebilir.
POTASYUM STEARAT VE DİĞER POTASYUM SABUNLARI
Potasyum oleat ve potasyum palmitat gibi diğer potasyum yağ asidi tuzları benzer yüzey aktif davranış gösterir. Doymamış yağ asitli oleat daha sıvı ve daha kolay çözünür, palmitat ise stearata yakın bir yapıdadır.
Gıda katkısı olarak bu tuzlar aynı E 470a grubunda değerlendirilir. Ticari Potasyum Stearat çoğu zaman stearat ve palmitat karışımı olduğundan fark çoğu kez yağ asidi bileşiminden kaynaklanır.
POTASYUM STEARAT İÇİN KALİTE KONTROL VE SATIN ALMA KRİTERLERİ
Potasyum Stearat aynı adla satılsa da yağ asidi bileşimi, serbest alkali, nem ve safsızlık düzeyi üreticiye ve kaliteye göre farklılık gösterir. Gıda kullanımı için ürünün E 470a spesifikasyonuna uygunluğu belgeyle teyit edilmelidir.
Kalite kontrol ve satın alma sürecinde değerlendirilebilecek başlıca parametreler:
• Saflık (assay): AB spesifikasyonunda kurutulmuş maddede en az yüzde 95 beklenir. Bazı tedarikçilerde kuru maddede en az yüzde 97,5 veya yüzde 98 verilir
• Potasyum içeriği: AB spesifikasyonunda K₂O yüzde 13–21,5 aralığındadır. Saf stearat için kuramsal değer yaklaşık yüzde 14,6’dır
• Serbest yağ asitleri: AB ve JECFA spesifikasyonunda en çok yüzde 3 olarak verilir. Yüksekliği kötü tat, koku ve düşük emülsiyon performansına işaret edebilir
• Serbest alkali: AB spesifikasyonunda sodyum hidroksit cinsinden en çok yüzde 0,1; bazı tedarikçilerde serbest KOH için yüzde 0,2’ye kadar sınır görülür. Alkali fazlası ürünün tahriş gücünü ve pH’ını artırır
• Sabunlaşmayan madde: En çok yüzde 2 olarak verilir. Ham madde olan yağın saflığını gösterir
• Alkolde çözünmeyen madde: Sodyum ve potasyum tuzları için en çok yüzde 0,2’dir
• Yağ asidi bileşimi: Stearik ve palmitik asit oranı, tedarikçiye göre en az yüzde 90 gibi değerlerle belirtilebilir. Bu oran ürünün erime ve çözünme davranışını belirler
• İyot değeri: Doymamış yağ asitlerinin miktarını gösterir. Bazı tedarikçilerde en çok 3–4 verilir; düşük olması renk ve oksidasyon kararlılığı açısından önemlidir
• Nem: AB spesifikasyonunda su sınırı yoktur; tedarikçiler kurutma kaybı için en çok yüzde 2–6 aralığında değerler verir. Nem, topaklanmayı ve raf ömrünü etkiler
• Ağır metaller ve zehirli elementler: AB spesifikasyonunda arsenik en çok 3, kurşun 2, cıva 1 ve kadmiyum 1 mg/kg’dır. Bazı tedarikçiler toplam ağır metal için kurşun cinsinden 10 mg/kg’a kadar sınır verir
• Görünüm ve koku: Beyaz veya krem beyazı toz, pul ya da yarı katı olmalıdır. Sarı renk, acılaşmış koku veya yabancı madde kalite sorunudur
• Yağ asidi kaynağı: Bitkisel veya hayvansal köken, palmiye, soya gibi kaynaklar, helal ve koşer durumu ile alerjen beyanı belgelenmelidir
• Belgeler: Parti bazlı analiz sertifikası, güncel SDS, TDS, gıda kalitesi beyanı, gıda güvenliği sertifikası ve mevzuat uygunluk bilgisi istenmelidir
• Ambalaj ve parti: Bir tedarikçide 25 kg’lık torba veya varil, başka bir tedarikçide 25 veya 50 kg’lık polietilen astarlı torba görülür. Parti numarası, üretim ve son kullanma tarihi kontrol edilmelidir
Üreticinin tipik değerleriyle bağlayıcı ürün spesifikasyonları birbirinden ayrılmalıdır. Tipik değerler genellikle bilgilendirme amaçlıdır; satın alma sözleşmesinde yer alan spesifikasyon ve analiz sertifikasındaki parti sonuçları esas alınmalıdır.
