Hızlı Arama
Sodyum Persülfat, Sodium Persulfate, Sodium Peroxydisulfate, Sodium Peroxodisulfate, Disodium Peroxydisulfate, Sodium Persulphate, Peroxydisulfuric Acid Disodium Salt ve CAS No. 7775-27-1 olarak da bilinen, Na₂S₂O₈ formülüne sahip, beyaz kristal yapılı, suda çok iyi çözünen ve güçlü oksitleyici karakter taşıyan inorganik bir peroksit tuzudur. Sodium Persulfate, özellikle emülsiyon polimerizasyonunda radikal başlatıcı olarak, baskılı devre kartı (PCB) üretiminde mikro-aşındırma ve metal yüzey hazırlığında, saç açıcı ürünlerde, toprak ve yeraltı suyu iyileştirmede, atık su arıtımında, tekstilde haşıl sökme ve ağartmada, nişasta ve kâğıt işlemede, petrol kuyularında jel kırıcı olarak, organik sentezde ve analitik kimyada oksitleyici ajan olarak kullanılır.
Sodium Persulfate, peroksijen bileşikleri arasında en güçlü oksitleyicilerden biri olan peroksidisülfat anyonunu içerir ve ısı, indirgen maddeler, Fe²⁺, yüksek pH veya hidrojen peroksit ile aktive edildiğinde güçlü sülfat radikalleri oluşturur. Sodium Persulfate, 25 °C’de 100 g suda yaklaşık 73 g çözünür, neredeyse higroskopik değildir ve kuru hâlde yaklaşık 180 °C’de bozunur; ancak nem bu bozunma sıcaklığını belirgin şekilde düşürür.
Sodium Persulfate, ısıl başlatmalı emülsiyon polimerizasyonlarında yaklaşık 80 °C’de, PCB mikro-aşındırmada ise yaklaşık 24–35 °C’de kullanılarak polimer zincirlerinin başlatılmasına ve bakır yüzeyin kontrollü hazırlanmasına yardımcı olur. Sodium Persulfate ayrıca kirli toprak ve yeraltı sularında petrol hidrokarbonları ve klorlu çözücülerin parçalanmasında kullanılır ve amonyum içermediği için amonyak ile amonyum azotunun istenmediği proseslerde amonyum persülfata alternatif olarak değerlendirilebilir.
Sodium Persulfate için aktif oksijen içeriği, saflık, nem ve demir gibi eser safsızlıklar her parti için COA üzerinden kontrol edilmeli; ürün taşımacılıkta UN 1505, sınıf 5.1 ve ambalaj grubu III kapsamında oksitleyici madde olarak sınıflandırılır. Yangını şiddetlendirebilen, yutulması hâlinde zararlı olan ve solunum ile cilt hassasiyetine yol açabilen Sodium Persulfate, orijinal ambalajında, kuru ve tercihen 30 °C’nin altındaki bir ortamda, yanıcı ve indirgen maddelerden uzak saklanmalı ve çözeltileri kapalı kaplarda tutulmamalıdır.
SODIUM PERSULFATE NEDİR?
Sodium Persulfate, oksitleyici bir asit olan peroksidisülfürik asidin (H₂S₂O₈) disodyum tuzudur. Sodyum Persülfat, iki sodyum katyonu ile iki sülfat grubunun bir peroksit köprüsüyle bağlandığı peroksidisülfat anyonundan oluşan inorganik bir peroksit bileşiğidir.
Sodium Persulfate beyaz, kokusuz, kristal bir katıdır. Suda kolay çözünür, neredeyse higroskopik değildir ve kuru, serin koşullarda saklandığında iyi bir raf ömrüne sahiptir.
Sodium Persulfate endüstriyel olarak sodyum hidrojen sülfatın (sodyum bisülfat) platin anotta elektrolitik oksidasyonuyla üretilir. Literatüre göre 2005 yılında bu yöntemle yaklaşık 165.000 ton sodyum persülfat üretilmiştir.
Sodyum Persülfat ayrıca amonyum persülfatın sodyum hidroksit ile tepkimeye sokulması, açığa çıkan amonyağın uzaklaştırılması, ardından düşük basınçta deriştirme, kristallendirme ve kurutma yoluyla da elde edilebilir.
Sodium Persulfate; teknik, reaktif ve kozmetik kullanıma uygun farklı kalitelerde sunulur. Kaliteler arasındaki fark başlıca saflık, aktif oksijen içeriği, nem, demir, bakır ve ağır metal gibi eser safsızlıkların sınırları ile partikül yapısındadır.
Sodium Persulfate; sodyum sülfat, sodyum tiyosülfat, sodyum ditiyonit veya sodyum perkarbonat gibi adı benzeyen ya da yine oksijen esaslı olan maddelerle karıştırılmamalıdır. Potasyum monopersülfat da sodyum persülfattan farklı kimyasal yapıya ve farklı kullanım alanlarına sahip ayrı bir maddedir.
Piyasadaki her Sodium Persulfate ürünü aynı teknik özelliklere sahip değildir. Saflık, aktif oksijen, nem, safsızlık profili ve partikül boyutu üreticiye ve kalite sınıfına göre değişebileceğinden, ürün seçimi TDS, SDS ve COA belgeleri üzerinden yapılmalıdır.
YAYGIN ÜRÜN ve KİMYASAL ADLARI:
Sodium Persulfate
Sodyum Persülfat
Sodium Persulphate
Sodium Peroxydisulfate
Sodium Peroxodisulfate
Sodyum Peroksidisülfat
Sodyum Peroksodisülfat
Disodium Peroxydisulfate
Disodium Peroxodisulfate
Disodium Peroxodisulphate
Disodium Persulfate
Peroxydisulfuric Acid, Disodium Salt
Persulfate de Sodium
Natriumperoxodisulfat
Peroxodisulfato de Disodio
NaPS
SPS
Na₂S₂O₈
Sodium Persulfate (INCI)
Sodium Persulfate Technical Grade
Sodium Persulfate Reagent Grade
Cosmetic Grade Sodium Persulfate
Bu adların bazıları Sodium Persulfate’ın kimyasal tanımını, bazıları Fransızca, Almanca ve İspanyolca karşılıklarını, bazıları ise kısaltmalarını ve kalite sınıflarını ifade eder. “Persulfate” ve “peroxydisulfate” ifadeleri aynı peroksidisülfat anyonunu tanımlar.
“Persülfat” ifadesi amonyum persülfat ve potasyum persülfat gibi diğer tuzları da kapsadığından, Sodyum Persülfat satın alınırken ürünün sodyum tuzu olduğu CAS numarasıyla doğrulanmalıdır.
CAS NO, EC / EINECS NO VE KİMYASAL TANIMLAMA
Ürün adı: Sodium Persulfate / Sodyum Persülfat
Yaygın kısaltmaları: NaPS, SPS
Kimyasal adı: Disodyum peroksidisülfat
INCI adı: Sodium Persulfate
CAS No: 7775-27-1
EC / EINECS No: 231-892-1
UN No: 1505
Moleküler formül: Na₂S₂O₈
Molekül ağırlığı: 238,10 g/mol
MDL No: MFCD00003501
GTİP (HS) kodu: 2833.40 (peroksosülfatlar)
Kimyasal sınıfı: İnorganik peroksit tuzu / persülfat
Temel işlevleri: Radikal polimerizasyon başlatıcısı, oksitleyici ajan, mikro-aşındırma ajanı, metal yüzey temizleme ajanı, saç açma güçlendirici, haşıl sökücü, ağartıcı aktivatörü, jel kırıcı, çevresel oksidasyon ajanı
Sodium Persulfate, bileşimi tanımlı tek bir inorganik tuzdan oluşur; bu nedenle kesin bir kimyasal formül ve molekül ağırlığı ile tanımlanır. Sodyum Persülfat için CAS No 7775-27-1 ve EC No 231-892-1 ECHA dahil çeşitli resmi kaynaklarda listelenmektedir.
Amonyum persülfat (CAS No 7727-54-0) ve potasyum persülfat (CAS No 7727-21-1) aynı anyonu taşısa da ayrı kimlik numaralarına sahip farklı ürünlerdir.
Hesaplamalarda Sodium Persulfate’ın teorik aktif oksijen içeriğinin ağırlıkça yaklaşık %6,72 olduğu dikkate alınmalıdır. Ticari ürünlerde aktif oksijen içeriği genellikle %6,65'in üzerinde spesifiye edilir.
Sodyum Persülfat ürünlerinde üretim sürecinden kaynaklanan sodyum sülfat ile eser miktarda demir, bakır, mangan, krom, klorür ve ağır metaller bulunabilir. Bu nedenle aynı CAS numarasına sahip ürünler safsızlık profili bakımından farklılık gösterebilir.
