Hızlı Arama
Propargil alkol susuz, suya duyarlı sentez basamakları için su içeriği düşük tutulan, bir ucunda üçlü bağ, diğer ucunda birincil alkol grubu taşıyan renksiz ile hafif sarı bir sıvıdır. CAS numarası 107-19-7, moleküler formülü C₃H₄O’dur. Su içeriği, üreticinin spesifikasyonunda tanımlanan bir üst sınırla güvence altına alınır; ticari kalitelerde bu sınır çoğunlukla en çok %0,1 ile %0,5 arasındadır. Yanıcı ve zehirli bir madde olduğundan yalnızca eğitimli personelle kullanılmalıdır.
Propinol, boya, kaplama ve ahşap koruyucularında kullanılan IPBC küf önleyicisinin üretiminde izosiyanatla birleşen alkol bileşenidir. O basamakta suyun izosiyanatı tüketip üre yan ürünü vermesi istenmediğinden düşük sulu kalite tercih edilir. Sulu nikel kaplama banyolarında ve asit inhibitörü paketlerinde ise su zaten ortamın kendisidir; bu uygulamalarda ihtiyaca göre standart kalite de değerlendirilebilir.
Hidroksimetilasetilen, ilaç ve tarım ilacı ara ürünlerinin yapı taşıdır. Sülfadiazin gibi sülfonamitlerde, fosfomisinde, klodinafop-propargil ve propargit gibi etken maddelerde propargil birimini taşır. Baz, organometalik reaktif veya izosiyanat içeren adımlarda nem sınırı kritik olabilir. Bu ürün ATAMAN KİMYA’dan tedarik edilebilir; teknik bilgi ve talepler için ATAMAN KİMYA ile iletişime geçilmesi önerilir.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ NEDİR?
Propargil alkol susuz, prop-2-in-1-ol maddesinin su içeriği özellikle düşük tutulmuş ticari kalitesidir. Madde HC≡C–CH₂OH yapısındadır. Kimyasal kimliği standart kaliteyle aynıdır; fark, kontrollü nem düzeyi ile buna bağlı analiz ve belge ayrıntılarıdır.
Susuz kalite, su içeriği tanımlı bir üst sınırın altında tutulan üründür. İncelenen ticari belgelerde iki tedarikçi en çok %0,1 su bildirirken, bir laboratuvar kalitesi Karl Fischer yöntemiyle en çok %0,5 su belirtir. Sınır ve ölçüm yöntemi, ürünün analiz sertifikasında yer alır.
Kalitenin güvencesi, spesifikasyondaki su sınırı ve onu doğrulayan ölçüm yöntemidir. Karl Fischer titrasyonu bu amaçla yaygın biçimde kullanılır.
Madde suyla her oranda karışır. Ayrı bir su fazı oluşmadığından, ürüne giren nem gözle fark edilmez; bu nedenle su düzeyi ölçümle izlenir ve kapalı ambalajla korunur.
Suyla kaynama noktası yaklaşık 97,5 °C olan bir azeotrop verir. Merck Index karışımı ağırlıkça yaklaşık 39,5 kısım propargil alkol ve 60,5 kısım su olarak verir; 1948 tarihli bir patent ise yaklaşık %45,5 bildirir. Fark kaynağa ve ölçüme bağlıdır. Her iki durumda da sıradan damıtma suyu tamamen ayıramaz.
Bu nedenle kurutma, üretimin gerçek bir adımıdır. Madde Reppe sentezinde bütindiyolün yan ürünü olarak sulu ortamdan çıkar. Eski patent, o günkü yöntemlerle en çok %97 saflığa ulaşıldığını; benzenle azeotropik kurutma, asitli metanolle formaldehit giderme ve yaklaşık 70 mmHg vakumda damıtmayla yaklaşık %99,5’e çıkıldığını anlatır.
Başka bir patentte, dimetil sülfoksit ortamından geri kazanılan ürünün damıtığında %85,9 propargil alkol ile %10,5 su bulunmuştur; beslemedeki %1,0 su damıtmada propargil alkolle birlikte üst ürüne geçmiştir.
Piyasadaki kalitelere bakıldığında saflık çoğunlukla %98–99,9 aralığındadır. BASF en az %99,3 saflık bildirir. İki tedarikçi en az %99,5 ve %99,6 saflığı en çok %0,1 su ile birlikte yazar; Thermo Scientific ise en az %98,5 saflık ve en çok %0,5 su verir.
Adı benzeyen maddelerle karıştırılmamalıdır. Allil alkol (CAS 107-18-6) çift bağlıdır, propil alkol (CAS 71-23-8) ise doymuş bir alkoldür. Propargil bromür, propargil amin ve propargil akrilat da propargil alkolden türeyen ayrı ürünlerdir.
Tehlike profili standart kaliteyle aynıdır: harmonize sınıflandırmada madde yanıcı, zehirli ve aşındırıcıdır. Isıyla, ışıkla, bazla ve oksitleyicilerle kontrolsüz polimerleşebilir.
Fransa’da 2018’de uzun süre 30 °C üzerinde bekletilen bir fıçı polimerleşip patlamıştır; olay, depolama sıcaklığının belirleyici olduğunu hatırlatır.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ’UN YAYGIN ÜRÜN VE KİMYASAL ADLARI:
Propargil Alkol Susuz
Susuz Propargil Alkol
Propargil Alkol Anhidr
Anhidr Propargil Alkol
Propargyl Alcohol Anhydrous
Propargil Alkol
Propargilik Alkol
2-Propin-1-ol
Prop-2-in-1-ol
2-Propinol
Prop-2-inol
3-Propinol
Propinol
Propinil Alkol
2-Propinil Alkol
Etinil Karbinol
Etinilmetanol
Asetilen Karbinol
Asetilenil Karbinol
Hidroksimetilasetilen
1-Hidroksi-2-propin
3-Hidroksi-1-propin
3-Hidroksipropin
1-Propin-3-ol
Propiyolik Alkol
Agrisynth PA
107-19-7
İlk beş ad, aynı maddenin su sınırı düşük kalitesini anlatan ticari ifadelerdir. “Susuz” ile “anhidr” Türkçede eş anlamlı kullanılır; yabancı kataloglarda karşılığı “anhydrous” olur. Bu sözcükler maddeyi değil, kalite düzeyini adlandırır.
Geri kalan adlar kimyasal kimliği farklı sistemlerle yazar. Prop-2-in-1-ol sistematik addır; 2-propin-1-ol ve 3-propinol numaralandırma farkından doğar, etinil karbinol ise yapıyı metanol türevi olarak betimler.
Propargil sözcüğü –CH₂–C≡CH grubunu gösterir. Aynı grubu taşıyan propargil bromür, klorür ve amin ayrı kimyasallardır, propargil alkolün adı sayılmazlar. Agrisynth PA bir ticari addır.
NA 1986 ve UN 1986 gibi kodlar bazı kataloglarda eş anlamlı listesine karışmıştır; bunlar madde adı değil, eski taşıma numaralarıdır. Güncel numara çoğu belgede UN 2929’dur. Listedeki 107-19-7 ise CAS numarasıdır.
Siparişte ad ile birlikte CAS numarasının ve istenen en yüksek su oranının belirtilmesi doğru ürüne ulaşmayı kolaylaştırır. Saflık, nem ve ambalaj bilgileri ürün belgelerinde yer alır.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ’UN CAS NO, EC / EINECS NO VE KİMYASAL TANIMLAMA
Ürün adı: Propargil Alkol Susuz / Propargyl Alcohol Anhydrous
Kalite tanımı: Düşük su içerikli propargil alkol (su sınırı üreticiye göre değişir)
Yaygın kısaltması: PA (özellikle korozyon literatüründe kullanılır)
Kimyasal adı: Prop-2-in-1-ol (2-propin-1-ol)
CAS No: 107-19-7
EC / EINECS No: 203-471-2
EU indeks numarası: 603-078-00-X
Moleküler formül: C₃H₄O
Molekül ağırlığı: 56,06 g/mol
Yapısal gösterim: HC≡C–CH₂OH; SMILES: C#CCO
Kimyasal sınıfı: Asetilenik (alkinil) birincil alkol
Temel işlevleri: Sentez ara maddesi, asit korozyon inhibitörü bileşeni, nikel kaplama katkısı, klorlu çözücü stabilizatörü
Uyumlaştırılmış AB sınıflandırması, indeks numarası 603-078-00-X altında, kategori 3 yanıcı sıvı (H226), ağızdan, deriyle ve solunumla kategori 3 akut toksisite (H301, H311, H331), kategori 1B cilt aşınması (H314) ve kategori 2 uzun süreli sucul tehlike (H411) olarak verilir. Bazı tedarikçi belgelerinde daha sert sınıflandırmalar görülür.