POTASYUM STEARAT’IN DEPOLANMASI VE TAŞINMASI
Potasyum Stearat kuru ve kapalı ambalajda uzun süre kararlıdır. Gıda katkı maddesi olduğundan depolama sırasında hijyen ve çapraz bulaşma da ayrıca önem taşır.
• Sıcaklık ve yer: Serin ve kuru bir yerde, ısı kaynaklarından ve doğrudan güneş ışığından uzakta saklanır. Yüksek sıcaklık ürünün topaklanmasını ve kokusunu olumsuz etkiler
• Nem: Ambalaj sıkıca kapalı tutulmalıdır. Ürün nem çeker; nemlenen ürün topaklanır ve çözünme davranışı değişir
• Ambalaj: Orijinal ambalajında, etiketi bozulmadan saklanmalıdır. Açılan ambalajdaki artık ürün ana ambalaja geri konulmamalıdır. Bir tedarikçide 25 kg’lık varil veya polietilen torba ile folyo torba birlikte kullanılır
• Depolama ortamı: Gıda katkı maddeleri için ayrılmış, temiz, kokusuz ve haşere kontrolü yapılan bir alan tercih edilir. Güçlü kokulu ve kimyasal maddelerle birlikte depolanmamalıdır
• Uyumsuz maddeler: Kuvvetli oksitleyiciler, peroksitler ve kuvvetli mineral asitlerden ayrı tutulmalıdır. Asitlerle temas stearik asit oluşturur ve ürünün işlevini bozar
• Toz ve yangın: İnce toz yanıcı toz-hava karışımı oluşturabilir. Tutuşturucu kaynaklardan uzak durulmalı, toz birikimi önlenmelidir
• İstifleme: Paletler yerden yüksekte ve duvardan ayrı istiflenmeli, alt katlardaki ambalajların ezilmemesine dikkat edilmelidir
• Raf ömrü: Bir tedarikçide uygun koşullarda iki yıl verilir. Uzun bekletilen ürün kullanımdan önce serbest yağ asidi, nem ve koku açısından yeniden test edilebilir
• Taşımacılık: Güvenlik bilgi formlarında ürün ADR, IMDG, IATA ve DOT kapsamında tehlikeli madde olarak sınıflandırılmaz. UN numarası verilmez
• Taşıma sınıflandırması: Bu durum ürün formuna, bileşimine ve belge tarihine bağlı olabilir. Sevkiyat öncesinde tedarikçinin güncel SDS’i ve geçerli taşımacılık mevzuatı esas alınmalıdır
• Taşıma sırasında: Ambalaj bütünlüğü korunmalı, nemden ve ısıdan korunmalı, gıda dışı kimyasallarla aynı araçta ve temas riski olacak şekilde yüklenmemelidir
POTASYUM STEARAT’IN GÜVENLİK BİLGİLERİ
Potasyum Stearat, gıda katkı maddesi olarak değerlendirilmiş ve düşük toksisiteli bir maddedir. Farklı üreticilerin güvenlik bilgi formlarında sınıflandırma farklılık gösterir; çoğu belgede ürün tehlikeli olarak sınıflandırılmaz, bazılarında ise cilt ve göz tahrişi bildirilir.
Aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve üreticiye özgü güvenlik bilgi formunun yerine geçmez. Her tedarikçinin kendi SDS’i dikkate alınmalıdır.