SODIUM PERSULFATE’IN KİMYASAL YAPISI VE MOLEKÜLER ÖZELLİKLERİ
Sodium Persulfate, iki sodyum katyonu (Na⁺) ile bir peroksidisülfat anyonundan (S₂O₈²⁻) oluşan iyonik bir tuzdur. Peroksidisülfat anyonunda iki tetrahedral sülfat grubu bir peroksit (–O–O–) köprüsüyle birbirine bağlanır.
X-ışını kristalografisine göre Sodyum Persülfatın katı hâldeki yapısı potasyum tuzuna çok benzer. O–O mesafesi 1,476 Å’dir; her sülfat grubunda yaklaşık 1,44 Å uzunluğunda üç kısa S–O bağı ve 1,64 Å uzunluğunda bir uzun S–O bağı bulunur.
Sodium Persulfate’ın SMILES gösterimi [O-]S(=O)(=O)OOS(=O)(=O)[O-].[Na+].[Na+], InChIKey değeri ise CHQMHPLRPQMAMX-UHFFFAOYSA-L’dir. Hesaplanan topolojik polar yüzey alanı 150 Ų’dir.
Sodyum Persülfat monoklinik sistemde kristallenir.
Peroksidisülfat anyonu, peroksijen bileşikleri ailesinin en güçlü oksitleyicisidir. Peroksidisülfatın hidrojen sülfata indirgenmesinin standart potansiyeli yaklaşık 2,01–2,12 V olarak bildirilmektedir; bu değer hidrojen peroksitten (yaklaşık 1,77–1,8 V) yüksek, ozondan (yaklaşık 2,1–2,2 V) ise biraz düşüktür.
Sodium Persulfate’ın aktivasyonuyla oluşan sülfat radikal anyonunun (SO₄•⁻) oksidasyon potansiyeli ise yaklaşık 2,5–3,1 V aralığındadır. Bu yüksek potansiyel, Sodyum Persülfatın aktive edildiğinde birçok dirençli organik bileşiği parçalayabilmesini açıklar.
Sodium Persulfate’ın sulu çözeltilerdeki davranışı pH’a bağlıdır. Nötr ve hafif asidik ortamda (pH 3–7) persülfat suyla yavaşça tepkimeye girerek bisülfat ve oksijen oluşturur; seyreltik asidik ortamda hidrojen peroksit, kuvvetli asidik ortamda peroksimonosülfat oluşur.
Kuvvetli alkali ortamda (pH > 13) Sodyum Persülfat hidroksit iyonlarıyla tepkimeye girer ve bisülfat, sülfat ve oksijene dönüşür.
SODIUM PERSULFATE’IN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Sodium Persulfate genellikle beyaz, kokusuz, kristal toz veya granül hâlinde bir katıdır. Sodyum Persülfatın görünümü, kristalizasyon koşullarına, partikül boyutuna ve depolama koşullarına göre farklılık gösterebilir.
Genel teknik özellikler:
Fiziksel görünüm: Beyaz kristal toz veya granül
Koku: Kokusuz
Kristal sistemi: Monoklinik
Moleküler formül: Na₂S₂O₈
Molekül ağırlığı: 238,10 g/mol
CAS No: 7775-27-1
EC / EINECS No: 231-892-1
Kristal yoğunluğu: Yaklaşık 2,5–2,6 g/cm³
Gevşek yığın yoğunluğu: Yaklaşık 1,1–1,25 g/cm³
Bozunma sıcaklığı: Yaklaşık 180 °C (erimeden bozunur)
Kendiliğinden hızlanan bozunma sıcaklığı (SADT, 25 kg torba): Kuru üründe yaklaşık 180 °C; %5 nem içeren üründe yaklaşık 60 °C
Parlama noktası: Yanmaz (yanmayı hızlandırır)
Sudaki çözünürlüğü: 55,6 g/100 mL (20 °C); 73 g/100 g su (25 °C); 86 g/100 g su (50 °C)
pH: Yaklaşık 5,0–6,0 (%1'lik çözelti); yaklaşık 4,0 (%10'luk çözelti)
Teorik aktif oksijen: Yaklaşık %6,72
Higroskopisite: Neredeyse higroskopik değil
Kararlılık: Kuru ve serin koşullarda kararlı; nem ve ısı bozunmayı hızlandırır
Kaçınılması gereken maddeler: Yanıcı maddeler, indirgen maddeler, organik maddeler, asitler, bazlar, halojenür tuzu çözeltileri, amonyaklı çözeltiler, alkali temizleyiciler, diğer oksitleyiciler, toz metaller
Sodium Persulfate’ın sudaki çözünürlüğü, amonyum persülfattan düşük, potasyum persülfattan ise çok daha yüksektir. Üretici teknik verilerine göre 25 °C’de 100 g suda amonyum persülfattan 85 g, Sodyum Persülfattan 73 g, potasyum persülfattan ise yalnızca 6 g çözünür.
Bu yüksek çözünürlük, Sodium Persulfate’ın derişik çözeltiler hâlinde hazırlanmasını ve PCB aşındırma, polimerizasyon ve çevresel iyileştirme uygulamalarında sıvı olarak dozlanmasını kolaylaştırır.
Sodium Persulfate’ın sulu çözeltileri katı ürüne göre bozunmaya çok daha yatkındır. 25 °C’nin üzerinde saklanan çözeltilerde bozunma hızlanır ve bozunma sırasında oksijen gazı açığa çıkar.
Nem, Sodyum Persülfatın bozunma sıcaklığını belirgin şekilde düşürür. Kuru üründe yaklaşık 180 °C olan kendiliğinden hızlanan bozunma sıcaklığı, %5 nem içeren üründe yaklaşık 60 °C’ye kadar inebilmektedir.
Sodium Persulfate yanıcı değildir, ancak bozunurken oksijen açığa çıkararak diğer maddelerin yanmasını hızlandırır. Isıtıldığında kükürt oksitleri dahil zehirli ve aşındırıcı dumanlar oluşturarak bozunur.
Yukarıdaki değerler literatür, güvenlik bilgi formları ve üretici teknik bilgilerinden derlenmiş genel bilgilerdir ve bağlayıcı spesifikasyon değildir. Kullanılacak Sodium Persulfate ürününün kesin değerleri TDS ve COA belgelerinden kontrol edilmelidir.
SODIUM PERSULFATE MOLEKÜLER DÜZEYDE NASIL ÇALIŞIR?
Sodium Persulfate iki farklı yolla etki gösterir: doğrudan oksidasyon ve serbest radikal oluşumu. Hangi yolun baskın olduğu, sıcaklığa, pH’a ve ortamda bulunan aktivatörlere bağlıdır.
Doğrudan oksidasyon:
Sodium Persulfate, yüksek oksidasyon potansiyeli sayesinde birçok metali doğrudan oksitleyerek suda çözünür metal sülfatlarına dönüştürür. Örneğin bakır, persülfatla tepkimeye girerek bakır(II) sülfata dönüşür; PCB mikro-aşındırma ve metal yüzey temizliği bu tepkimeye dayanır.
Doğrudan oksidasyon, Sodyum Persülfatın krom(III) ve mangan(II) gibi iyonları daha yüksek yükseltgenme basamaklarına oksitlemesinde de görülür; bu tepkimeler gümüş iyonları varlığında hızlanır.
Isıl aktivasyonla radikal oluşumu:
Sodium Persulfate çözeltileri ısıtıldığında peroksit (O–O) bağı homolitik olarak kırılır ve iki sülfat radikal anyonu (SO₄•⁻) oluşur. Uygun monomerler varlığında bu radikaller monomerin çift bağına katılarak polimer zincirini başlatır.
Persülfatların ömrü 50 °C’nin üzerindeki sıcaklıklarda belirgin şekilde kısalır. Bu nedenle ısıl başlatmalı emülsiyon polimerizasyonları genellikle yaklaşık 80 °C civarında yürütülür.
Redoks aktivasyonu:
Sodium Persulfate, bisülfit anyonu gibi indirgen maddeler, Fe²⁺ gibi geçiş metali iyonları veya merkaptanlarla tepkimeye girdiğinde daha düşük sıcaklıklarda da radikal üretir. Bu redoks sistemleri, polimerizasyonun düşük sıcaklıkta başlatılmasına ve çevresel uygulamalarda persülfatın aktive edilmesine olanak tanır.
Alkali ve peroksitle aktivasyon:
Toprak ve yeraltı suyu iyileştirmede Sodium Persulfate ısı ve Fe²⁺’nin yanı sıra yüksek pH (pH > 12) veya hidrojen peroksit ile de aktive edilir. Alkali ortamda sülfat radikalleri hidroksit iyonlarıyla tepkimeye girerek hidroksil radikallerine (•OH) dönüşür.
