Hızlı Arama
Protectol PE, kimyasal olarak fenoksietanol adıyla bilinen 2-fenoksietanole dayanan, renksiz, hafif yağımsı ve düşük kokulu bir sıvı koruyucudur. Moleküler formülü C₈H₁₀O₂, molekül ağırlığı yaklaşık 138,17 g/mol, CAS numarası 122-99-6’dır. Aromatik bir glikol eter ve fenol eteri olup yapısında hem eter bağı hem birincil alkol grubu bulunur. Aynı molekül, koruyucu olarak olduğu kadar çözücü ve birleştirici olarak da kullanılır.
Fenoksietanol, mikroorganizmaların hücre zarı geçirgenliğini bozarak ve enerji üretimini aksatarak etki eder; en güçlü olduğu grup bakteriler, özellikle Gram-negatif türlerdir. Mayalara ve küflere karşı etkisi daha sınırlı olduğundan çoğu zaman etilheksilgliserin gibi yardımcılarla birlikte kullanılır. Suda sınırlı çözünür, alkol ve glikollerle karışır, hidrolize karşı kararlıdır.
Etilen glikol monofenil eter, geniş spektrumlu antimikrobiyal etkisini çözücü gücüyle birleştiren çok amaçlı bir üründür. Kozmetik ve kişisel bakım ürünleri, ev bakım temizleyicileri, su bazlı boya ve yapıştırıcılar, metal işleme sıvıları, dezenfektanlar ve aşı formülasyonlarında koruyucu; mürekkep ve reçine sistemlerinde çözücü ve birleştirici olarak kullanılır. Seçimde kalite sınıfı, serbest fenol düzeyi, mevzuat ve soğukta katılaşma eğilimi dikkate alınmalıdır. Bu ürün ATAMAN KİMYA’dan tedarik edilebilir; teknik bilgi ve talepler için ATAMAN KİMYA ile iletişime geçilmesi önerilir.
PROTECTOL PE NEDİR?
Protectol PE, fenoksietanol olarak bilinen 2-fenoksietanol esaslı sıvı bir koruyucu ve biyosit üründür. Sistematik adı 2-fenoksietan-1-oldür. Yapı, bir benzen halkasına eter bağıyla bağlanan etilen glikol biriminden ve uçtaki birincil alkol grubundan oluşur.
Oda sıcaklığında renksiz, berrak ve hafif viskoz bir sıvıdır. Kokusu zayıf, aromatik veya gül benzeridir. Yaklaşık 9–14 °C’nin altında katılaşabildiği için soğuk depolarda kristalleşme görülebilir.
BASF’ın ürün sayfası Protectol PE’yi geniş spektrumlu antimikrobiyal etkili ve diğer biyosidal etken maddelerle uyumlu bir sıvı biyosit olarak tanıtır. Kullanım alanları arasında ev bakımı, kurumsal ve endüstriyel formülasyonların kutu içi korunması ile yüzey, cilt ve el dezenfektanlarında etken madde olarak kullanım sayılır. Ürünün kolay biyolojik ayrıştığı ve AB Ekolabel ölçütlerini karşıladığı da belirtilir.
Üretimin yaygın yolu, fenolün etilen oksitle alkali katalizör varlığında tepkimesidir. Tepkime sodyum veya potasyum hidroksit katalizörlüğünde, yaklaşık 100–180 °C’de ve birkaç MPa basınçta yürür; ürün vakum distilasyonuyla saflaştırılır. Kalıntı fenol ve dietilen glikol fenil eter, kaliteyi belirleyen başlıca safsızlıklardır.
Bileşik ilk kez 1896’da W. H. Perkin ve Edward Haworth tarafından hazırlanmıştır. 1920’lerden itibaren selüloz asetat çözücüsü olarak “Phenyl Cellosolve” adıyla satılmıştır. Bugün hem çözücü hem koruyucu olarak kullanılır.
Protectol PE, aynı markanın GMP ve S kodlu ürünlerinden ayrıdır. İlaç kalitesindeki Protectol PE GMP topikal antiseptik ve ilaç formülasyonlarına yöneliktir, Avrupa Farmakopesi’ne uygundur ve CEP belgesi bulunur. Su bazlı boyaların kutu içi korunması için sunulan Protectol PE S ise ayrı bir üründür; bileşimi herkese açık kaynaklarda verilmemiştir.