Başlıca güvenlik konuları:
• Tehlike sınıfları: Çoğu SDS’te ürün sınıflandırılmamıştır. Bazı belgelerde cilt tahrişi (H315) ve ciddi göz tahrişi (H319) bildirilir. Sınıflandırma, serbest alkali içeriğine ve ürünün bileşimine bağlı olarak değişebilir
• Sınıflandırma farkları: Bazı belgelerde sucul toksisite ifadesi yer alır, ancak bu bilgiler başka ürünlerden kopyalanmış olabilir. Doğru sınıflandırma için tedarikçiden güncel ve parti ile uyumlu SDS istenmelidir
• Gıda güvenliği: AB’de Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi, bildirilen kullanım düzeylerinde güvenlik kaygısı saptamamış; JECFA kabul edilebilir günlük alımı “belirtilmemiş” olarak kabul etmiştir. Bu değerlendirmeler gıda kalitesindeki ürüne ve izinli kullanıma dayanır
• Cilt ve göz teması: Toz veya yoğun çözelti alkali olduğundan tahrişe neden olabilir. Temas hâlinde bol suyla yıkanmalı, göz için en az 15 dakika durulanmalı, tahriş sürerse tıbbi yardım alınmalıdır
• Solunum: İnce toz solunum yollarını tahriş edebilir. Kişi temiz havaya çıkarılmalı, belirtiler sürerse tıbbi yardım alınmalıdır
• Yutma: Gıda içindeki izinli kullanım düzeyinden fazla miktarda yutulması hâlinde ağız çalkalanmalı ve rahatsızlık sürerse sağlık kuruluşuna veya zehir danışma merkezine (Türkiye’de 114) başvurulmalıdır
• Yangın ve reaktivite: Ürün kolay yanmaz, ancak ince toz yanıcı toz-hava karışımı oluşturabilir. Yangında karbon dioksit, karbon monoksit ve potasyum oksit oluşabilir
• Mesleki maruziyet: Bazı güvenlik bilgi formlarında toz için 10 mg/m³ ACGIH değeri anılır. Türkiye’deki güncel sınırlar ayrıca kontrol edilmelidir
• Kişisel koruyucu donanım: Koruyucu gözlük, eldiven, uygun iş giysisi ve toz oluşan yerlerde toz maskesi kullanılmalıdır
• Dökülme: Toz oluşturmadan süpürülerek veya vakumla kapalı bir kapta toplanmalıdır. Kaygan zemin oluşturabileceğinden kalan kısım nemli bezle temizlenmelidir
• Çevre: Yağ asidi sabunlarının genel olarak biyolojik olarak bozunabilir olduğu bildirilir. Yine de büyük miktarlar su yollarına ve kanalizasyona bırakılmamalıdır
• Atık: Artık ürün ve kirli ambalaj yerel mevzuata göre bertaraf edilmelidir. Gıda üretiminde kalan ürün gıda zincirine geri verilmemelidir
POTASYUM STEARAT’I SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Doğru ürünün seçilmesi için önce ürün kimliğinin açık biçimde belirlenmesi gerekir. Potasyum Stearat; sodyum, kalsiyum ve magnezyum stearatlar, stearik asit ve hazır pasta jeli macunlarıyla karıştırılabildiği için yalnızca “stearat” yazan bir talep yetersizdir.
Talepte ürün adı olarak Potasyum Stearat veya Potassium Stearate, CAS numarası 593-29-3, EC numarası 209-786-1 ve gıda için E 470a birlikte belirtilmelidir.
Satın alırken dikkat edilecek başlıca konular:
• Gıda kalitesi: Ürünün gıda katkı maddesi olarak E 470a spesifikasyonuna uygunluğu yazılı olarak teyit edilmelidir. Teknik veya kozmetik kalite gıdada kullanılmamalıdır
• Kullanım amacı ve mevzuat: Ürünün hangi gıda kategorisinde ve hangi ülkede kullanılacağı netleştirilmeli, izin ve miktar sınırları doğrulanmalıdır
• Teknik spesifikasyonlar: Saflık, K₂O, serbest yağ asitleri, serbest alkali, sabunlaşmayan madde, nem ve ağır metal sınırları açık biçimde istenmelidir
• Yağ asidi bileşimi ve kaynağı: Stearat ve palmitat oranı ile bitkisel ya da hayvansal köken, helal ve koşer durumu sorulmalıdır
• Form: Toz, pul veya macun gereksinimi belirtilmelidir; çözünme hızı ve toz oluşumu bu seçime bağlıdır
• Ambalaj ve lojistik: Net miktar, nemden koruyan ambalaj, palet düzeni ve gıda amaçlı etiketleme belirlenmelidir
• Parti tutarlılığı: Ardışık partilerin analiz sertifikaları ve fiziksel görünümleri karşılaştırılmalıdır
• Raf ömrü: Teslim edilen ürünün üretim tarihi ve kalan raf ömrü sorulmalıdır
• Belgeler: SDS, TDS, COA, gıda güvenliği sertifikası ve REACH durumu istenmelidir
• Tedarikçinin teknik desteği: Pasta jeli, margarin gibi uygulamalarda dozaj, çözme ve su sertliği konusunda destek değerlendirilmelidir
• Toplam tedarik maliyeti: Birim fiyatın yanı sıra gerekli doz, ambalaj, depolama ve kalite kontrol maliyeti birlikte hesaplanmalıdır
Fiyat karşılaştırması yaparken yalnızca kilogram fiyatına değil, saflığa, kalite sınıfına, belge düzeyine ve tedarik güvencesine de bakılmalıdır.