Sülfat radikalinin reaktivitesi hidroksil radikaline göre pH’tan daha az etkilenir. Bu özellik, Sodyum Persülfat esaslı oksidasyon sistemlerinin geniş bir pH aralığında çalışabilmesini sağlar.
Sodium Persulfate’ın temel işlevleri:
Emülsiyon ve çözelti polimerizasyonunda serbest radikal başlatma
Bakır ve diğer metallerin kontrollü oksidasyonu ve çözülmesi
Organik kirleticilerin sülfat ve hidroksil radikalleriyle parçalanması
Nişasta ve diğer polimerlerin oksidatif depolimerizasyonu
Saç açıcılarda melanin oksidasyonunun güçlendirilmesi
Organik sentezde oksitleyici ajan
Analitik yöntemlerde organik karbonun oksidasyonu
SODIUM PERSULFATE HANGİ SEKTÖRLERDE KULLANILIR?
Sodium Persulfate, polimer üretiminden elektroniğe, çevre teknolojilerinden kozmetiğe kadar birçok sektörde kullanılan çok yönlü bir oksitleyicidir. Sodyum Persülfatın en önemli kullanım alanı emülsiyon polimerizasyonunda radikal başlatıcılıktır.
Başlıca kullanım alanları:
Plastik, lateks ve sentetik kauçuk üretimi
Boya, kaplama ve yapıştırıcı üretimi
Elektronik ve baskılı devre kartı (PCB) üretimi
Metal yüzey işlem, kaplama ve dekapaj
Toprak ve yeraltı suyu iyileştirme
Endüstriyel atık su arıtımı
Kozmetik ve saç bakım ürünleri
Tekstil terbiyesi
Kâğıt ve selüloz üretimi
Nişasta modifikasyonu
Petrol ve doğalgaz üretimi
Madencilik ve metal ayrıştırma
Organik sentez ve ilaç hammaddesi üretimi
Analitik kimya ve laboratuvarlar
Fotoğrafçılık
Polimer üreticileri Sodium Persulfate’tan yüksek saflık, tutarlı aktif oksijen içeriği ve düşük metal safsızlığı bekler. Elektronik sektöründe ise düşük klorür, demir ve çözünmeyen madde içeriği öne çıkar.
Kozmetik sektöründe Sodyum Persülfatın tozlanmasının azaltılması, saflık ve mevzuata uygunluk; çevre uygulamalarında ise derişik çözelti hazırlanabilmesi ve maliyet etkinliği önemlidir.
SODIUM PERSULFATE’IN POLİMERİZASYON BAŞLATICISI OLARAK KULLANIMI
Sodium Persulfate’ın en yaygın kullanım alanı emülsiyon polimerizasyonudur. Sodyum Persülfat, özellikle akrilonitril-bütadien-stiren (ABS) gibi stiren esaslı polimerlerin emülsiyon polimerizasyonunda radikal başlatıcı olarak kullanılır.
Persülfatlar; akrilikler, polivinil klorür, polistiren ve neopren üretiminde, otomobil ve kamyon lastikleri için stiren-bütadien ve izopren esaslı sentetik kauçukların üretiminde ve boya, kaplama ve halı tabanlığında kullanılan lateks polimerlerin hazırlanmasında başlatıcı olarak görev yapar.
Isıl başlatma:
Isıl başlatmalı süreçlerde Sodium Persulfate çözeltisi reaktöre beslenir ve sıcaklıkla bozunarak sülfat radikallerini oluşturur. Bu tür ana polimerizasyon süreçleri tipik olarak yaklaşık 80 °C’de yürütülür.
Literatüre göre persülfatların 10 saatlik yarılanma sıcaklığı suda yaklaşık 60 °C’dir (potasyum persülfat için bildirilen değer); 80 °C’de ise yarılanma ömrü yaklaşık 3 saate iner. Bu veriler, Sodyum Persülfatın besleme hızının ve reaktör sıcaklığının birlikte planlanması gerektiğini gösterir.
Redoks başlatma:
Daha düşük sıcaklıklarda polimerizasyon gerektiren sistemlerde Sodium Persulfate; sodyum bisülfit, sodyum metabisülfit, askorbik asit veya demir(II) tuzları gibi indirgen bileşenlerle birlikte redoks başlatıcı sistemi olarak kullanılır.
Redoks sistemleri, artık monomer miktarının azaltılması amacıyla ana polimerizasyondan sonra uygulanan son polimerizasyon (post-polimerizasyon) adımlarında da değerlendirilir.
Sodium Persulfate’ın polimerizasyondaki avantajları:
Suda yüksek çözünürlük sayesinde derişik besleme çözeltisi hazırlanabilmesi
Amonyum içermemesi nedeniyle amonyak oluşumunun ve atık sudaki amonyum azotunun önlenmesi
Hem ısıl hem redoks sistemlerde kullanılabilmesi
Katı hâlde uzun süreli kararlılık
Sodium Persulfate ayrıca polimerik beton formülasyonlarında, grafit liflerin polimerik kaplanmasında ve düşük formaldehitli yapıştırıcıların kürlenmesinin hızlandırılmasında başlatıcı olarak kullanılır. Persülfatlar, karbon siyahı gibi substratların polimerlere aşılanmasında ve mürekkep ve toner formülasyonları için dispersan hazırlanmasında da görev yapar.
Polimerizasyonda kullanılacak Sodyum Persülfat oranı monomer sistemine, hedef molekül ağırlığına, parçacık boyutuna ve proses sıcaklığına göre laboratuvar denemeleriyle belirlenmelidir.
SODIUM PERSULFATE’IN ELEKTRONİK, METAL YÜZEY İŞLEM, ÇEVRE VE PETROL UYGULAMALARI
PCB mikro-aşındırma:
Sodium Persulfate, baskılı devre kartı üretiminde verimli bir mikro-aşındırma ajanı olarak kabul edilir. Mikro-aşındırma, bakır yüzeyi kaplama, laminasyon veya lehim maskesi öncesinde temizleyip pürüzlendirerek sonraki katmanların yapışmasını iyileştirir.
Patent literatüründe Sodyum Persülfat esaslı mikro-aşındırma çözeltileri için tercih edilen aralıklar 0,25–1,0 M persülfat ve 0,2–0,4 M sülfürik asit, çalışma sıcaklığı ise yaklaşık 24–35 °C olarak tanımlanmaktadır.
Aynı kaynağa göre persülfat esaslı mikro-aşındırıcılar, yaklaşık 46–54 °C gerektiren hidrojen peroksit-sülfürik asit sistemlerine göre daha düşük sıcaklıkta çalışır ve iyi bir yüzey topografyası sağlar. Buna karşılık persülfat çözeltileri biriken bakırla birlikte daha hızlı bozunabilir ve aşındırma hızı düzensizleşebilir.
Sülfürik asidin derişik persülfat karışımlarına değil, kullanım yerinde çözeltiye eklenmesi önerilir; derişik karışımlarda patlama potansiyeli taşıyan kaproat bileşimleri oluşabilir.
Metal yüzey işlem ve dekapaj:
Sodium Persulfate, çinko ve PCB aşındırma karışımlarında amonyum persülfatın yerine kullanılır ve bakır ile bazı diğer metallerin dekapajında görev yapar. Persülfatlar ayrıca nikel, titanyum ve çinko alaşımlarının aşındırılmasında kullanılır.
Persülfatlar; alüminyum, pirinç, bakır ve diğer birçok metal yüzeyinin kaplama veya yapıştırma öncesinde temizlenmesinde, kaplama ve elektrokaplama proseslerinde ve aktif karbonun adsorban olarak kullanımı öncesi ve sonrası temizlenip aktive edilmesinde de değerlendirilir.
Toprak ve yeraltı suyu iyileştirme (ISCO):
Sodium Persulfate, yerinde kimyasal oksidasyon (ISCO) yöntemiyle kirli toprak ve yeraltı sularının iyileştirilmesinde kullanılır. Bu uygulamada Sodyum Persülfat; ısı, Fe²⁺ veya şelatlı demir, yüksek pH ya da hidrojen peroksit ile aktive edilerek sülfat ve hidroksil radikalleri oluşturur.
Hedef kirleticiler arasında petrol hidrokarbonları (TPH), BTEX, polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH), trikloroetilen (TCE) ve tetrakloroetilen (PCE) gibi klorlu çözücüler, MTBE ve 1,4-dioksan yer alır.
2023 tarihli bir derleme makaleye göre saha uygulamalarında ısıl aktivasyon için yaklaşık 40 °C, alkali aktivasyon için pH 12'nin üzeri ve baz/persülfat mol oranı yaklaşık 2:1, demir aktivasyonu için ise Fe²⁺/persülfat oranı 1:1 ile 1:2 arası bildirilmektedir.