Taşımada çoğu belgede UN 2929, sınıf 6.1 ve yan tehlike 3 kullanılır. Gümrük pozisyonu doymamış asiklik alkoller için 2905.29’dur; ayrıntılı kod ürün ve ülke için doğrulanmalıdır.
Su sınırı kimlik bilgisi değil, kalite parametresidir. Aynı CAS numarasını taşıyan standart ve susuz kaliteler nem, bazı safsızlıklar ve belge ayrıntılarıyla ayrılır; bu fark sipariş metninde ölçülebilir biçimde belirtilir.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ’UN KİMYASAL YAPISI VE MOLEKÜLER ÖZELLİKLERİ
Yapının belirleyici özelliği iki uçtur. Zincirin bir ucunda sp hibritleşmesi yapmış iki karbon arasında bir üçlü bağ, öteki ucunda ise hidroksil taşıyan bir metilen karbonu bulunur. C≡C–C ekseni doğrusal olduğundan hidroksimetil grubu bu doğrusal birimin ucunda durur.
Su ile ilişkisini hidroksil grubu belirler. Oksijen ve hidroksil hidrojeni, su moleküllerine hidrojen bağı kurabilir. Bu yüzden madde suyla her oranda karışır ve oktanol-su dağılım katsayısının logaritması yaklaşık –0,38’dir.
Aynı özellik kurutmayı güçleştirir. Su ve alkol birbirine bağlandığı için tek basamaklı bir faz ayırmasıyla nem uzaklaştırılamaz. Üretimde azeotropik damıtma ve vakum gibi işlemlerin gerekmesinin nedeni budur.
Üçlü bağda bir sigma ve iki pi bağı bulunur. Elektronca zengin bu bölge metal yüzeylerine tutunur, metallerle koordine olur ve katılma tepkimelerine girer. Terminal C–H bağı sp karbonuna bağlı olduğundan alkanlara göre belirgin biçimde asidiktir.
Bu asitlik nemin neden sorun çıkardığını da açıklar. Terminal alkinler kuvvetli bazlarla ve organometalik reaktiflerle deprotone edilir; bu reaktifler suyla önce tepkimeye girer. Dolayısıyla böyle bir adımda ortamdaki her su molekülü, kullanılan reaktifin bir kısmını harcar.
Hidroksil grubu birincil alkoldür ve tahmini pKa değeri yaklaşık 13,6’dır. Sulu çözeltisi nötre yakın davranır: bir belge 50 g/L’de pH 7, bir diğeri 500 g/L’de pH 3 verir. Bu fark derişimden gelir; pH, derişim belirtilmeden bir ürün özelliği olarak alınmamalıdır.
Molekül nötr ve kovalenttir, iyonik bileşen içermez. Hidroksimetil karbonu alkol, üçlü bağdaki karbonlar alkin düzeyindedir. Yükseltgenme önce propinale, sonra propiyolik aside götürür.
Yapı gerilimlidir. Isı, ışık, baz, oksitleyici ve peroksitlerle üçlü bağ kendiliğinden polimerleşebilir. Merck Index maddenin ısıtmayla ve kostikle polimerleştiğini, asitlendirilmiş sulu çözeltilerinin ise bu eğilime karşı dirençli olduğunu belirtir.
Eski bir saflaştırma patenti aynı gözlemi başka bir açıdan verir: nötr veya bazik ortamda madde formaldehite ayrışabilir. Bu yüzden eski yöntemlerde derişme sırasında yaklaşık %1 hidroklorik asit ve süksinik asit eklenmiştir.
Bu nokta susuz kalite için önemlidir: sudan arındırılmış, nötr bir sıvı, asitle kararlılaştırılmış sulu bir çözeltiden farklı davranır. Kararlılık tedarikçinin stabilizatör sistemine ve depolama sıcaklığına bağlıdır; stabilizatör bilgisi tedarikçiden alınır.
Hidroksil karbamat, ester veya eter oluşturabilir, halojenle propargil halojenüre dönüşebilir. Üçlü bağdan ise Sonogashira kenetlenmesi ve bakır katalizli azit-alkin siklokatılması gibi tepkimelerde yararlanılır. Bu tepkimelerin su toleransı ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ’UN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Genel teknik özellikler:
Aşağıdaki değerler üreticiye, kaliteye ve ölçüm yöntemine göre değişir. Bilgiler genel amaçlıdır; ürüne özgü TDS ve SDS belgelerinin yerine geçmez.
Fiziksel görünüm: Berrak, akışkan sıvı; renksizden açık sarıya (saman rengi) kadar değişir; geranyum benzeri hafif koku
Kimyasal karakter: Polar, nötr, asetilenik birincil alkol; terminal alkin; ısı, ışık ve bazlarla polimerleşmeye yatkın
Moleküler formül: C₃H₄O
Molekül ağırlığı: 56,06 g/mol
CAS No: 107-19-7
EC / EINECS No: 203-471-2
Su içeriği (susuz kalitenin ayırt edici parametresi): Sınır üreticinin spesifikasyonunda tanımlanır. Örneğin iki tedarikçi belgesi en çok %0,1 su yazar (biri en az %99,5, diğeri en az %99,6 saflıkla birlikte); Karl Fischer yöntemiyle en çok %0,5 su bildiren bir laboratuvar kalitesi de vardır. Ölçüm yöntemi ve sınır analiz sertifikasında yer alır
Saflık (assay): Ticari kalitelerde çoğunlukla en az %98–99,9 (gaz kromatografisi). Örneğin TCI en az %98,0, Merck en az %99,0, BASF en az %99,3, bir ilaç ara ürünü tedarikçisi en az %99,65 bildirir; bunlar ürüne özgü spesifikasyon değerleridir
Formaldehit: Bir üretici spesifikasyonunda en çok %0,1; üretim yolundan gelen bir safsızlıktır ve su gibi ayrıca istenmelidir
Renk: Bir üretici spesifikasyonunda en çok 20 Hazen
Stabilizatör: Ticari malzeme stabilizatör içerebilir; tür ve miktar bilgisi tedarikçiden alınır
Yoğunluk: 20 °C’de bağıl yoğunluk 0,948–0,950; bir üretici 0,9485 verir. Merck Index’te d₄²⁰ 0,9715 değeri de geçer
Kırılma indisi: n20/D yaklaşık 1,429–1,435
Erime noktası: Belgelere göre yaklaşık –48 ile –53 °C; bir üretici –58 °C verir
Kaynama noktası: Normal basınçta yaklaşık 112–115 °C; Merck Index azaltılmış basınçta 70 °C (148 mmHg) ve 40 °C (35 mmHg) gibi değerler verir
Su ile azeotrop: Yaklaşık 97,5 °C’de kaynar; bileşim ağırlıkça yaklaşık %39,5 (Merck Index) ile %45,5 (1948 patenti) propargil alkoldür
Parlama noktası: Kapalı kapta yaklaşık 33 °C; açık kap ve diğer yöntemlerde 36–37,5 °C
Kendiliğinden tutuşma sıcaklığı: Yaklaşık 365 °C
Patlama sınırları: Havada hacimce alt sınır %3,4, üst sınır %70 (üç belge); iki belgede %1,9–86,2
Buhar basıncı: 20 °C’de yaklaşık 1,54 kPa, yani yaklaşık 11,6–12 mmHg; bazı veri tabanları 15,6 mmHg verir
Buhar yoğunluğu: Havaya göre yaklaşık 1,93–1,94
Suda çözünürlük: Her oranda karışır; bir belgede 20 °C’de yaklaşık 1.000 g/L
Organik çözücülerde çözünürlük: Etanol, eter, aseton, kloroform, benzen, etil asetat ve tetrahidrofuranla karışır veya çözünür; alifatik hidrokarbonlarla karışmaz
pH (sulu çözelti): 50 g/L çözeltide yaklaşık 7 (TCI), 500 g/L çözeltide 20 °C’de 3 (Merck). Derişim belirtilmeden tek değer sayılmamalıdır
Oktanol-su dağılım katsayısı: log Pow yaklaşık –0,38
Bozunma: Normal koşullarda kararlıdır; ısı, ışık, baz, peroksit ve oksitleyicilerle polimerleşir. Yangında karbon oksitleri oluşur
Reaktivite: Fosfor pentoksit, kuvvetli asitler ve bazlar, oksitleyiciler, aminler, izosiyanatlar, asit klorürleri ve anhidritlerle uyumsuzdur; birçok plastiği etkiler
Alevlenirlik sınıfı: NFPA 704’te sağlık 4, yanıcılık 3, kararsızlık 3
Kısa Fiziksel Özellikler Açıklaması
Suya göre hafif, akışkan ve oda sıcaklığında oldukça uçucu bir sıvıdır. Parlama noktası yaklaşık 33 °C olduğundan serin bir depoda bile tutuşabilen buharlar çıkarır; buharlar havadan yaklaşık 1,9 kat ağırdır ve zeminde birikir.