POTASYUM STEARAT’IN ATAMAN KİMYA’DAN TEDARİĞİ
Potasyum Stearat; gıda emülgatörü, topaklanmayı önleyici, kozmetik ve sabun bileşeni ile sanayide yağlayıcı olarak değerlendirilen çok amaçlı bir üründür. ATAMAN KİMYA web sitesinde Potasyum Stearat için bir ürün sayfası bulunmaktadır.
Mevcut ürün sayfasında madde ağırlıklı olarak anyonik yüzey aktif madde olarak kozmetik ve kişisel bakım kullanımlarıyla tanıtılmaktadır. Sayfada gıda kalitesine, E 470a spesifikasyonuna veya ambalaja ilişkin bir bilgi yer almamaktadır.
Bu nedenle gıda kalitesinde Potasyum Stearat arayan firmaların, ürünün E 470a spesifikasyonuna uygunluğunu, mevcut kalite sınıfını ve belgelerini sipariş öncesinde ATAMAN KİMYA’dan açıkça teyit etmesi önemlidir.
ATAMAN KİMYA’dan Potasyum Stearat tedariki hakkında bilgi almak isteyen firmalar, kullanım alanlarını ve teknik ihtiyaçlarını paylaşarak ürün uygunluğu, güncel tedarik durumu, ambalaj seçenekleri ve fiyat teklifi konusunda bilgi talep edebilir.
Ürünün güncel stok durumu, menşei, kalite sınıfı, gıda kalitesi beyanı, saflık ve serbest alkali değerleri, ambalajı ve kullanım amacına ilişkin mevzuat koşulları sipariş öncesinde ATAMAN KİMYA’dan teyit edilmelidir.
Teklif talebinde aşağıdaki bilgilerin paylaşılması, doğru Potasyum Stearat ürününün değerlendirilmesini kolaylaştırır:
• Kullanım sektörü ve nihai uygulama
• Gıda, kozmetik veya teknik kalite gereksinimi; gıda için E 470a talebi
• Hedef gıda kategorisi ve kullanılacak ülke
• Saflık, K₂O, serbest yağ asitleri ve serbest alkali için istenen sınırlar
• Talep edilen form: toz, pul veya macun
• Yağ asidi kaynağı, helal veya koşer gibi özel gereksinimler
• Tahmini sipariş miktarı
• İstenen ambalaj türü
• Talep edilen teknik belgeler: SDS, TDS, COA ve gıda güvenliği belgeleri
• Varsa mevcut ürünün TDS veya COA bilgileri
POTASYUM STEARAT HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
Potasyum Stearat nedir?
Potasyum Stearat, stearik asidin potasyum tuzudur ve C₁₈H₃₅KO₂ formülüne sahiptir. Gıdada emülgatör ve topaklanmayı önleyici olarak E 470a koduyla kullanılır; kozmetik, sabun ve plastik gibi alanlarda da yer alır.
Potasyum Stearat ne demektir?
Stearat adı, 18 karbonlu doymuş yağ asidi olan stearik asitten gelir. Potasyum ise bu asidin tuzunu oluşturan katyondur. Maddeye potasyum oktadekanoat ve stearik asit potasyum tuzu da denir.
Potasyum Stearat’ın CAS numarası nedir?
CAS numarası 593-29-3’tür. Stearik asit ve palmitik asit karışımından üretilen ticari yağ asidi tuzları için 66072-07-9 gibi karışım numaraları da kullanılabilir.
Potasyum Stearat’ın EC / EINECS numarası nedir?
EC numarası 209-786-1’dir. Yağ asidi karışımı tuzlarında bazı tedarikçiler 266-119-7 numarasını verir.
Potasyum Stearat’ın kimyasal formülü nedir?
Formülü C₁₈H₃₅KO₂ veya CH₃(CH₂)₁₆COOK’tur. Molekül ağırlığı yaklaşık 322,57 g/mol’dür.
Gıda kalitesi Potasyum Stearat ne anlama gelir?
Gıda kalitesi, ürünün E 470a gıda katkı maddesi spesifikasyonunu karşıladığı ve gıda üretimine uygun koşullarda üretildiği anlamına gelir. AB’de saflık en az yüzde 95, serbest yağ asitleri en çok yüzde 3 ve ağır metal sınırları belirlidir.
Potasyum Stearat’ın INCI adı nedir?
INCI adı Potassium Stearate’tir. INCI adının bulunması, ürünün her kozmetik üründe sınırsız kullanılabileceği anlamına gelmez.