Aynı kaynakta 25–50 g/L Sodyum Persülfat ve yaklaşık 20 g/L NaOH ile PAH/BTEX gideriminde %90,3, 50–100 g/L persülfat ve hidrojen peroksit ile TPH gideriminde %97 verim elde edilen saha uygulamaları aktarılmaktadır.
Persülfat, permanganata göre daha geniş bir kirletici yelpazesini parçalayabilir ve hidrojen perokside göre çok daha kararlı olduğu için yeraltında daha uzun mesafelere taşınabilir. Bununla birlikte sahaların önemli bir kısmında kirlilik seviyesinin tekrar yükselmesi (rebound) gözlendiğinden, uzun süreli izleme gereklidir.
Atık su arıtımı:
Sodium Persulfate, aktive edildiğinde oluşan radikaller sayesinde endüstriyel atık sulardaki dirençli organik maddelerin parçalanmasında ileri oksidasyon prosesi (AOP) oksitleyicisi olarak değerlendirilir. 2026 yılında yayımlanan bir araştırmada, glikoz ve görünür ışıkla aktive edilen 30 mM Sodyum Persülfatın pH 4'te metilen mavisi boyasının renginin giderilmesinde etkili olduğu gösterilmiştir.
Araştırma çalışmalarında ısı ve Fe²⁺ ile aktive edilen persülfat çözeltilerinin baca gazındaki kükürt dioksit ve azot oksitlerin birlikte giderilmesindeki etkinliği de incelenmektedir.
Petrol ve doğalgaz:
Sodium Persulfate, hidrolik çatlatma ve geliştirilmiş petrol üretimi uygulamalarında viskoz guar esaslı jellerin işlevini tamamladıktan sonra viskozitesinin düşürülmesi için jel kırıcı olarak kullanılır. Persülfatlar kuyu içinde jel oluşturma ve jel kırma işlemlerinde görev yapar.
Patent literatüründe persülfat kırıcılar için 1.000 galon sıvı başına yaklaşık 0,5–12 lb (yaklaşık 0,06–1,4 kg/m³) aralığı tanımlanmakta, yaklaşık 10–52 °C’lik düşük sıcaklıklı kuyularda ise trietanolamin gibi aktivatörlerin kullanıldığı belirtilmektedir.
Madencilik:
Persülfatlar nikel ve kobalt ayrıştırma proseslerinde kullanılabilir. Sodium Persulfate’ın bakır sülfür cevherlerinin (kalkopirit) liç işlemlerinde oksitleyici olarak kullanımı da araştırılmaktadır.
SODIUM PERSULFATE KOZMETİK, GIDA VE İLAÇ UYGULAMALARINDA KULLANILIR MI?
Kozmetik:
Sodium Persulfate, kozmetik sektöründe INCI adıyla saç açıcı ve saç boyama ürünlerinde oksitleyici olarak kullanılır. Sodyum Persülfat, hidrojen peroksitle birlikte saç açıcı tozlarda açma performansını güçlendiren (booster) bileşen olarak görev yapar.
Kozmetik İçerik İnceleme (CIR) paneline bildirilen 2015 verilerine göre Sodium Persulfate, durulanan saç boyama ve açma ürünlerinde %0,67–33,4 oranlarında kullanılmaktadır; 2017 verilerinde 48 ürün formülasyonunda yer aldığı bildirilmiştir.
CIR paneli, amonyum, potasyum ve Sodyum Persülfatın saç boyalarında ve saç açıcılarında oksitleyici olarak, kısa süreli ve aralıklı kullanımın ardından saçtan ve ciltten iyice durulanması koşuluyla güvenli olduğu sonucuna varmıştır.
Panel, durulanmayan ürünler ve diş macunları için mevcut verilerin bu kullanımların güvenliğini değerlendirmeye yetmediğini belirtmiştir.
CIR raporuna göre bu persülfatlar, AB’de kozmetik ürünlerde yasaklı veya kısıtlı maddeler listesinde yer almamaktadır. Türkiye’deki kozmetik ürünler için Türkiye Kozmetik Yönetmeliği’nin güncel ekleri esas alınmalıdır.
Avustralya’nın endüstriyel kimyasallar değerlendirme kurumu NICNAS’ın 2001 tarihli değerlendirmesine göre, saç açıcı preparatlardaki persülfat tuzları yutulduğunda zararlıdır, cildi ve gözleri tahriş eder ve dermatit ile astım gibi alerjik reaksiyonlara neden olabilir.
Aynı değerlendirmede birçok formülasyonun toz oluşumu nedeniyle maruziyeti en aza indirecek şekilde tasarlanmadığı vurgulanmıştır.
Bu nedenle Sodium Persulfate içeren saç açıcı ürünlerde tozsuz formülasyonlar, uygun etiketleme ve kuaför salonlarında iyi havalandırma önem taşır.
Gıda:
Sodium Persulfate doğrudan gıda katkı maddesi değildir ve gıdalara eklenmesi uygun değildir. ABD’de Sodyum Persülfat, 21 CFR 176.170 kapsamında sulu ve yağlı gıdalarla temas eden kâğıt ve kartonun bileşenleri listesinde yer almaktadır.
Gıdayla temas eden malzemelerde kullanılacak Sodium Persulfate için ilgili pazarın mevzuatı ayrıca kontrol edilmelidir.
İlaç:
Sodium Persulfate bir ilaç etken maddesi değildir. Sodyum Persülfat, ilaç sanayinde bazı antibiyotiklerin hazırlanmasında reaktif olarak ve organik sentezde oksitleyici ajan olarak kullanılır.
SODIUM PERSULFATE’IN ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI
Tekstil:
Sodium Persulfate, tekstil terbiyesinde oksidatif haşıl sökmede ve özellikle düşük sıcaklıkta ağartmada kullanılır. Sodyum Persülfat, dokuma öncesinde ipliklere uygulanan nişasta esaslı haşılın oksidasyonla parçalanmasını sağlar; persülfatlar boyar madde geliştirme işlemlerinde de görev yapar.
Nişasta modifikasyonu:
Sodium Persulfate, nişastanın oksidatif olarak modifiye edilmesinde ve viskozitesinin düşürülmesinde kullanılır. Bu yolla elde edilen nişastalar yapıştırıcı ve kaplama üretiminde değerlendirilir.
Kâğıt ve selüloz:
Persülfatlar kâğıdın tutkallanmasında, bağlayıcı ve kaplamaların hazırlanmasında ve özel kâğıtların üretiminde kullanılır. Aktive edilmiş alkali metal persülfatlar, nötr ve alkali ıslak mukavemetli kâğıt atıklarının yeniden hamurlaştırılmasında ve boyalar ile optik beyazlatıcıların renginin giderilmesinde etkilidir.
Deterjan ve ağartıcılar:
Sodium Persulfate, tek başına ağartıcı olarak ve deterjan bileşeni olarak kullanılır. Sodyum Persülfat, ağartıcı sistemlerde aktivatör olarak da görev yapar.
Organik sentez:
Sodium Persulfate, organik kimyada klasik olarak Elbs persülfat oksidasyonu ve Boyland-Sims oksidasyonu tepkimelerinde kullanılan özel bir oksitleyici ajandır. Persülfatlar aldehit, keton, karboksilik asit ve kinon gibi bileşiklerin hazırlanmasında oksitleyici olarak görev yapar.
Sodyum Persülfat radikal tepkimelerde de kullanılır; örneğin apokininden diapokinin sentezinde demir(II) sülfat radikal başlatıcı olarak, Sodium Persulfate ise oksitleyici olarak yer alır.
Boyar madde üretimi:
Sodium Persulfate, boyar madde üretiminde ve kükürt boyalarında renk geliştirici olarak kullanılır.
Analitik kimya:
Sodium Persulfate, toplam organik karbon (TOC) analizinde UV-persülfat oksidasyon yöntemlerinde reaktif olarak kullanılır. Bu yöntemlerde organik karbon Sodyum Persülfat ile karbondioksite oksitlenerek ölçülür; standart yöntemlerden birinin uygulamasında %10 persülfat ve %5 fosforik asit içeren reaktif karışımı tanımlanmaktadır.
Fotoğrafçılık:
Persülfatlar fotoğrafçılıkta ağartma çözeltilerinde, çözelti rejenerasyonunda, ekipman temizliğinde ve atık su arıtımında kullanılır.
Diğer kullanımlar:
Sodium Persulfate, toprak düzenleyici olarak ve dezenfeksiyon amaçlı uygulamalarda da değerlendirilir. Persülfatlar ayrıca peroksimonosülfat çözeltilerinin yerinde üretilmesinde hammadde olarak kullanılabilir.