Soğuk depolama önerisi donmayla ilgisizdir; erime noktası çok düşüktür. Asıl neden ısıya ve havaya duyarlılıktır. Susuz kalite için öneri ayrıca nem açısından da anlam taşır.
Su ile ilişkisi kaliteyi ölçmenin anahtarıdır. Madde suyla her oranda karıştığı ve ayrı bir faz vermediği için nem görsel olarak anlaşılamaz. Bu yüzden Karl Fischer gibi bir yöntem ve belgelendirilmiş bir sınır gerekir.
Belgeler arasında küçük farklar vardır. Erime noktası –48 ile –58 °C, parlama noktası 33 ile 37,5 °C, bağıl yoğunluk 0,948 ile 0,9715 arasında yazılır. Farklar yöntemden, sıcaklıktan, saflıktan ve literatür kaynağından gelir. Bağlayıcı değerler analiz sertifikasında aranmalıdır.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ MOLEKÜLER DÜZEYDE NASIL ÇALIŞIR?
Madde her uygulamada aynı biçimde davranmaz. Bir yerde metal yüzeyine tutunur, bir yerde katot üzerinde kristal büyümesini yönlendirir, bir yerde ise sentezde alkol ve alkin olarak iki farklı kimyasal elde sunar. Su içeriğinin önemi de bu ayrıma göre değişir.
Sulu ortamlarda: asit inhibisyonu ve nikel kaplama
Derişik asitte çelik yüzeyi pozitif yüklenir ve asit anyonları yüzeye yaklaşır. Propargil alkol üçlü bağın pi elektronları ve hidroksil oksijeni ile yüzeye bağlanır, anodik ve katodik tepkimeleri birlikte yavaşlatır. Zamanla yüzeydeki moleküller polimerleşip hidrofobik bir film verir.
Demir üzerinde sülfürik asitte yapılan bir çalışmada adsorplanan her molekülün yaklaşık üç su molekülünün yerini aldığı, adsorpsiyon serbest enerjisinin yaklaşık –31,2 kJ/mol olduğu hesaplanmıştır. Başka bir çalışmada 80 °C’de 4 M HCl içinde ağırlıkça %0,05 derişimde yaklaşık %97 koruma elde edilmiştir.
Nikel banyosunda ise ikincil (Sınıf II) parlatıcı gibi davranır. Katot yüzeyine pi elektronlarıyla tutunur ve nikel iyonlarının çıkıntılı noktalarda indirgenmesini yavaşlatır; çukurlar dolar, yüzey düzleşir. Sınıf II katkılar iç gerilimi artırdığından sakarin gibi birincil parlatıcılarla dengelenir.
Bu iki uygulamanın ortak yanı, çözeltinin zaten su olmasıdır. Az miktarda nem sonucu etkilemez; susuz kalite asıl değerini sentez basamaklarında gösterir.
Susuzluğun önem kazandığı yer: sentez
Propargil alkol, hidroksil grubu üzerinden bütil izosiyanatla propinil bütilkarbamata dönüşür; bu ara ürün iyotlanarak IPBC’yi verir. İzosiyanat suyla da tepkimeye girer: önce karbamik asit, sonra karbondioksit ve amin oluşur, amin ise ikinci bir izosiyanatla birleşip disübstitüe üre verir.
Bir IPBC patenti bu yan tepkimeyi anar ve izosiyanatın taze kullanılmasını vurgular. Karbamat basamağında nem, hem izosiyanatı tüketen hem de üre safsızlığı üreten bir rakiptir; düşük sulu propargil alkol bu yüzden tercih edilir.
İyotlama basamağı ise çoğu yöntemde sulu veya yüzey aktif madde içeren sulu ortamda yürütülür. Bu aşamada suyun kendisi sorun değildir; önemli olan, önceki karbamat basamağının temiz tamamlanmasıdır.
Kuvvetli bazlarla ve organometalik reaktiflerle yapılan deprotonasyonlarda durum daha serttir. Terminal alkin hidrojeni ve alkol hidrojeni bu reaktiflerle tepkimeye girerken, ortamdaki su da aynı reaktifi tüketir. Böyle adımlarda nem sınırı katalog değerinin değil, işlemin ihtiyacının belirlediği bir sınırdır.
Palladyum ve bakır katalizli kenetlenmeler ile bakır katalizli azit-alkin siklokatılması için gereken kuruluk daha esnektir. Bu tepkimelerin bir kısmı su içeren ortamlarda da yürütülebilir; yine de katalizör sistemi, baz ve çözücü seçimi su toleransını belirler ve her proseste ayrı denenmelidir.
Klorlu çözücülerde stabilizasyon
Trikloroetilen metal, nem ve ısıyla bozunarak asit oluşturur. Propargil alkol, pirol gibi yardımcılarla ağırlıkça %0,005–1, tercihen %0,05–0,5 düzeyinde eklendiğinde bu bozunmayı yavaşlatır. Bir hızlandırılmış testte katkısız çözücüde asitlik 494 ppm’e çıkarken, %0,1 propargil alkol, %0,05 pirol ve az miktarda amin içeren çözücüde 93 ppm’de kalmıştır.
Nem bozunma etkenlerinden biri sayıldığından stabilizatörün nem yükü de bir parametredir; bu bilgi tedarikçiden alınır.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ HANGİ SEKTÖRLERDE KULLANILIR?
Susuz kalite özellikle nem duyarlı sentez basamaklarında öne çıkar. Aşağıdaki alanlarda madde farklı işlevlerle kullanılır.
Kimya ve ince kimya
En belirgin alan burasıdır. Propargil halojenürler, esterler, eterler, propiyolik asit ve çeşitli alkin türevleri bu üç karbonlu yapı taşından elde edilir. Baz, organometalik reaktif veya izosiyanat içeren adımlarda su sınırı belirleyici olur.
İlaç ve biyoteknoloji
Sülfadiazin gibi sülfonamit antibakteriyellerin, fosfomisinin ve bazı antiviral öncüllerinin hazırlanmasında ara maddedir. Nihai ilaçta bileşen değil, üretim zincirinin erken bir halkasıdır. Yüksek saflık, düşük su ve parti tutarlılığı bu alanda öne çıkar.
Tarım
Klodinafop-propargil gibi ot öldürücülerin ve propargit gibi akarisitlerin yapısına propargil grubunu verir. Propargit AB’de onaylı değildir.
Boya, kaplama ve ahşap koruma
Doğrudan bileşen olarak girmez; IPBC küf önleyicisinin hammaddesidir. IPBC kuru film koruyucusu, ahşap koruyucusu ve bazı yapıştırıcılarda kullanılır. Hammadde kalitesinin ürünün saflığı ve rengi üzerinde etkisi olabilir.