Euxyl PE 9010 ve Verstatil PE gibi ürünler yaklaşık %90 fenoksietanol ile yaklaşık %10 etilheksilgliserin içeren karışımlardır. Bunlar saf fenoksietanol esaslı Protectol PE ile aynı ürün değildir. Euxyl K 400 ise metildibromoglutaronitril içeren ayrı bir karışımdır; bazı sayfalarda eş anlamlı gibi görünse de fenoksietanolle özdeş sayılmamalıdır.
Fenoksietanol; 2-feniletanol, 1-fenoksipropan-2-ol ve fenolle de karıştırılmamalıdır. 2-Feniletanol benzen halkasına doğrudan bağlı bir etil alkoldür ve farklı bir CAS numarası taşır. Fenol ise üretimde kullanılan hammaddedir ve üründe serbest fenol olarak sınırlandırılan bir safsızlıktır.
Ticari kaliteler arasında önemli farklar vardır. Kozmetik koruyucu kalitesi, Avrupa Farmakopesi, USP ve BP monograflarına uygun farmakope kalitesi ve çözücü olarak kullanılan teknik kalite farklı saflık ve safsızlık sınırlarıyla sunulur. Satın alırken yalnızca ad değil, kalite sınıfı da belirtilmelidir.
Aynı madde kullanıldığı alana göre farklı düzenlemelere tabidir. Kozmetikte bir koruyucu, dezenfektanlarda bir biyosidal etken madde, boya ve mürekkeplerde ise bir çözücü olarak değerlendirilir. Bu nedenle hedef ürün ve ülke için ilgili mevzuat ayrıca incelenmelidir.
PROTECTOL PE’NİN YAYGIN ÜRÜN VE KİMYASAL ADLARI:
Protectol PE
Fenoksietanol
Phenoxyethanol
Fenoksiyetanol
2-Fenoksietanol
2-Phenoxyethanol
2-Fenoksietan-1-ol
2-Phenoxyethan-1-ol
Fenoksietil Alkol
Phenoxyethyl Alcohol
2-Fenoksietil Alkol
2-Phenoxyethyl Alcohol
Etilen Glikol Monofenil Eter
Ethylene Glycol Monophenyl Ether
Etilen Glikol Fenil Eter
Ethylene Glycol Phenyl Ether
Glikol Monofenil Eter
Glycol Monophenyl Ether
2-Hidroksietil Fenil Eter
2-Hydroxyethyl Phenyl Ether
1-Hidroksi-2-fenoksietan
1-Hydroxy-2-phenoxyethane
Fenilglikol
Phenylglycol
Fenil Monoglikol Eter
Phenylmonoglycol Ether
Etanol, 2-fenoksi-
Ethanol, 2-phenoxy-
Fenoksetol
Phenoxetol
Fenoksitol
Phenoxytol
Fenil Sellosolv
Phenyl Cellosolve
Gül Eteri
Rose Ether
Fenoksietanol BP
Phenoxyethanol BP
Phenoxyethanolum
Antimikrobiyal PE
PE Glikol Eter
Glycol Ether EPH
Dowanol EPh
Dowanol EP
Preventol PHE 100
Ensoline PHE LP
2-PE
EGMPE
122-99-6
Bu adların büyük bölümü aynı maddeyi farklı yazılış ve adlandırma sistemleriyle ifade eder. 2-Fenoksietan-1-ol sistematik addır; etilen glikol monofenil eter ve fenoksietil alkol ise yapıyı eter ve alkol olarak tanımlayan eş anlamlılardır. Fenoksiyetanol, Türkçede yaygın görülen farklı bir yazılıştır.
Fenoksetol, fenoksitol ve fenil sellosolv eski ya da ticari kökenli adlardır. Fenoksietanol BP ve Phenoxyethanolum ise maddenin farmakope kalitesine işaret eder; Avrupa Farmakopesi, USP veya BP monografına uygunluk ürün belgesinden teyit edilmelidir.
Protectol PE, BASF’ın biyosit markasıdır. Dowanol EPh Dow’un, Phenoxetol Clariant’ın, Preventol PHE 100 Lanxess’in ürünüdür; Arkema’nın Ensoline PHE LP adlı ürünü de fenoksietanol esaslı bir çözücüdür. Marka adıyla istenen ürünün saflığı ve katkı içeriği tedarikçiden ayrıca teyit edilmelidir.