SODIUM PERSULFATE HANGİ PROBLEMLERİN ÇÖZÜMÜNE YARDIMCI OLABİLİR?
Emülsiyon polimerizasyonunda yetersiz başlatma:
Sodium Persulfate, ısıl veya redoks aktivasyonla oluşturduğu sülfat radikalleri sayesinde polimer zincirlerinin güvenilir şekilde başlatılmasına yardımcı olur.
Polimer proseslerinde amonyak ve amonyum azotu:
Sodium Persulfate amonyum içermediği için amonyum persülfat kullanımına bağlı amonyak kokusu ve atık sudaki amonyum azotu sorunlarının önlenmesine katkı sağlar.
PCB üretiminde yetersiz bakır yüzey hazırlığı:
Sodium Persulfate, bakır yüzeyi düşük sıcaklıkta kontrollü şekilde mikro-aşındırarak sonraki kaplama ve laminasyon katmanlarının yapışmasını iyileştirmeye yardımcı olur.
Metal yüzeylerinde oksit ve kirlilik:
Sodium Persulfate, bakır, alüminyum, pirinç ve diğer metallerin kaplama veya yapıştırma öncesinde temizlenmesine ve dekapajına yardımcı olur.
Kirli toprak ve yeraltı suları:
Aktive edilen Sodium Persulfate, petrol hidrokarbonları, klorlu çözücüler ve PAH gibi dirençli kirleticilerin yerinde parçalanmasına yardımcı olur.
Atık sularda dirençli organik maddeler ve renk:
Sodium Persulfate, ileri oksidasyon proseslerinde boyalar dahil dirençli organik maddelerin parçalanmasına katkı sağlayabilir.
Tekstilde nişasta haşıl kalıntıları:
Sodium Persulfate, nişasta esaslı haşılı oksidatif olarak parçalayarak sonraki boyama ve terbiye işlemlerine uygun bir kumaş yüzeyi elde edilmesine yardımcı olur.
Kuyu içinde kırılmayan jel kalıntıları:
Sodium Persulfate, çatlatma sıvılarındaki guar esaslı jelin zamanında kırılarak geri akışının sağlanmasına yardımcı olur.
Islak mukavemetli kâğıt atıklarının yeniden işlenmesi:
Aktive edilmiş Sodium Persulfate, ıslak mukavemetli kâğıt atıklarının yeniden hamurlaştırılmasını kolaylaştırır.
SODIUM PERSULFATE KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Nem ve ısı:
Sodium Persulfate’ın bozunma sıcaklığı nemle belirgin şekilde düşer. Ürün ve ambalajları neme maruz bırakılmamalı, buhar boruları, ısıtıcılar, açık alev ve kaynak kıvılcımı gibi ısı kaynaklarından uzak tutulmalıdır.
Kontaminasyon:
Sodium Persulfate; kir, metal, nem ve diğer kirleticilerle temas ettiğinde kendiliğinden hızlanan bozunmaya girebilir. Dökülen veya kullanılmayan ürün asla orijinal ambalajına geri konulmamalıdır.
Transfer için yalnızca temiz ve kuru, Sodyum Persülfata ayrılmış plastik veya paslanmaz çelik kepçe ve aletler kullanılmalı; başka kimyasallarla temas etmiş ekipmanla çapraz kontaminasyondan kaçınılmalıdır.
Uyumsuz maddeler:
Sodium Persulfate; indirgen maddeler, asitler, bazlar, halojenür tuzu çözeltileri, organik maddeler, amonyaklı çözeltiler, alkali temizleyiciler, diğer oksitleyiciler, alüminyum ve toz metallerle birlikte depolanmamalı ve karıştırılmamalıdır. Kâğıt, talaş gibi yanıcı maddelerle temas ettiğinde yangın riski oluşur.
Öğütme ve kuru karıştırma:
Sodium Persulfate, sürtünmeyle ısı oluşturan ekipmanlarda öğütülmemeli veya kuru karıştırılmamalıdır.
Çözelti hazırlama ve saklama:
Sodium Persulfate çözeltileri kapalı ve sızdırmaz kaplarda saklanmamalıdır; normal bozunma sırasında açığa çıkan oksijen basınç artışına ve kabın patlamasına neden olabilir. Çözeltiler 25 °C’nin üzerinde daha hızlı bozunur, bu nedenle gerektiği kadar hazırlanmalıdır.
Çözelti tankları ve hatları için 304 ve 316 paslanmaz çelik, PVC, polietilen, PTFE, akrilik ve cam önerilir. Bakır, pirinç, demir ve Monel gibi metaller bozunmayı hızlandırabilir veya çözelti tarafından korozyona uğratılabilir.
Asitli karışımlar:
Sülfürik asit içeren aşındırma çözeltilerinde asit, kullanım yerinde ve seyreltik çözeltiye eklenmelidir. Derişik persülfat-asit karışımları patlama potansiyeli taşıyan bileşimler oluşturabilir.
Solunum hassasiyeti:
Sodium Persulfate tozu solunduğunda astım belirtilerine ve solunum hassasiyetine yol açabilir. Astım belirtileri genellikle maruziyetten birkaç saat sonra ortaya çıkabilir ve fiziksel eforla şiddetlenebilir; bu nedenle toz oluşumu önlenmeli ve uygun solunum koruması kullanılmalıdır.
Cilt hassasiyeti:
Sodium Persulfate ile tekrarlanan veya uzun süreli temas cilt hassasiyetine ve dermatite neden olabilir. Bu madde nedeniyle astım veya alerji belirtileri gösteren kişilerin maddeyle daha fazla temastan kaçınması gerekir.
Kirlenmiş giysiler:
Sodium Persulfate ile kirlenmiş giysiler kuruduğunda yangın riski oluşturabileceğinden bol suyla yıkanmalıdır. İş kıyafetleri eve götürülmemelidir.
SODIUM PERSULFATE İÇİN BAŞLANGIÇ FORMÜLASYON YAKLAŞIMLARI
Aşağıdaki örnekler, Sodium Persulfate’ın formülasyon ve proses geliştirme sürecinde nasıl değerlendirilebileceğini göstermek amacıyla hazırlanmış başlangıç yaklaşımlarıdır. Bunlar doğrulanmış ticari formüller veya üretim talimatları değildir.
Verilen oranlar literatürde bildirilen örnek değerlere dayanan laboratuvar ön denemesi seviyeleridir. Kullanılacak Sodyum Persülfatın kalitesi, diğer hammaddeler ve ekipman sonuçları önemli ölçüde değiştirebileceğinden, nihai koşullar denemeler ve güvenlik değerlendirmesiyle belirlenmelidir.
ÖRNEK 1: EMÜLSİYON POLİMERİZASYONUNDA SODIUM PERSULFATE BAŞLATICI ORAN TARAMASI
Amaç: Akrilik veya stiren-akrilik emülsiyon polimerizasyonunda Sodium Persulfate miktarının monomer dönüşümü, artık monomer, parçacık boyutu ve viskozite üzerindeki etkisini belirlemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Sodium Persulfate: Toplam monomer ağırlığına göre yaklaşık %0,06, %0,10, %0,15 ve %0,20 (persülfat başlatıcılar için literatürde bildirilen örnek aralık)
Monomer karışımı: Sabit tutulur
Emülgatör sistemi: Sabit tutulur
Reaktör sıcaklığı: Yaklaşık 70–80 °C, sabit tutulur
Besleme süresi ve karıştırma hızı: Sabit tutulur
Uygulama yaklaşımı:
Sodium Persulfate, kullanımdan kısa süre önce deiyonize suda çözülerek besleme çözeltisi hazırlanır.
Başlatıcı çözeltisinin bir kısmı başlangıçta, kalanı monomer beslemesi boyunca reaktöre verilir.
Her oran için dönüşüm, artık monomer, parçacık boyutu, viskozite ve pıhtı oluşumu ölçülür.
Artık monomer hedefi karşılanmıyorsa, Sodyum Persülfat ve uygun bir indirgen ile redoks son polimerizasyon adımı ayrıca değerlendirilir.
Sonuçlar karşılaştırılarak hedef özellikler için uygun başlatıcı oranı belirlenir.
ÖRNEK 2: PCB BAKIR YÜZEYİ İÇİN SODIUM PERSULFATE MİKRO-AŞINDIRMA ÇÖZELTİSİ ÖN DENEMESİ
Amaç: Sodium Persulfate ve sülfürik asit derişiminin bakır aşındırma hızı, yüzey görünümü ve çözelti ömrü üzerindeki etkisini değerlendirmek.