Metal işleme, dekapaj ve petrol-gaz
Çeliğin HCl veya H₂SO₄ içinde dekapajında metal kaybını ve hidrojen emilimini azaltır; kuyu asitlemede inhibitör paketlerinin bileşenidir. Ortam sulu olduğundan bu sektörlerde su içeriği belirleyici bir parametre değildir; çoğunlukla standart kalite kullanılır.
Galvanik ve elektrokaplama
Nikel banyolarında ikincil parlatıcı ve düzeltici katkıdır; çoğu zaman ticari katkı paketinin içinde, çok düşük miktarlarda bulunur. Banyo sulu olduğu için burada da su sınırı belirleyici değildir.
Polimer, çözücü ve özel alanlar
Alkin içeren monomerlerin ve fonksiyonel polimerlerin hazırlanmasında, klorlu hidrokarbonların (özellikle trikloroetilenin) stabilizasyonunda, lehim akısında, havacılık boya sökücülerinde ve laboratuvar reaktifi olarak kullanılır. Laboratuvarda susuz sınıf hassas deneylerde tercih edilir.
Gıda, kozmetik, tekstil, kâğıt ve deterjan alanları bu maddenin tipik kullanım alanları arasında değildir.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ KOZMETİK, GIDA VE İLAÇ UYGULAMALARINDA KULLANILIR MI?
Kısa yanıt: kozmetik ve gıdada kullanılmaz; ilaçta yalnızca sentez ara maddesidir. Susuz kalite olması bu sonucu değiştirmez. Üç alanı ayrı ayrı görmek gerekir.
Kozmetik
Kozmetik işlevi tanımlı bir INCI adı yoktur ve madde kozmetik bileşeni sayılmaz. Ağır cilt yanıklarına yol açar ve deriden emilerek ölümcül olabilir. Sürülen veya durulanan ürünlerde kullanılması bu nedenle kabul edilemez.
Bir parfüm hammaddesi veri tabanı onu koku amaçlı kullanım için uygun görmez. Kozmetik koruyucusu IPBC propargil alkolden sentezlenir; ancak IPBC ayrı bir maddedir ve bu zincir propargil alkolün kozmetikte kullanılabileceği anlamına gelmez.
Gıda
Gıda katkı maddesi değildir ve E numarası yoktur. Doğrudan gıdaya eklenmez. Bir gıda ve tat veri tabanı onu tat verici olarak kullanıma uygun görmez; Gıda Kimyasalları Kodeksi’nde de listelenmemiştir.
Gıdayla temas eden malzemelerde kullanımına izin veren bir kayıt bulunamamıştır.
İlaç
İlaçta etken ya da yardımcı madde olarak yer almaz. Tedarikçi kaynakları onu sülfonamit türü antibakteriyeller ve fosfomisin gibi ilaçların sentezinde ara madde olarak tanıtır.
Ara maddenin son ürüne kalıntı olarak geçmemesi gerekir. Propargil alkol bazı testlerde mutajenik bulunduğundan ilaç üreticileri safsızlık kontrolünü uluslararası uyum kılavuzlarına göre yapar.
İncelenen kaynaklarda bir farmakope monografına rastlanmamıştır. İlaç sentezinde kullanılacak ürünün kalitesi, su sınırı dahil, alıcı ile üretici arasındaki spesifikasyonla belirlenir.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI
Su içeriğinin etkisi her uygulamada farklıdır. Aşağıda her uygulama için amaç, maddenin işlevi, su duyarlılığı ve kullanım sınırlamaları bir arada verilmiştir.
IPBC küf önleyicisinin üretimi
Amaç, boya, kaplama, ahşap koruyucu, yapıştırıcı ve bazı kişisel bakım ürünlerinde kullanılan IPBC’yi elde etmektir. Propargil alkol burada ilk basamağın alkol bileşenidir. Bütil izosiyanatla tepkimeye girerek propinil bütilkarbamatı verir; ara ürün sonra iyotlanır.
Su duyarlılığı yüksektir, ancak yalnızca karbamat basamağında. İzosiyanat suyla karbamik asit verir, bu da karbondioksit ve amine ayrışır; amin ise ikinci bir izosiyanatla ürenin oluşmasına yol açar. Her su molekülü böylece reaktifi tüketir ve safsızlık üretir. Bir patentte izosiyanatın damıtmadan sonra tercihen yaklaşık 24 saat içinde kullanılması önerilmiştir.
Tercih nedeni, düşük sulu hammaddenin karbamat verimini ve ürün rengini korumasıdır. Sınırlama, izosiyanat ve iyot kimyasının kapalı sistem ve eğitimli personel gerektirmesidir.
İlaç ve tarım ilacı ara ürünleri
Amaç, hedef moleküle propargil veya alkin birimini eklemektir. Alkol grubu ester, eter ve karbamat oluşturabilir; üçlü bağ ise kenetlenme tepkimelerinde kullanılır. Klodinafop-propargil ve propargit gibi etken maddelerde propargil grubu yapının doğrudan parçasıdır.
Su duyarlılığı basamağa göre değişir. Baz veya organometalik reaktifle başlayan bir adımda nem doğrudan verimi etkiler; sulu işlemlerde ise önemsizdir. Bir ilaç ara ürünü tedarikçisi en az %99,65 saflık vurgular; su, formaldehit ve renk gibi değerler alıcının kendi basamağına göre ayrıca sınırlanır.
Tercih nedeni, küçük ve görece ucuz bir alkin kaynağı olmasıdır. Sınırlama, yüksek toksisite ve düşük saflıkta artan yan tepkimelerdir.
Baz ve organometalik reaktif gerektiren ince kimya
Amaç, alkol veya terminal alkin hidrojenini kuvvetli bir bazla uzaklaştırıp ortaya çıkan türü başka bir moleküle bağlamaktır. Terminal C–H bağının asitliği bunu mümkün kılar. Aynı asitlik, aynı reaktifin suyla da tepkimeye gireceği anlamına gelir.
Bu uygulamada su duyarlılığı en yüksek düzeydedir. Ortamdaki nem, kullanılan reaktifin bir bölümünü tüketir ve stokiyometriyi bozar. Susuz kalite bu yüzden en çok burada anlam kazanır; yine de alıcı kendi basamağı için gereken sınırı ölçerek belirlemelidir.
Sınırlama, kuruluğun yalnızca ürün belgesiyle değil, açılan kap ve inert gaz uygulamasıyla da korunmasıdır.
Asit inhibitörü konsantreleri (petrol kuyusu asitleme, çelik dekapajı)
Amaç, derişik HCl veya H₂SO₄’in çelik boru, tüp ve ekipmanı aşındırmasını sınırlamaktır. Propargil alkol ve türevleri inhibitör paketlerinin bileşenidir; bir patent ağırlıkça %80–90 propargil alkol içeren bir karışımı, asit akışkanının %0,5–20’si oranında kullanmayı tarif eder. Paslanmaz çelikte HCl içinde hacimce %0,05–0,10 düzeyinde %98,3–99,9 koruma bildirilmiştir.
Su duyarlılığı düşüktür. Uygulama ortamı su bazlı asittir ve konsantredeki bir miktar nem sonucu değiştirmez. Etkiyi sıcaklık, asit türü ve derişimi ile sinerjist (iyodür, bakır, krom) varlığı belirler.
Sınırlama, maddenin zehirliliği ve sucul ortama zararıdır. Bu uygulamada çoğunlukla standart kalite kullanılır.
Nikel kaplama banyoları
Amaç, parlak ve düzgün bir kaplama elde etmektir. Propargil alkol ve etoksillenmiş türevi, sakarin gibi birincil parlatıcılarla birlikte çok küçük miktarlarda eklenir; patent literatüründe toplam asetilenik katkı 0,01–0,5 g/L aralığındadır. Banyo zaten sulu olduğundan su duyarlılığı yok denecek kadar düşüktür.
Klorlu çözücülerin stabilizasyonu
Amaç, buhar yağ gidermede kullanılan trikloroetilenin metal, nem ve ısı altında asit vererek bozunmasını önlemektir. Propargil alkol, pirol ve çok az amin gibi yardımcılarla birlikte ağırlıkça %0,005–1 düzeyinde eklenir.