2-PE ve EGMPE kısaltmalardır. PE ifadesi başka ürünlerde de geçtiğinden sipariş ve belgelerde yalnızca kısaltmaya dayanılmamalıdır. Antimikrobiyal PE ve PE Glikol Eter gibi adlar katalog adlarıdır; bunlar kullanılırken CAS numarası 122-99-6 birlikte yazılmalıdır.
Euxyl PE 9010 gibi etilheksilgliserinli karışımlar ile Euxyl K 400 bu listeye dahil değildir. Bunlar farklı bileşimli ürünlerdir ve fenoksietanolün eş anlamlısı olarak kullanılmamalıdır.
PROTECTOL PE’NİN CAS NO, EC / EINECS NO VE KİMYASAL TANIMLAMA
Ürün adı: Protectol PE / Fenoksietanol
Yaygın kısaltması: 2-PE
Kimyasal adı: 2-Fenoksietan-1-ol (2-fenoksietanol)
INCI adı: Phenoxyethanol
CAS No: 122-99-6
EC / EINECS No: 204-589-7
AB indeks numarası: 603-098-00-9
Moleküler formül: C₈H₁₀O₂
Molekül ağırlığı: 138,17 g/mol
Kimyasal sınıfı: Aromatik glikol eter; fenol eteri; birincil alkol
Temel işlevleri: Antimikrobiyal koruyucu, biyosidal etken madde, çözücü, birleştirici, koku sabitleyici
AB uyumlaştırılmış sınıflandırması, maddeyi 603-098-00-9 indeks numarasıyla akut toksisite kategori 4 (H302), ciddi göz hasarı kategori 1 (H318) ve solunum yolu tahrişi oluşturabilen tek maruziyette hedef organ toksisitesi kategori 3 (H335) olarak kaydeder. Risk Değerlendirme Komitesi görüşünü 13 Haziran 2019’da kabul etmiştir; daha eski belgelerde göz tahrişi kategori 2 gibi farklı sınıflandırmalar görülebilir.
PubChem kimlik numarası 31236, Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi madde kodu HIE492ZZ3T olarak bilinir. Gümrük tarife pozisyonu 2909 grubunda yer alır; ayrıntılı tarife kodu ürüne ve ülkeye göre doğrulanmalıdır.
INCI adının bulunması, ürünün her kozmetik üründe serbestçe kullanılabileceğini göstermez; AB’de koruyucu olarak en çok %1,0 düzeyine kadar izin verilir. Aynı şekilde farmakope monografının bulunması, her ürün partisinin ilaç kalitesinde olduğu anlamına gelmez.
CAS ve EC numaraları ürünü doğru maddeyle eşleştirmek için gereklidir. Koruyucu, farmakope ve teknik kaliteler aynı numarayı taşır ancak safsızlık sınırları farklıdır; bu nedenle taleplerde numaranın yanında kalite ve belgeler de yazılmalıdır.
PROTECTOL PE’NİN KİMYASAL YAPISI VE MOLEKÜLER ÖZELLİKLERİ
Molekül, C₆H₅–O–CH₂CH₂–OH formülüyle gösterilir. Benzen halkası eter oksijeni üzerinden iki karbonlu bir zincire bağlanır; zincirin ucunda birincil hidroksil grubu bulunur. Fenoksi grubu molekülün hidrofobik, hidroksil grubu ise hidrofilik tarafını oluşturur.
Bu yapı molekülü amfifilik yapar. Aromatik halka yağ ve çözücü fazlarla etkileşir, hidroksil grubu ise su ve alkollerle hidrojen bağı kurabilir. Oktanol-su dağılım katsayısının logaritması yaklaşık 1,2 olup madde su ile yağ arasında dengeli bir dağılım gösterir.
Eter bağı kimyasal olarak kararlıdır. Bu nedenle fenoksietanol su, asit ve ılımlı baz ortamında kolay hidrolizlenmez; üretici belgeleri hidrolize, sıcaklık değişimine ve pH farklarına karşı kararlılığı vurgular. Birincil alkol grubu ise kuvvetli oksitleyicilerle tepkimeye girebilir.