Başlangıç yaklaşımı:
Sodium Persulfate: 0,25, 0,50 ve 1,0 M (yaklaşık 60, 119 ve 238 g/L)
Sülfürik asit: 0,2–0,4 M; kullanım yerinde ve seyreltik çözeltiye eklenir
Çalışma sıcaklığı: Yaklaşık 24–35 °C
Test numunesi: Bilinen yüzey alanına sahip bakır kaplı laminat parçaları
Uygulama yaklaşımı:
Sodium Persulfate deiyonize suda çözülür, ardından sülfürik asit yavaşça eklenir.
Bakır numuneler sabit süre boyunca çözeltiye daldırılır ve ağırlık kaybından aşındırma hızı hesaplanır.
Yüzey görünümü ve pürüzlülük her çözelti için karşılaştırılır.
Aynı çözeltiye ardışık numuneler verilerek bakır birikimiyle aşındırma hızındaki değişim izlenir.
Kullanılmış çözeltiler kapalı kapta bekletilmez ve atık arıtma sistemine uygun şekilde gönderilir.
ÖRNEK 3: KİRLİ YERALTI SUYU NUMUNESİNDE SODIUM PERSULFATE AKTİVASYON YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Amaç: Laboratuvar ölçeğinde farklı aktivasyon yöntemlerinin hedef kirletici giderimi ve persülfat tüketimi üzerindeki etkisini karşılaştırmak.
Başlangıç yaklaşımı:
Sodium Persulfate: 25 ve 50 g/L (saha uygulamalarında bildirilen örnek aralık)
Alkali aktivasyon: NaOH ile pH 12'nin üzeri; baz/persülfat mol oranı yaklaşık 2:1
Demir aktivasyonu: Fe²⁺/persülfat mol oranı 1:1 ve 1:2
Isıl aktivasyon: Yaklaşık 40 °C
Kontrol: Aktivatörsüz Sodyum Persülfat
Uygulama yaklaşımı:
Aynı kirli su veya toprak-su karışımı numuneleri her aktivasyon yöntemi için ayrı reaktörlere alınır.
Sodium Persulfate ve aktivatör eklenir, reaktörler basınç birikimini önleyecek şekilde havalandırılarak bekletilir.
Belirli aralıklarla hedef kirletici, kalan persülfat, pH ve sıcaklık ölçülür.
Demir aktivasyonunda Fe²⁺’nin tek seferde veya bölünmüş dozlarda verilmesi ayrıca karşılaştırılır.
Sonuçlar, saha pilot çalışması için uygun aktivasyon yönteminin seçilmesinde kullanılır.
SODIUM PERSULFATE İLE BENZER ÜRÜNLER VE ALTERNATİFLER
Sodium Persulfate’ın alternatifi belirlenirken hedeflenen proses, çözünürlük, aktif oksijen içeriği, katyonun prosese etkisi, kararlılık ve maliyet birlikte değerlendirilmelidir.
SODIUM PERSULFATE VE AMONYUM PERSÜLFAT
Amonyum persülfat (CAS No 7727-54-0), aynı peroksidisülfat anyonunu içeren ve polimerizasyon, saç açıcılar ve PCB aşındırma gibi benzer uygulamalarda kullanılan persülfat tuzudur. Suda Sodium Persulfate’tan daha fazla çözünür (25 °C’de 100 g suda yaklaşık 85 g) ve tipik aktif oksijen içeriği daha yüksektir.
Amonyum persülfat amonyum iyonu içerdiği için amonyak kokusunun, atık sudaki amonyum azotunun veya amonyumun proses kimyasını etkilemesinin istenmediği uygulamalarda Sodyum Persülfat tercih edilebilir. Poliakrilamid jel elektroforezi gibi bazı laboratuvar uygulamalarında ise genellikle amonyum persülfat kullanılır.
SODIUM PERSULFATE VE POTASYUM PERSÜLFAT
Potasyum persülfat (CAS No 7727-21-1), suda çözünürlüğü Sodium Persulfate’a göre çok düşük olan bir persülfat tuzudur (25 °C’de 100 g suda yaklaşık 6 g). Tipik aktif oksijen içeriği de sodyum tuzuna göre daha düşüktür.
Düşük çözünürlüğü, potasyum persülfatı bazı katı formülasyonlarda ve özel polimerizasyon proseslerinde avantajlı kılarken, derişik çözelti gerektiren uygulamalarda Sodyum Persülfat daha pratik bir seçenektir.
SODIUM PERSULFATE VE POTASYUM MONOPERSÜLFAT
Potasyum monopersülfat, peroksimonosülfat anyonu içeren ve Sodium Persulfate’tan farklı yapıya sahip bir oksitleyicidir. Klorsuz havuz ve spa şok oksitleyicilerinin büyük kısmında etken madde olarak potasyum monopersülfat kullanılır.
Peroksimonosülfatın standart potansiyeli (yaklaşık 1,44 V) persülfattan düşüktür. Persülfatlar, peroksimonosülfat çözeltilerinin yerinde üretilmesinde hammadde olarak da kullanılabilir.
SODIUM PERSULFATE VE HİDROJEN PEROKSİT
Hidrojen peroksit, PCB aşındırma, ağartma ve çevresel oksidasyonda Sodium Persulfate’a alternatif olarak kullanılan bir oksitleyicidir. Standart potansiyeli (yaklaşık 1,77 V) persülfattan düşüktür.
PCB mikro-aşındırmada hidrojen peroksit-sülfürik asit sistemleri persülfat sistemlerine göre daha yüksek çalışma sıcaklığı gerektirir.
Yeraltı suyu iyileştirmede ise hidrojen peroksit çok daha hızlı bozunduğu için persülfat kadar uzağa taşınamaz; buna karşılık hidrojen peroksit persülfatı aktive etmek için birlikte de kullanılabilir.
SODIUM PERSULFATE VE POTASYUM PERMANGANAT
Potasyum permanganat, yerinde kimyasal oksidasyonda kullanılan diğer yaygın oksitleyicidir. Literatüre göre permanganatın etkinliği başlıca alkenler ve benzen türevleriyle sınırlıdır ve oluşan mangan dioksit toprağın geçirgenliğini azaltabilir.
Aktive edilmiş Sodyum Persülfat ise daha geniş bir kirletici yelpazesine etki eder.
SODIUM PERSULFATE VE SODYUM PERKARBONAT
Sodyum perkarbonat, çözeltide hidrojen peroksit açığa çıkaran ve özellikle oksijen esaslı çamaşır ve ağartma tozlarında kullanılan bir maddedir. Daha yumuşak bir oksitleyici olduğundan, Sodium Persulfate’ın güçlü oksidasyon veya radikal başlatma gerektiren uygulamalarında doğrudan yerine kullanılmaz.
SODIUM PERSULFATE İÇİN KALİTE KONTROL VE SATIN ALMA KRİTERLERİ
Sodium Persulfate satın alırken yalnızca ürün adı ve fiyat üzerinden karar verilmesi yeterli değildir. Teknik, reaktif ve kozmetik kalitedeki Sodyum Persülfat ürünleri saflık, aktif oksijen ve eser safsızlık sınırları bakımından farklılık gösterebilir.
Satın alma öncesinde incelenmesi önerilen bilgiler:
Ürün adı ve üretici
Kalite sınıfı (teknik, reaktif veya kozmetik)
CAS numarası (7775-27-1) ve EC numarası (231-892-1)
Saflık (assay)
Aktif oksijen içeriği
Nem içeriği
Sodyum sülfat içeriği
pH (%1 veya %10 çözeltide)
Demir, bakır, mangan ve krom içeriği
Ağır metal içeriği
Klorür içeriği
Çözünmeyen madde içeriği
Partikül boyutu ve yığın yoğunluğu
Akışkanlık katkısı içerip içermediği
Raf ömrü ve depolama koşulları
Sodium Persulfate için üretici teknik bilgilerinde bildirilen tipik analiz değerleri:
Saflık: %99,0–99,9
Aktif oksijen: %6,65–6,70
Nem: < %0,03
Sodyum sülfat: Yaklaşık %0,70
pH (%1 çözelti): 5,0–6,0
pH (%10 çözelti): Yaklaşık 4,0
Demir (Fe): 0,5–5 ppm
Bakır (Cu): < 0,2 ppm
Mangan (Mn): < 0,2–0,5 ppm
Krom (Cr): < 0,1–0,5 ppm
Klorür (Cl): < 3–10 ppm
Ağır metaller (Pb olarak): < 1 ppm
Çözünmeyen madde: < 10–29 ppm
Reaktif kalite Sodium Persulfate için örnek spesifikasyon değerleri:
Görünüm: Beyaz toz, kristal veya granül
Kızılötesi spektrum: Yapıya uygun
Saflık (Na₂S₂O₃ ile titrasyon): %98,0–102,0
Bu değerler örnek değerlerdir. Kullanılacak Sodium Persulfate ürününün kesin spesifikasyonu üreticinin TDS ve COA belgelerinden kontrol edilmelidir.