Potasyum Stearat kozmetikte kullanılır mı?
Evet. Sabun, temizleyici, tıraş köpüğü ve kremlerde temizleyici ve emülgatör olarak yer alır. Yağ asitleri ve tuzları, tahriş edici olmayacak şekilde formüle edildiğinde kozmetikte güvenli kabul edilmektedir.
Potasyum Stearat’ın E kodu var mı?
Evet. E 470a koduyla yağ asitlerinin sodyum, potasyum ve kalsiyum tuzları arasında yer alır. Codex numarası INS 470(i)’dir. Magnezyum tuzları E 470b’dir.
Potasyum Stearat ile sodyum stearat arasındaki fark nedir?
Her ikisi de stearik asit tuzudur. Potasyum tuzu daha yumuşak ve suda daha kolay dağılırken sodyum tuzu daha serttir. Potasyum tuzu sodyum alımını artırmaz, sodyum tuzu ise sodyum içerir.
Potasyum Stearat ne amaçla kullanılır?
Gıdada emülgatör, topaklanmayı önleyici, ayırıcı ve yardımcı kıvam verici olarak, kozmetikte temizleyici olarak, sanayide yağlayıcı ve emülsiyon polimerizasyonu emülgatörü olarak kullanılır.
Potasyum Stearat hangi sektörlerde kullanılır?
Fırıncılık ve pastacılık, margarin ve yağ ürünleri, bitkisel krema, soslar, toz gıdalar, tablet ürünler, şekerleme ve sakız, kozmetik ve sabun, plastik, sentetik kauçuk ve tekstil sektörlerinde kullanılır.
Potasyum Stearat emülgatör işlevini nasıl gerçekleştirir?
Yağ sever uzun zincirli kuyruk yağ fazına, suyu seven karboksilat kısmı ise su fazına yönelir. Böylece ara yüzey gerilimini düşürür ve damlacıkları sararak emülsiyonu kararlı tutar.
Potasyum Stearat ne işe yarar?
Yağ ve suyun ayrışmasını engeller, tozların topaklanmasını azaltır, tablet ve kalıp yüzeylerinde yapışmayı önler ve pasta jelinde hava tutmayı destekler.
Potasyum Stearat pasta jeli ve kekte nasıl çalışır?
Yağ fazındaki monogliseritlerle birlikte jel yapısının kararlılığına katkı sağlar. Hamurun havalanmasını ve hava kabarcıklarının dağılımını destekler. Jelleşme sıcaklığı su sertliğiyle düşer.
Potasyum Stearat suda çözünür mü?
Soğuk suda az çözünür, sıcak suda ve etanolde çözünür. Potasyum sabunları belirli bir sıcaklıkta aniden çözünür. Eter ve kloroformda çözünmez. Sulu çözeltisi alkalidir.
Gıdada ne kadar Potasyum Stearat kullanılır?
AB’de genel olarak miktar sınırı olmayan, yani teknolojik ihtiyaca göre en düşük düzeyde kullanılan bir katkı grubudur. Kategoriye göre izin ve koşullar değişir; doz ürüne, formüle ve mevzuata göre belirlenir. Güncel mevzuat kontrol edilmelidir.
Potasyum Stearat tehlikeli bir madde midir?
Çoğu güvenlik bilgi formunda tehlikeli olarak sınıflandırılmaz. Bazı belgelerde cilt ve göz tahrişi bildirilir. İnce tozu yanıcı toz-hava karışımı oluşturabilir. Yine de koruyucu gözlük ve eldivenle kullanılmalıdır.
Potasyum Stearat neden cilt ve gözde tahrişe yol açabilir?
Sulu çözeltisi alkali olduğundan ve yüzey aktif madde olduğundan deri yağını ve koruyucu tabakayı bozabilir. Serbest alkali fazlası tahriş gücünü artırır. Kuru toz da gözü mekanik olarak tahriş edebilir.
Potasyum Stearat REACH kapsamında kayıtlı mıdır?
Doğal kaynaklı C6–C24 yağ asitleri ve bunların potasyum, sodyum, kalsiyum ve magnezyum tuzları REACH Ek V kapsamında kayıt yükümlülüğünden muaf tutulur. Belirli bir ürünün kayıt veya muafiyet durumu tedarikçiden teyit edilmelidir.
Potasyum Stearat’ın fiziksel görünümü nasıldır?
Beyaz veya krem beyazı toz, pul ya da yarı katı maddedir. Hafif yağ asidi kokusu taşıyabilir. Macun biçiminde de bulunur.