Su duyarlılığı bu uygulamada mantıksal bir parametredir; bozunmanın etkenleri arasında nem sayıldığı için stabilizatörün nem taşıması istenmez. Birçok bölgede trikloroetilen kullanımı kısıtlandığından uygulama daralmıştır.
Polimer değiştirme ve klik kimyası
Amaç, polimerlere ve yüzeylere üçlü bağ işlevi kazandırıp bunu azit içeren moleküllerle birleştirmektir. Propargil alkol, propargil akrilat ve eter gibi monomerlerin hammaddesidir. Su duyarlılığı katalizör sistemine göre değişir; kalıntı bakır ve toksik monomerlerin kontrolü sınırlayıcıdır.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Susuz kalitede iki konu birlikte ele alınır: maddenin kendi tehlikeleri ve kuruluğun korunması. Doğru ambalaj ve elleçleme, belgedeki su değerinin kullanım anına kadar korunmasını sağlar. Başlıca noktalar:
• Su alımı: Madde suyla her oranda karıştığı için kapak açıldıkça havadaki nem içine geçer. Soğuktan çıkarılan kap oda sıcaklığına gelmeden açılırsa yüzeyde yoğuşma olur
• Açma sayısı: Büyük ambalaj tekrar tekrar açıldıkça nem ve polimerleşme riski artar. Küçük ambalajlar veya septumlu kaplar tercih edilir; açılmış kaplar kısa sürede tüketilmelidir
• İnert gaz: Üst boşluğun kuru azot ya da argonla doldurulması hem nemi hem oksijeni uzak tutar
• Kendi başına kurutma: Merck Index maddenin kostikle polimerleştiğini, eski bir patent nötr veya bazik ortamda formaldehite ayrıştığını bildirir. Bu yüzden bazik kurutucularla deneme yapılmamalı, gerekirse tedarikçiden uygun kalite istenmelidir
• Su tayini: Karl Fischer yöntemi yaygındır ve yöntem alıcı ile satıcı arasında önceden anlaşılmalıdır. Aldehitler bu yöntemi etkileyebildiğinden formaldehit gibi safsızlıkların ölçüme etkisi laboratuvarla konuşulmalıdır
• Genel tehlikeler: Sıvı deriden hızla emilir ve ölümcül olabilir; gözde kalıcı hasar yapar. Parlama noktası yaklaşık 33 °C’dir. Isı, ışık, baz ve oksitleyicilerle polimerleşir; kuvvetli asit ve baz, aminler, izosiyanatlar ve bakır, gümüş, cıva tuzlarıyla uyumsuzdur. Kapalı sistem, topraklama ve uygun koruyucu donanım gerekir
• Malzeme ve atık: Paslanmaz çelik, cam ve fenolik kaplı kaplar tercih edilir; alüminyum, kauçuk ve epoksi kaplamalardan kaçınılır. Madde sucul ortam için zehirlidir; atık lisanslı firmalarca bertaraf edilmelidir
• Mevzuat: Sınıflandırma, etiketleme, taşıma, mesleki maruziyet ve KKDİK/REACH yükümlülükleri hedef ülkeye göre kontrol edilmelidir
Bu bölüm genel bilgilendirme amacıyla yazılmıştır. Kullanılacak ürüne ait güncel güvenlik bilgi formu ve teknik bilgi formu esas alınmalıdır.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ İÇİN BAŞLANGIÇ FORMÜLASYON YAKLAŞIMLARI
Bu bölümdeki örnekler, susuz kalitenin değerlendirilmesinde izlenebilecek yolları kavramsal düzeyde gösterir. Doğrulanmış ticari reçete, üretim talimatı veya mevzuata uygun nihai formül değildirler.
Madde zehirli, yanıcı, aşındırıcı ve polimerleşmeye yatkındır; izosiyanat ve organometalik reaktif gibi eşlik eden maddeler de ayrıca tehlikelidir. Bu nedenle tam bileşen tabloları, karışım sırası, sıcaklık ve süre verilmemiş, yalnızca yayımlanmış kaynaklarda geçen düzeyler ve değerlendirme ölçütleri anılmıştır.
Her çalışma eğitimli personelle, kapalı sistemlerde ve yetkili laboratuvarlarda yürütülmelidir. Ortak soru şudur: Hangi uygulama için hangi su sınırı gerçekten gereklidir?
ÖRNEK 1: SUSUZ KALİTE PARTİLERİNDE SU TAYİNİ VE NEM ALIMININ İZLENMESİ
Amaç: Bir susuz kalite partisinin belgelenmiş su sınırını doğrulamak ve ambalaj açma, saklama sıcaklığı ve üst boşluk gazının su içeriğini zaman içinde nasıl değiştirdiğini izlemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Partiler: en az iki tedarikçi veya parti; belgelerinde su sınırı (örneğin en çok %0,1 veya en çok %0,5) yazılı olanlar
Su tayini: Karl Fischer yöntemi; aldehit uyumlu reaktif seçimi laboratuvarla belirlenir
Saklama değişkenleri: 2–8 °C ve 30 °C altı oda koşulu; azot altında ve havada
Açma sıklığı ve numune alma yöntemi: ayrı değişken olarak denenir
Değerlendirme yaklaşımı:
• İlk su değeri, analiz sertifikasındaki değerle karşılaştırılır
• Belirli aralıklarla yeniden su tayini yapılır; açma sayısına ve saklama koşuluna göre artış izlenir
• Renk ve saflık (gaz kromatografisi) de kaydedilir; sarılaşma veya viskozite artışı polimerleşme belirtisi olarak not edilir
Güvenlik ve kalite notu: Soğuk kaplar açılmadan önce oda sıcaklığına getirilmelidir. Çalışma çeker ocakta, butil kauçuk eldiven, gözlük ve yüz siperiyle yapılmalıdır. Numune artıkları tehlikeli atık olarak bertaraf edilmelidir.
ÖRNEK 2: KARBAMAT OLUŞUMUNDA SU TOLERANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Propargil alkolün izosiyanatla karbamat verdiği bir basamakta, su içeriği farklı partilerin dönüşüm, üre yan ürünü ve renk üzerindeki etkisini karşılaştırmak.
Başlangıç yaklaşımı:
Propargil alkol partileri: farklı su sınırlarına sahip en az üç parti
İzosiyanat: aynı üretimden, taze ve aynı kalitede (literatürde damıtmadan sonra yaklaşık 24 saat içinde kullanım tercih edilir)
Katalizör türü ve miktarı: kullanıcının kendi sürecine göre sabit tutulur (literatürde kalay katalizörü yaklaşık %0,001–1)
Çözücü, sıcaklık ve süre: kullanıcının kendi modeline göre sabit tutulur
Değerlendirme yaklaşımı:
• Her parti için girdi su değeri Karl Fischer yöntemiyle kaydedilir
• Dönüşüm, karbamat verimi ve disübstitüe üre içeriği kromatografiyle karşılaştırılır
• Sonuçlardan, işlemin gerçekten gereksinim duyduğu en yüksek su sınırı belirlenir ve satın alma spesifikasyonuna yazılır
Güvenlik ve kalite notu: İzosiyanatlar solunum yolu duyarlılaştırıcısıdır ve propargil alkolle uyumsuzdur; çalışma yalnızca kapalı sistemde ve eğitimli personelle yapılmalıdır. Isı çıkışı ve polimerleşme riski dikkate alınmalıdır.
ÖRNEK 3: ASİT İNHİBİTÖR KONSANTRESİNDE STANDART VE SUSUZ KALİTENİN KARŞILAŞTIRILMASI
Amaç: Standart ve susuz kalitenin asit inhibitör konsantresindeki performansını karşılaştırmak; korozyon hızı, hidrojen emilimi ve konsantre kararlılığı üzerindeki etkilerini ortaya koymak.