Analiz yöntemi:
Sodium Persulfate ve çözeltileri, standartlaştırılmış demir(II) amonyum sülfat çözeltisi ile tepkimeye sokulduktan sonra artan demir(II)’nin potasyum permanganat veya seryum(IV) sülfat ile geri titrasyonu yöntemiyle tayin edilebilir. Bu yöntemle hem Sodyum Persülfat içeriği hem de aktif oksijen içeriği hesaplanır.
TDS, SDS ve COA arasındaki fark:
TDS (Teknik Veri Föyü), Sodium Persulfate’ın kalite sınıfını, spesifikasyon sınırlarını ve tipik değerlerini tanımlar. SDS (Güvenlik Bilgi Formu), Sodyum Persülfatın zararlılıklarını, güvenli elleçleme, depolama, taşıma ve bertaraf bilgilerini içerir.
COA (Analiz Sertifikası) ise belirli bir partide ölçülen gerçek değerleri gösterir. Özellikle aktif oksijen, nem ve demir değerleri her parti için COA üzerinden kontrol edilmelidir.
SODIUM PERSULFATE’IN DEPOLANMASI VE TAŞINMASI
Sodium Persulfate, orijinal, sıkıca kapatılmış ambalajında, serin, kuru ve iyi havalandırılan bir alanda saklanmalıdır. Üretici teknik bilgilerine göre ürünün tercihen 30 °C’nin altında saklanması, 35 °C’nin üzerindeki sıcaklıklardan kaçınılması ve hiçbir durumda 45 °C’nin üzerindeki ortam sıcaklıklarında depolanmaması önerilir.
Sodyum Persülfat, Alman depolama sınıflandırmasında 5.1B (oksitleyici tehlikeli maddeler) kapsamındadır ve kilit altında veya yalnızca yetkili kişilerin erişebileceği bir alanda saklanmalıdır.
Sodium Persulfate; yanıcı maddelerden, indirgen maddelerden, asitlerden, bazlardan, organik maddelerden ve toz metallerden ayrı tutulmalıdır. Ürün ıslanır veya dökülürse ayrı tutulmalı ve uygun şekilde bertaraf edilmelidir.
Paletler veya big bag’ler arasında boşluk bırakılması ve depolama düzeninin binanın yangın söndürme kapasitesine uygun planlanması önerilir.
Sodium Persulfate genellikle 25 kg’lık polietilen torbalarda ve yaklaşık 1.000 kg’lık big bag’lerde sunulur. Kullanılacak ürünün ambalaj türü ve raf ömrü tedarikçiden teyit edilmelidir.
Sodium Persulfate taşımacılıkta oksitleyici madde olarak sınıflandırılır:
UN No: 1505
Uygun taşımacılık adı: Sodyum persülfat
Taşımacılık zararlılık sınıfı: 5.1
Ambalajlama grubu: III
Sodium Persulfate’ın ADR (karayolu), IMDG (denizyolu) ve IATA (havayolu) kurallarına uygun şekilde ambalajlanması, işaretlenmesi ve etiketlenmesi gerekir.
SODIUM PERSULFATE GÜVENLİK BİLGİLERİ
Sodium Persulfate, CLP Yönetmeliği (EC) No 1272/2008'e göre aşağıdaki şekilde sınıflandırılmıştır:
Oksitleyici katılar, Kategori 3 – H272: Yangını şiddetlendirebilir; oksitleyici
Akut toksisite (oral), Kategori 4 – H302: Yutulması hâlinde zararlıdır
Cilt tahrişi, Kategori 2 – H315: Cilt tahrişine yol açar
Cilt hassaslaştırıcı, Kategori 1 – H317: Alerjik cilt reaksiyonuna yol açabilir
Solunum hassaslaştırıcı, Kategori 1 – H334: Solunması hâlinde alerji veya astım belirtilerine ya da nefes alma zorluklarına yol açabilir
Belirli hedef organ toksisitesi (tek maruz kalma), Kategori 3 – H335: Solunum yolu tahrişine yol açabilir
Uyarı kelimesi: Tehlike
Başlıca önlem ifadeleri: P210 Isıdan, sıcak yüzeylerden, kıvılcımdan, açık alevden ve diğer tutuşturucu kaynaklardan uzak tutun; P220 Giysilerden ve diğer yanıcı malzemelerden uzak tutun; P261 Tozunu solumaktan kaçının; P280 Koruyucu eldiven/koruyucu giysi/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın; P284 Solunum koruyucu kullanın; P302+P352 Cilt ile temas hâlinde bol su ile yıkayın.
Toksikolojik veriler: Sodium Persulfate için oral LD50 (sıçan, erkek) 1.200 mg/kg, dermal LD50 (sıçan) > 2.000 mg/kg ve solunum LC50 (sıçan, 4 saat) > 5,1 mg/L olarak bildirilmiştir.
Mesleki maruziyet sınırı: TLV 0,1 mg/m³ (TWA)
Sodium Persulfate ile çalışırken toz oluşumu önlenmeli, yerel egzoz havalandırması veya P2 tipi filtreli solunum koruması kullanılmalı, koruyucu gözlük, eldiven ve uzun kollu iş kıyafeti giyilmelidir. Neopren eldiven ve neopren tabanlı ayakkabılar uygun koruyucu ekipmanlar arasında sayılmaktadır.
Göze temas hâlinde bol suyla en az 15 dakika yıkanmalı, solunması hâlinde kişi temiz havaya çıkarılmalı ve nefes almada zorluk varsa tıbbi yardım alınmalıdır.
Bozunma ve yangın:
Aşırı ısınma veya kontaminasyon, Sodium Persulfate’ın kendiliğinden hızlanan bozunmasına yol açabilir. Bozunan ürün asit benzeri bir kokuyla köpürür, kükürt ve azot oksitleri içeren zararlı dumanlar yayar ve yakındaki yanıcı maddeleri tutuşturabilecek sıcak bir eriyik oluşturabilir.
Bozunmayı durdurmanın tek etkili yolu bol miktarda su uygulamaktır; 1 kg bozunan ürün için 8 kg su önerilir ve 2 kg’dan az su kullanılmamalıdır. Karbondioksit veya diğer gazlı söndürücüler bozunan persülfat üzerinde etkili değildir.
Bertaraf:
Sodium Persulfate kristalleri hiçbir zaman çöp kutusuna atılmamalıdır. Dökülen veya kirlenmiş ürün bol suda çözülmeli, kullanılmış çözeltiler bol suyla seyreltilerek bir arıtma sistemine verilmelidir; atıklar 2008/98/AT sayılı Yönerge ile Atık Yönetimi Yönetmeliği ve diğer ulusal ve yerel düzenlemelere göre bertaraf edilmelidir.
Dökülen ürün talaş veya diğer yanıcı emicilerle temizlenmemelidir.
Ayrıntılı güvenlik, ilk yardım ve yangınla mücadele bilgileri için kullanılacak Sodium Persulfate ürününün güncel SDS belgesi esas alınmalıdır.
SODIUM PERSULFATE SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Sodium Persulfate satın alırken ürünün CAS numarasının 7775-27-1 olduğu kontrol edilmelidir. Bu kontrol, ürünün amonyum persülfat, potasyum persülfat, potasyum monopersülfat veya persülfat içeren hazır bir karışım olmadığını doğrulamak için önemlidir.
Ürünün kullanım alanına uygun kalite sınıfı seçilmelidir. Polimerizasyon ve elektronik uygulamalarında düşük demir, bakır ve klorür; kozmetik uygulamalarda saflık ve mevzuat uygunluğu; çevre uygulamalarında ise maliyet ve çözünürlük öne çıkar.
Aktif oksijen içeriği ve saflık, Sodium Persulfate’ın oksitleme gücünü doğrudan belirlediğinden COA üzerinden kontrol edilmelidir. Dozaj hesaplamaları aktif oksijen veya mol eşdeğeri üzerinden yapılmalıdır.
Nem içeriği, ürünün depolama kararlılığı açısından kritik bir parametredir. Ambalajın nem geçirmez ve hasarsız olması teslimatta kontrol edilmelidir.
Partikül boyutu, yığın yoğunluğu ve akışkanlık katkısı içerip içermediği, özellikle dozaj sistemlerinde ve toz formülasyonlarda ürün davranışını etkileyebilir.
Sodium Persulfate oksitleyici bir madde olarak taşındığı ve depolandığı için, tesisin depolama koşullarının ve yangın güvenliği önlemlerinin ürünün gerekliliklerine uygun olması gerekir.