Potasyum Stearat’ın UN numarası nedir?
Güvenlik bilgi formlarında ürün karayolu, deniz ve hava taşımacılığında tehlikeli madde olarak sınıflandırılmadığından UN numarası verilmez. Sevkiyat öncesinde tedarikçinin güncel SDS’i kontrol edilmelidir.
Potasyum Stearat’ta serbest yağ asitleri, serbest alkali ve ağır metaller neden önemlidir?
Serbest yağ asitleri tat, koku ve emülsiyon performansını bozar. Serbest alkali tahrişi ve pH’ı artırır. Arsenik, kurşun, cıva ve kadmiyum gıda güvenliği açısından sınırlıdır. Bu nedenle değerler COA üzerinden doğrulanmalıdır.
Potasyum Stearat fiyatı neye göre değişir?
Fiyat; saflık, kalite sınıfı, yağ asidi kaynağı, form, ambalaj, sipariş miktarı, menşe, belgelendirme ve lojistik koşullarına göre değişir. Gıda kalitesi ve helal ya da koşer belgesi maliyeti artırabilir.
Potasyum Stearat’ın alternatifi var mı?
Evet. Sodyum, kalsiyum ve magnezyum stearat, mono ve digliseritler, poligliserol esterleri, stearoil laktilatlar, lesitin, sakaroz esterleri ve silikon dioksit uygulamaya göre alternatif olabilir. Hiçbiri her sistemde doğrudan ikame değildir.
Potasyum Stearat nasıl depolanmalıdır?
Serin, kuru ve havalandırılan bir yerde, kapalı orijinal ambalajında, nemden, ısı kaynaklarından, kuvvetli oksitleyicilerden ve asitlerden uzak depolanmalıdır. Gıda amaçlı ürünler diğer kimyasallardan ayrı tutulmalıdır.
Potasyum Stearat satın alırken hangi belgeler istenmelidir?
SDS, TDS ve parti bazlı COA temel belgelerdir. Ayrıca E 470a uygunluk beyanı, gıda güvenliği sertifikası, yağ asidi kaynağı ve alerjen beyanı ile helal ya da koşer belgesi istenebilir.
Potasyum Stearat satın alırken hangi teknik özellikler önemlidir?
Saflık, K₂O, serbest yağ asitleri, serbest alkali, sabunlaşmayan madde, nem, ağır metaller, yağ asidi bileşimi, form, raf ömrü ve ambalaj önemlidir.
POTASYUM STEARAT – TEKNİK ÖZET
Kimyasal adı: Potasyum stearat; potasyum oktadekanoat; stearik asit potasyum tuzu
Yaygın adı: Potasyum Stearat, Potassium Stearate, E 470a
CAS No: 593-29-3
EC / EINECS No: 209-786-1
Moleküler formül: C₁₈H₃₅KO₂
Molekül ağırlığı: 322,57 g/mol
Kimyasal sınıfı: Doymuş yağ asidi tuzu; anyonik yüzey aktif madde; potasyum sabunu
Fiziksel görünüm: Beyaz veya krem beyazı toz, pul ya da yarı katı madde
Temel özellikler: Soğuk suda az, sıcak suda ve etanolde çözünür, yoğunluk yaklaşık 1,12 g/cm³, erime noktası 200 °C’nin üzerinde, sulu çözeltisi alkali
Başlıca işlevler: Emülgatör, topaklanmayı önleyici, ayırıcı, yağlayıcı, yardımcı kıvam verici, temizleyici
Önemli uygulama alanları: Pasta jeli ve kek, margarin, bitkisel krema, toz gıdalar, tablet ürünler, kozmetik ve sabun, plastik ve sentetik kauçuk
Kalite kontrol açısından kritik parametreler: Saflık, K₂O, serbest yağ asitleri, serbest alkali, sabunlaşmayan madde, nem, ağır metaller, yağ asidi bileşimi, gıda kalitesi belgeleri
Depolama: Serin, kuru ve havalandırılan alanda, kapalı ambalajda; nemden, ısıdan, kuvvetli oksitleyicilerden ve asitlerden ayrı
Mevzuat: AB’de E 470a gıda katkı maddesi, ABD’de 21 CFR 172.863 kapsamında; doğal kaynaklı yağ asidi tuzları REACH Ek V muafiyeti kapsamında; çoğu SDS’te tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında değil; kullanım izinleri ve koşulları tedarikçiden ve güncel mevzuattan teyit edilmelidir.