Başlangıç yaklaşımı:
Kaliteler: standart ve susuz propargil alkol; saflık sınırları benzer, su sınırları farklı
Asit ortamı: yaklaşık %15 HCl veya 0,5 M H₂SO₄; sabit tutulur
Propargil alkol düzeyi: literatürde hacimce yaklaşık %0,05–0,10 (HCl’de paslanmaz çelik); kademeli taranır
Sinerjist: potasyum iyodür veya az miktarda bakır ya da krom iyonu; ayrı değişken olarak değerlendirilir
Değerlendirme yaklaşımı:
• Metal kuponların ağırlık kaybından korozyon hızı hesaplanır; polarizasyon ve empedans ölçümleri eklenir
• Hazırlanmış konsantre belirli süre saklanır; görünüm, renk ve etkinlik tekrar ölçülür
• Sonuçlar, uygulamaya en uygun kalitenin seçilmesine dayanak oluşturur
Güvenlik ve kalite notu: Çalışma çeker ocakta veya kapalı sistemde, hidrojen çıkışı ve asit buharı hesaba katılarak yapılmalıdır. Kullanılmış asit çözeltisi mevzuata uygun atık olarak bertaraf edilmelidir. Mümkünse saf madde yerine hazır inhibitör çözeltisi kullanılmalıdır.
PROPARGİL ALKOL SUSUZA BENZER ÜRÜNLER VE ALTERNATİFLER
Seçenekler uygulamanın su duyarlılığına, kimyasal işlevine, zehirliliğine ve mevzuata göre değerlendirilir. Aynı maddenin standart kalitesi en yakın seçenektir; farklı maddeler ise işlev ve güvenlik açısından ayrıca tartılır. Hiçbir madde her uygulamada yerini almaz.
STANDART KALİTE PROPARGİL ALKOL
Aynı kimyasal, su sınırı daha geniş bir kalitede sunulur. Asit inhibisyonunda, nikel kaplamada ve su toleranslı sentezlerde çoğu zaman yeterli olur. Fiyat ve bulunabilirlik açısından avantaj sağlayabilir.
Sınırlama, nem duyarlı adımlardır. Baz, organometalik reaktif veya izosiyanat içeren basamaklarda standart kalitenin su değeri yüksek gelebilir. Karar, alıcının kendi basamağında ölçtüğü su toleransına dayanmalıdır.
2-METİL-3-BÜTİN-2-OL VE 3-BÜTİN-2-OL
2-Metil-3-bütin-2-ol, terminal alkin taşıyan üçüncül bir alkoldür; kaynama noktası yaklaşık 104 °C’dir. Tavşanda deri LD50 değeri yaklaşık 1.420 mg/kg bildirilir; kaplama katkısı ve asetilen taşıyıcısı olarak kullanılır.
3-Bütin-2-ol, metil grubu eklenmiş ikincil alkol benzeridir. Zehirliliği benzerdir (bir kaynak LD50 yaklaşık 57 mg/kg verir), dolayısıyla güvenlik kazancı sağlamaz.
2-BÜTİN-1,4-DİYOL VE ETOKSİLATLAR
2-Bütin-1,4-diyol iki hidroksilli ve higroskopik bir katıdır; propargil alkol onun Reppe üretiminde yaklaşık %5 yan ürün olarak oluşur. Nikel kaplamada ikisi de ikincil parlatıcıdır. Etoksillenmiş propargil alkol daha az uçucudur ve ayrı bir madde olarak doğrulanmalıdır. Hiçbiri sentezde propargil alkolün yerini almaz.
ALLİL ALKOL VE ASİT İNHİBİTÖRÜ ALTERNATİFLERİ
Allil alkol çift bağlı benzer bir küçük alkoldür; o da zehirli ve yanıcıdır ve asit inhibisyonunda aynı performansı vermez. Sinamaldehit esaslı sistemler ve indolizin türevleri ise asetilenik alkol içermeyen asit inhibitörü seçenekleridir; yüksek sıcaklık ve derişik asitte propargil alkol hâlâ referans bileşendir.
SENTEZDE DİĞER PROPARGİLLEME KAYNAKLARI
Propargil bromür ve 3-kloropropin, propargil grubunu doğrudan bağlayan reaktif halojenürlerdir. Kaynakları aynı maddedir, ancak alkilleyici ve tahriş edicidirler. Alkol grubu üzerinden esterleşme mümkünse propargil alkol doğrudan tercih edilir.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ İÇİN KALİTE KONTROL VE SATIN ALMA KRİTERLERİ
Bağlayıcı spesifikasyon her zaman ürünü sunan üreticinin teknik bilgi formunda ve parti analiz sertifikasındadır. Kalite kontrolde başlıca parametreler:
• Su içeriği: Susuz kalitenin asıl ölçütüdür. Karl Fischer yöntemiyle belirlenir; iki tedarikçi en çok %0,1, bir laboratuvar kalitesi en çok %0,5 bildirir. Sınır ve yöntem birlikte yazılmalı, formaldehit gibi safsızlıkların ölçüme etkisi laboratuvarla konuşulmalıdır
• Saflık: Gaz kromatografisiyle belirlenir. Ticari spesifikasyonlarda çoğunlukla en az %98–99,9 görülür; BASF en az %99,3, Merck en az %99,0, iki Asya kaynaklı tedarikçi en az %99,5 ve %99,6, bir ilaç ara ürünü tedarikçisi en az %99,65 bildirir
• Formaldehit: Üretim yolundan gelen safsızlıktır; bir üretici en çok %0,1 verir. Hem güvenlik hem sonraki tepkimeler için önemlidir
• Renk: Bir üretici en çok 20 Hazen bildirir. Sararma yaşlanmanın veya polimerleşmenin işareti olabilir
• Yoğunluk ve kırılma indisi: 20 °C’de bağıl yoğunluk yaklaşık 0,948–0,950, n20/D yaklaşık 1,429–1,435. Kimlik doğrulamada hızlı kontrol sağlar
• Stabilizatör: Tür ve miktar bilgisi, sentezi veya kaplamayı etkileyebileceğinden tedarikçiden alınmalıdır
• Metal iyonları: Demir ve bakır gibi iyonlar kaplamayı, asit inhibisyonunu ve polimerleşme eğilimini etkileyebilir. Kullanıma göre sınır istenmelidir
• Parti bilgileri: Üretim tarihi, parti numarası, ambalaj türü ve net miktar sorulmalıdır. Uzun bekleyen partide su ve saflık yeniden ölçülmelidir
• Belgeler: SDS, TDS, parti bazlı analiz sertifikası ve taşıma bilgisi istenmelidir
Üreticinin tipik değerleri bağlayıcı spesifikasyonla karıştırılmamalıdır. Yığın yoğunluğu ve parçacık boyutu gibi katılara özgü parametreler bu sıvıya uygulanmaz.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ’UN DEPOLANMASI VE TAŞINMASI
Kuru, serin, iyi havalanan ve ateşleme kaynaklarından uzak bir depo gerekir. Madde ısıya, ışığa ve havaya duyarlıdır; birçok tedarikçi kuru inert gaz altında ve sıkıca kapalı orijinal ambalajda saklamayı önerir. Susuz kalitede kapağın her açılışı nem alımına yol açabileceğinden ambalaj dikkatle kullanılır.
Sıcaklık sınırı belgeye göre değişir. TCI 0–10 °C, CDH, Molekula ve Thermo Scientific 2–8 °C, Merck 2–30 °C, bir diğer kaynak 30 °C altı önerir. Soğuk saklamanın nedeni donma değil, polimerleşme riskidir. Kap oda sıcaklığına gelmeden açılmamalıdır; aksi hâlde yüzeyde yoğuşan nem ürüne karışabilir.
Fransa’daki bir olay raporu, uzun süre 30 °C üzerinde bekletilen bir varilde polimerleşme patlamasını anlatır. Öğüt olarak açılmış varillerin azot altında tutulup birkaç hafta içinde tüketilmesi, açılmamış varillerin 30 °C altında saklanması öne çıkar.
Uygun ambalaj temiz paslanmaz çelik, cam ve fenolik kaplı kaplardır. Alüminyum, kauçuk ve epoksi kaplamalardan kaçınılır; madde birçok plastiği etkiler. Tedarikçiler 0,5 kg’dan 200 kg’a varil ve dökme sevkiyat seçenekleri bildirir.
Fosfor pentoksit, kuvvetli asit ve bazlar, oksitleyiciler, aminler, izosiyanatlar, asit klorürleri ve anhidritlerle birlikte saklanmaz. Bakır, gümüş ve cıva tuzlarıyla temas patlayıcı metal asetilürlere yol açabilir. Depo gıda ve yem alanlarından ayrı tutulur.