Her parti için COA, güncel SDS ve TDS belgelerinin temin edilmesi önemlidir.
ATAMAN KİMYA’DAN SODIUM PERSULFATE TEDARİĞİ
Sodium Persulfate; polimer, elektronik, metal yüzey işlem, çevre teknolojileri, kozmetik, tekstil, kâğıt, petrol ve kimyasal sentez uygulamalarında polimerizasyon başlatma, mikro-aşındırma, oksidatif parçalama, haşıl sökme ve jel kırma gibi farklı teknik işlevler için kullanılan bir hammaddedir.
Ataman Kimya’dan Sodium Persulfate’ı şu şekilde temin edebilirsiniz: kullanım alanınızı ve teknik ihtiyaçlarınızı paylaşarak ürün uygunluğu, güncel tedarik durumu ve teklif konusunda Ataman Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Ürünün güncel stok durumu, menşei, kalite sınıfı, teknik özellikleri, ambalajı ve spesifikasyonları sipariş öncesinde Ataman Kimya’dan teyit edilmelidir.
Teklif talebinde aşağıdaki bilgilerin paylaşılması, doğru Sodium Persulfate ürününün değerlendirilmesini kolaylaştırır:
Kullanım sektörü ve nihai uygulama
Talep edilen kalite sınıfı
Talep edilen minimum saflık ve aktif oksijen içeriği
Demir, bakır, klorür ve ağır metal sınırları
Partikül boyutu veya ürün formu tercihi
Kullanılan formülasyon veya proses bilgisi
Tahmini sipariş miktarı
İstenen ambalaj türü
Talep edilen teknik belgeler (TDS, SDS, COA)
Varsa mevcut ürünün TDS veya COA bilgileri
SODIUM PERSULFATE HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
Sodium Persulfate nedir?
Sodium Persulfate, Na₂S₂O₈ formülüne sahip, beyaz kristal yapılı, suda çok iyi çözünen güçlü bir oksitleyici tuzdur. Sodyum Persülfat, Sodium Peroxydisulfate veya Sodium Peroxodisulfate olarak da adlandırılır ve özellikle emülsiyon polimerizasyonunda, PCB mikro-aşındırmada ve çevresel iyileştirmede kullanılır.
Sodyum persülfat ne demektir?
Sodyum persülfat, peroksidisülfürik asidin (H₂S₂O₈) disodyum tuzudur. Adındaki “per” eki, molekülde peroksit (O–O) köprüsü bulunduğunu ifade eder.
Sodium Persulfate’ın CAS numarası nedir?
Sodium Persulfate’ın CAS numarası 7775-27-1, EC numarası 231-892-1, UN numarası ise 1505'tir.
Sodium Persulfate suda çözünür mü?
Evet. Sodium Persulfate suda çok iyi çözünür; çözünürlüğü 20 °C’de 55,6 g/100 mL, 25 °C’de ise 100 g suda yaklaşık 73 g’dır.
Sodium Persulfate ile amonyum persülfat arasındaki fark nedir?
İki ürün de aynı peroksidisülfat anyonunu içerir. Sodium Persulfate amonyum içermediği için amonyak oluşumunun ve atık sudaki amonyum azotunun istenmediği uygulamalarda tercih edilebilir; amonyum persülfat ise suda daha fazla çözünür.
Sodium Persulfate ile potasyum persülfat arasındaki fark nedir?
Potasyum persülfatın sudaki çözünürlüğü Sodium Persulfate’a göre çok düşüktür (25 °C’de 100 g suda yaklaşık 6 g). Bu nedenle derişik çözelti gerektiren uygulamalarda Sodyum Persülfat daha pratiktir.
Sodium Persulfate yanıcı mıdır?
Sodium Persulfate yanıcı değildir, ancak güçlü bir oksitleyici olduğu için diğer maddelerin yanmasını şiddetlendirebilir. Yanıcı ve indirgen maddelerle temas ettiğinde yangın ve patlama riski oluşur.
Sodium Persulfate hangi sıcaklıkta bozunur?
Kuru Sodium Persulfate yaklaşık 180 °C’de bozunur. Nem bu sıcaklığı belirgin şekilde düşürür; %5 nem içeren üründe kendiliğinden hızlanan bozunma sıcaklığı yaklaşık 60 °C’ye inebilmektedir.
Sodium Persulfate nasıl aktive edilir?
Sodium Persulfate ısı, bisülfit gibi indirgen maddeler, Fe²⁺ gibi geçiş metali iyonları, yüksek pH veya hidrojen peroksit ile aktive edilerek sülfat radikalleri oluşturur. Aktivasyon yöntemi uygulamaya göre seçilir.
Sodium Persulfate kozmetikte kullanılır mı?
Evet. Sodium Persulfate saç açıcı ve saç boyama ürünlerinde oksitleyici olarak kullanılır. CIR paneli, bu ürünlerde kısa süreli kullanım ve iyice durulama koşuluyla güvenli olduğu sonucuna varmıştır.
Sodium Persulfate gıdalarda kullanılır mı?
Hayır. Sodium Persulfate doğrudan gıda katkı maddesi değildir. ABD’de yalnızca gıdayla temas eden kâğıt ve kartonun bileşenleri arasında listelenmiştir.
Sodium Persulfate sağlık açısından tehlikeli midir?
Sodium Persulfate yutulması hâlinde zararlıdır, cildi tahriş eder, alerjik cilt reaksiyonlarına ve solunduğunda astım belirtilerine yol açabilir. Elleçleme sırasında toz oluşumu önlenmeli ve uygun kişisel koruyucu ekipman kullanılmalıdır.
Sodium Persulfate çözeltisi kapalı kapta saklanabilir mi?
Hayır. Sodium Persulfate çözeltileri bozunurken oksijen açığa çıkardığından kapalı kaplarda basınç birikimine ve kabın patlamasına yol açabilir. Çözeltiler gerektiği kadar hazırlanmalı ve havalandırmalı kaplarda tutulmalıdır.
Sodium Persulfate nasıl depolanmalıdır?
Sodium Persulfate orijinal ve sıkıca kapalı ambalajında, serin ve kuru bir ortamda, tercihen 30 °C’nin altında saklanmalı; yanıcı ve indirgen maddelerden ayrı tutulmalıdır.
SODIUM PERSULFATE – TEKNİK ÖZET
Sodium Persulfate, Türkçe adıyla Sodyum Persülfat, Na₂S₂O₈ formüllü, beyaz kristal yapılı, suda çok iyi çözünen ve güçlü oksitleyici karakter taşıyan inorganik bir peroksit tuzudur. Sodium Peroxydisulfate, Sodium Peroxodisulfate ve Disodium Peroxydisulfate adlarıyla da bilinen Sodium Persulfate, ısı, indirgen maddeler veya geçiş metalleriyle aktive edildiğinde güçlü sülfat radikalleri oluşturur.
Sodium Persulfate tek bir ticari ürün tipi değildir. Teknik, reaktif ve kozmetik kaliteler aynı kimyasal yapıya dayansa da saflık, aktif oksijen, nem, demir ve ağır metal gibi safsızlık sınırları ile partikül yapısı bakımından farklılık gösterebilir.
Sodium Persulfate için CAS No 7775-27-1, EC No 231-892-1 ve UN No 1505 kullanılır. “Persülfat” ifadesi amonyum persülfat, potasyum persülfat ve persülfat içeren karışımları da çağrıştırabildiğinden, satın alma sırasında ürünün sodyum tuzu olduğu CAS numarasıyla doğrulanmalıdır.
Sodium Persulfate temel olarak emülsiyon polimerizasyonunda radikal başlatıcı olarak, PCB mikro-aşındırma ve metal yüzey hazırlığında, toprak ve yeraltı suyu iyileştirmede, atık su arıtımında, saç açıcı ürünlerde, tekstilde haşıl sökme ve ağartmada, nişasta ve kâğıt işlemede, petrol kuyularında jel kırıcı olarak, organik sentezde ve TOC analizinde kullanılır.
Yangını şiddetlendirebilen, yutulması hâlinde zararlı olan, cildi tahriş eden ve solunum ile cilt hassasiyetine yol açabilen Sodium Persulfate’ın elleçlenmesi sırasında uygun iş güvenliği önlemleri alınmalı, ürün nemden, ısıdan ve kontaminasyondan korunarak depolanmalı ve güncel SDS esas alınmalıdır.
Ataman Kimya’dan Sodium Persulfate tedarik etmeyi planlayan firmaların; kullanım alanı, talep edilen kalite sınıfı, minimum saflık ve aktif oksijen içeriği, safsızlık sınırları, miktar ve teknik belge ihtiyaçlarını paylaşarak ürün uygunluğunu Ataman Kimya ile teyit etmeleri önerilir.