Taşımada çoğu belge UN 2929, sınıf 6.1 (yan tehlike 3) verir. Paketleme grubu I (TCI, CDH, Sigma-Aldrich, Molekula) veya II (Loba, Henan Haiyuan, Thermo Scientific) olabilir; bazı sayfalarda UN 1986 / NA 1986 de görülür. Her sevkiyatta güncel SDS ve ADR, IMDG veya IATA kuralları esas alınmalıdır.
Dökme sevkiyatta tank ve hatların temiz, nemsiz ve uyumlu malzemeden olduğu doğrulanmalıdır.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ’UN GÜVENLİK BİLGİLERİ
Susuz kalite, standart kaliteden daha güvenli ya da daha tehlikeli değildir; tehlike profili aynıdır. Aşağıdaki bilgiler genel okuyucuya yöneliktir:
• Sınıflandırma: AB uyumlaştırılmış sınıflandırmasında yanıcı sıvı kategori 3 (H226), akut toksisite kategori 3 (H301, H311, H331), cilt aşınması kategori 1B (H314) ve sucul ortamda uzun süreli tehlike kategori 2 (H411). Bazı tedarikçiler daha sert sınıflandırır (H300, H310, H330, H341, H372)
• Akut toksisite: Sıçanda ağızdan LD50 yaklaşık 20–70 mg/kg, tavşanda deriden yaklaşık 16–88 mg/kg. Deri notasyonu vardır; deriden emilim ölümcül olabilir
• Cilt ve göz: Seyreltilmemiş sıvı dakikalar içinde ikinci derece yanıklara ve gözde kalıcı hasara yol açabilir; gözyaşartıcıdır
• Solunum: Buharlar burun, boğaz ve akciğerleri tahriş eder. Mesleki sınırlar ülkeye göre değişir; NIOSH ve ACGIH 1 ppm (deri) verir
• Yangın ve reaktivite: Parlama noktası yaklaşık 33 °C’dir. Yangın söndürmede karbondioksit, alkole dayanıklı köpük veya kuru kimyasal toz kullanılır; güçlü su jeti önerilmez. Isı, ışık, baz, peroksit ve oksitleyicilerle polimerleşebilir; fosfor pentoksitle alev alma bildirilmiştir
• Kişisel koruyucu donanım: Kapalı sistem veya çeker ocak; SDS’te onaylı, geçirgenlik verisi olan eldiven (örneğin butil kauçuk), yüz koruması veya sızdırmaz gözlük, koruyucu giysi ve gerektiğinde solunum koruması. Göz duşu ve acil duş bulunmalıdır
• Döküntü ve ilk yardım: Bölge boşaltılır, ateşleme kaynakları kapatılır, madde inert emiciyle toplanır ve kanalizasyona verilmez. Temasta giysiler çıkarılır, deri ve gözler en az 15 dakika yıkanır, derhal tıbbi yardım ve zehir danışma merkezi aranır
• Çevre ve atık: Balıklar için LC50 yaklaşık 1,53 mg/L; suya ve toprağa verilmez, lisanslı firmalarca bertaraf edilir
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; ürüne özgü SDS yerine geçmez.
PROPARGİL ALKOL SUSUZU SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Tedarik zinciri, Çin’deki birkaç üretici ve BASF etrafında şekillenir. Seçimde fiyatla birlikte süreklilik, belge kalitesi ve güvenlik birlikte değerlendirilir.
• Su sınırı: Spesifikasyonda en çok kaç yüzde su tanımlandığı, hangi yöntemle ölçüldüğü ve parti sertifikasında hangi değerin yer aldığı sorulur
• Uygulamaya uygunluk: Baz, organometalik reaktif veya izosiyanat içeren nem duyarlı adımlarda susuz kalite tercih edilir; sulu ortamlı uygulamalarda (asit inhibisyonu, nikel kaplama) standart kalite de değerlendirilebilir
• Doğru kimlik: CAS 107-19-7, prop-2-in-1-ol. Etoksilat, 2-(prop-2-iniloksi)etanol, 3-bütin-2-ol ve propargil amin farklı maddelerdir
• Ambalaj ve nem koruması: Küçük ambalaj veya septumlu kaplar açma sayısını azaltır; üst boşluk gazı ve kapak sızdırmazlığı sorulmalıdır
• Belgeler: Güncel SDS, TDS, parti bazlı analiz sertifikası, taşıma belgeleri; SDS’teki sınıflandırma ve paketleme grubu sevkiyat belgeleriyle uyumlu olmalıdır
• Mevzuat ve lojistik: Zehirli ve tehlikeli madde mevzuatı, KKDİK/REACH, tehlikeli madde taşıma kuralları ve gerekirse soğuk zincir alıcı tarafından kontrol edilmelidir
• Toplam maliyet: Birim fiyata soğuk depolama, tehlikeli madde nakliyesi, koruyucu donanım, atık ve eğitim giderleri de eklenir
Kritik uygulamalarda sipariş öncesinde numune ile ön deneme yapılması ve su değerinin kendi laboratuvarda doğrulanması önerilir.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ’UN ATAMAN KİMYA’DAN TEDARİĞİ
Propargil alkol susuz hakkında teknik bilgi, teklif ve ürün talepleri için ATAMAN KİMYA ile iletişime geçilmesi önerilir. Talepte kullanım amacının, istenen kalitenin ve sipariş koşullarının paylaşılması, doğru ürünün hızla belirlenmesini sağlar.
Ürünün güncel stok durumu, kalite sınıfı, saflığı, su içeriği, formaldehit düzeyi, stabilizatör bilgisi, menşei, ambalajı, taşıma koşulları ve belgeleri sipariş öncesinde ATAMAN KİMYA’dan teyit edilmelidir. Siparişte CAS numarası 107-19-7 ile ürün adının birlikte yazılması karışıklığı önler.
Teklif talebinde şu bilgilerin paylaşılması doğru ürünün değerlendirilmesini kolaylaştırır:
• Kullanım sektörü ve nihai uygulama
• İstenen su sınırı ve ölçüm yöntemi (örneğin Karl Fischer), saflık, formaldehit ve renk sınırları
• Stabilizatör ihtiyacı veya stabilizatörsüz kalite beklentisi
• İstenen CAS numarası (107-19-7) ve varsa marka veya ürün kodu
• Tahmini sipariş miktarı, ambalaj türü ve boyutu, depolama ve boşaltma imkânları
• Talep edilen belgeler: SDS, TDS, analiz sertifikası ve taşıma belgeleri
ATAMAN KİMYA iletişim bilgileri için şirketin web sitesindeki iletişim sayfası kullanılabilir.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
Propargil alkol susuz nedir?
Prop-2-in-1-ol maddesinin su içeriği düşük tutulmuş kalitesidir. HC≡C–CH₂OH formüllü, renksiz ile açık sarı, geranyum kokulu bir sıvıdır ve özellikle suya duyarlı sentezlerde kullanılır.
Propargil alkol susuz ne demektir?
Su içeriği tanımlı bir üst sınırın altında tutulan propargil alkol kalitesi demektir. Ticari belgelerde örneğin en çok %0,1 veya en çok %0,5 su belirtilir. Sınır ve ölçüm yöntemi analiz sertifikasında yer alır.
Propargil alkol susuzun CAS numarası nedir?
107-19-7’dir. Standart ve susuz kaliteler aynı numarayı taşır; fark su sınırında ve belgelerdedir.
Propargil alkol susuzun EC / EINECS numarası nedir?
203-471-2’dir. AB uyumlaştırılmış sınıflandırmasında 603-078-00-X indeks numarasıyla yer alır.
Propargil alkol susuzun kimyasal formülü nedir?
C₃H₄O’dur. Molekül ağırlığı 56,06 g/mol’dür.
Propargil alkol susuz kozmetikte veya gıdada kullanılır mı?
Hayır. Kozmetik bileşeni değildir ve INCI adı yoktur; gıda katkı maddesi değildir ve E numarası yoktur. Kozmetik koruyucusu IPBC bu maddeden sentezlenir, ancak ayrı bir maddedir.
Susuz ile standart propargil alkol arasındaki fark nedir?
Kimyasal aynıdır; fark su içeriği, buna bağlı belge ayrıntıları ve fiyattır. Susuz kalite baz, organometalik reaktif veya izosiyanat içeren adımlarda anlamlıdır; asit inhibisyonu ve nikel kaplama gibi sulu uygulamalarda standart kalite de kullanılabilir.
Propargil alkol susuz ne amaçla kullanılır?
Başta IPBC, ilaç ve tarım ilacı ara ürünleri olmak üzere, nem duyarlı alkin ve alkol sentezlerinde yapı taşı olarak kullanılır. Asit inhibitörü, nikel parlatıcısı ve çözücü stabilizatörü olarak da yer alabilir.
Propargil alkol susuz hangi sektörlerde kullanılır?
İnce kimya, ilaç, tarım ilacı, boya ve ahşap koruma zinciri (IPBC), petrol-gaz, metal işleme, galvanik kaplama ve polimer değiştirme alanlarında. Kozmetik ve gıdada bileşen değildir.
Propargil alkol susuz ne işe yarar?
Sentezde hem alkol hem alkin işlevi sunan bir yapı taşıdır; asitte çeliği korur, nikel banyosunda parlaklık sağlar.
Propargil alkol susuz izosiyanatla nasıl tepkimeye girer?
Alkol grubu izosiyanatla karbamat verir; IPBC üretiminin ilk basamağı budur. Ortamdaki su izosiyanatı tüketip üre yan ürünü oluşturduğundan bu basamakta düşük sulu kalite tercih edilir.
Propargil alkol susuz asit korozyonu alanında nasıl çalışır?
Üçlü bağın pi elektronları ve hidroksil oksijeniyle çelik yüzeyine tutunur, anodik ve katodik tepkimeleri yavaşlatır ve zamanla hidrofobik bir film oluşturur. Ortam sulu olduğundan bu uygulamada su içeriği belirleyici değildir.
Propargil alkol susuz suda çözünür mü?
Evet, suyla her oranda karışır. Bu nedenle nem düzeyi ölçümle izlenir.
Su ile birlikte damıtmayla propargil alkol susuz hâle getirilebilir mi?
Basit damıtmayla tam olarak getirilemez; madde suyla yaklaşık 97,5 °C’de kaynayan bir azeotrop verir (ağırlıkça yaklaşık %39,5–45,5 propargil alkol). Üretimde azeotropik kurutma ve vakum damıtma kullanılır.
Propargil alkol susuz tehlikeli bir madde midir?
Evet, yüksek derecede tehlikelidir: zehirli, aşındırıcı, yanıcı ve sucul ortam için zararlıdır. Susuz olması tehlikeyi azaltmaz. Kapalı sistem, uygun koruyucu donanım ve ürüne özgü SDS esastır.
Propargil alkol susuz neden deriden emilerek ölümcül olabilir?
Molekül küçük, polar ve suda karışabilir olduğundan deriden hızla geçer. Tavşanda deri LD50 değeri yaklaşık 16–88 mg/kg bildirilir.
Propargil alkol susuz REACH kapsamında kayıtlı mıdır?
Madde AB’de uyumlaştırılmış sınıflandırmaya sahiptir ve ECHA envanterinde bildirimleri vardır. Kayıt numarası ve kapsamı ECHA veri tabanından ve tedarikçiden, Türkiye’de KKDİK durumu ayrıca teyit edilmelidir.
Propargil alkol susuzun fiziksel görünümü nasıldır?
Renksiz ile açık sarı, berrak ve akışkan bir sıvıdır; kokusu geranyuma benzer. Parlama noktası yaklaşık 33 °C’dir.
Propargil alkol susuzun UN numarası nedir?
Çoğu belgede UN 2929, sınıf 6.1 (yan tehlike 3) verilir; paketleme grubu belgeye göre I veya II’dir. Her sevkiyatta güncel SDS kontrol edilmelidir.
Propargil alkol susuzda su ve formaldehit neden önemlidir?
Su, izosiyanat ve güçlü baz içeren basamaklarda reaktifi tüketir. Formaldehit üretim yolundan gelen bir safsızlıktır ve hem güvenlik hem tepkimeler için önemlidir. Sınırlar tedarikçiye göre değişir, örneğin en çok %0,1.
Propargil alkol susuz fiyatı neye göre değişir?
Su ve formaldehit sınırlarına, saflığa, ambalaja, sipariş miktarına ve taşıma gereksinimlerine göre değişir.
Propargil alkol susuzun alternatifi var mı?
Standart kalite nem duyarsız uygulamalarda yeterli olabilir. Nikel kaplamada 2-bütin-1,4-diyol, asit inhibisyonunda sinamaldehit esaslı sistemler, sentezde 2-metil-3-bütin-2-ol gibi alkinler değerlendirilebilir; hiçbiri her işte yerini almaz.
Propargil alkol susuz nasıl depolanmalıdır?
Serin, kuru ve havalanan yerde, kuru inert gaz altında ve sıkıca kapalı orijinal ambalajda; çoğu tedarikçi 2–8 °C veya en çok 30 °C önerir. Soğuk kap oda sıcaklığında açılmalı, açılmış kaplar kısa sürede tüketilmelidir.
Propargil alkol susuz satın alırken hangi belgeler istenmelidir?
SDS, TDS ve su değerini içeren parti bazlı analiz sertifikası temel belgelerdir. Uygulamaya göre kalite beyanı, taşıma belgesi ve mevzuat bilgileri de istenmelidir.
Propargil alkol susuz satın alırken hangi teknik özellikler önemlidir?
Su içeriği ve ölçüm yöntemi, saflık, formaldehit, renk, bağıl yoğunluk, kırılma indisi ve stabilizatör bilgisi. Ambalaj, üretim tarihi ve parti tutarlılığı da sorulmalıdır.
PROPARGİL ALKOL SUSUZ – TEKNİK ÖZET
Kimyasal adı: Prop-2-in-1-ol; propargil alkol (düşük su içerikli kalite)
Yaygın adı: Propargil Alkol Susuz, Susuz Propargil Alkol, Propargil Alkol Anhidr, Propargyl Alcohol Anhydrous, 2-Propin-1-ol, Etinil karbinol, Propinol
CAS No: 107-19-7
EC / EINECS No: 203-471-2
Moleküler formül: C₃H₄O
Molekül ağırlığı: 56,06 g/mol
Kimyasal sınıfı: Asetilenik birincil alkol; terminal alkin
Fiziksel görünüm: Renksiz ile açık sarı, berrak, akışkan sıvı; geranyum benzeri koku
Su içeriği: Üreticinin spesifikasyonunda tanımlı üst sınır; ticari örneklerde en çok %0,1 ve en çok %0,5 (Karl Fischer); sınır ve yöntem analiz sertifikasında yer alır
Temel özellikler: Bağıl yoğunluk yaklaşık 0,95 (20 °C), kaynama noktası yaklaşık 112–115 °C, parlama noktası yaklaşık 33 °C, suyla her oranda karışır; suyla azeotrop yaklaşık 97,5 °C
Başlıca işlevler: Sentez ara maddesi (alkol ve alkin yapı taşı), asit korozyon inhibitörü bileşeni, nikel kaplama ikincil parlatıcısı, klorlu çözücü stabilizatörü
Önemli uygulama alanları: IPBC üretimi, ilaç ve tarım ilacı ara ürünleri, baz ve organometalik reaktif gerektiren ince kimya, klik kimyası ve polimer değiştirme, asit inhibitörü paketleri, nikel kaplama
Kalite kontrol açısından kritik parametreler: Su içeriği, saflık, formaldehit, renk, bağıl yoğunluk, kırılma indisi, stabilizatör, metal iyonları
Depolama: Serin, kuru ve havalanan yerde, kuru inert gaz altında, kapalı orijinal ambalajda; çoğunlukla soğukta; soğuk kap açılmadan önce oda sıcaklığına getirilir
Mevzuat: AB uyumlaştırılmış sınıflandırması H226, H301, H311, H331, H314, H411; taşımada UN 2929, sınıf 6.1 (3), paketleme grubu belgeye göre I veya II; kozmetik ve gıdada bileşen değildir; REACH ve KKDİK durumu tedarikçiden teyit edilmelidir.