Molekül iyonik değil, kovalent karakterlidir ve nötr bir sıvıdır. Hidroksil grubunun tahmini pKa değeri yaklaşık 14 olduğundan sulu çözeltisi pratikte nötrdür; ürün spesifikasyonlarında %1’lik çözeltide pH 5,5–7,0 aralığı verilir.
Kutupluluğu orta düzeydedir. Dow’un belgesinde Hansen çözünürlük parametreleri dağılım için 17,8, kutupluluk için 5,7 ve hidrojen bağı için 14,3 olarak verilir. Yüksek hidrojen bağı payı, maddenin selüloz türevleri, boyar maddeler ve birçok reçine için iyi bir çözücü olmasını açıklar.
Fenoksi halkası ve kısa hidrofilik zincir, molekülün mikroorganizma hücre zarının lipit tabakasına yerleşmesini sağlar. Zar geçirgenliğini artırma ve enerji metabolizmasını bozma yönündeki etki bu amfifilik yapıyla ilişkilidir.
Biyolojik sistemlerde fenoksiasetik aside oksitlenir ve vücuttan atılır. Biyokonsantrasyon faktörü 0,35 olarak bildirildiği için çevrede birikme eğilimi çok düşüktür.
Isıl bozunma yüksek sıcaklıkta gerçekleşir; bir güvenlik bilgi formunda bozunma sıcaklığı 350 °C’nin üzerinde verilir. Yanma ürünleri karbon oksitleridir. Bazı belgeler yüksek sıcaklıkta oksitlenme olasılığına işaret ettiğinden hassas kullanımlarda kapalı kapta ve inert gaz altında saklama önerilir.
Kuvvetli oksitleyiciler, asit anhidritleri, asit klorürleri, kuvvetli asitler ve bazlar yapıyla uyumsuzdur. Üretimden gelen kalıntı fenol ve dietilen glikol fenil eter, kaliteyi belirleyen başlıca safsızlıklardır; farmakope kalitelerinde bu sınırlar çok daha sıkıdır.
PROTECTOL PE’NİN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Genel teknik özellikler:
Değerler üreticiye, kaliteye ve ölçüm yöntemine göre değişebilir; aşağıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve üreticiye özgü TDS ile SDS belgelerinin yerine geçmez.
Fiziksel görünüm: Renksiz, berrak, hafif viskoz ve yağımsı sıvı; zayıf aromatik veya gül benzeri koku
Kimyasal karakter: Nötr, amfifilik aromatik glikol eteri; fenol eteri ve birincil alkol
Moleküler formül: C₈H₁₀O₂
Molekül ağırlığı: 138,17 g/mol
CAS No: 122-99-6
EC / EINECS No: 204-589-7
Saflık: Koruyucu kalitesinde çoğunlukla en az %99 (gaz kromatografisi). Avrupa Farmakopesi monografı %99,0–100,5, USP monografı %98,0–102,0 aralığı ister. Araştırma amaçlı bir üründe %92 ve üzeri verilir. Bu değerler bağlayıcı ürün sınırı değil, örnek spesifikasyon düzeyidir
Yoğunluk: 20 °C’de bağıl yoğunluk 1,105–1,110; bir üretici belgesinde 25 °C’de 1,106 g/cm³
Kırılma indisi: n20/D yaklaşık 1,537–1,539
Viskozite: 25 °C’de yaklaşık 21,5 mPa·s; bazı belgelerde 20 °C’de 29–41 mPa·s. Sıcaklığa güçlü biçimde bağlıdır
Erime / donma noktası: Belgelere göre yaklaşık 9–14 °C; 9,1, 11–13, 11,8 ve 14 °C değerleri görülür. Soğukta katılaşabilir
Kaynama noktası: Yaklaşık 237–247 °C; en sık 244 °C verilir
Parlama noktası: Belgelere göre 119 ile 133 °C arasında; 119, 126, 130 ve 133 °C değerleri yöntem ve kap tipine bağlı olarak bildirilir
Kendiliğinden tutuşma sıcaklığı: Yaklaşık 430–475 °C
Buhar basıncı: 20 °C’de çok düşüktür; yaklaşık 0,004 mmHg, yani 0,01 hPa. Buharlaşma hızı n-bütil asetat 1,0 alındığında 0,001’dir
Suda çözünürlük: 20–25 °C’de yaklaşık 24–30 g/L, yani yaklaşık %2,4–3,0. Üründe çözünen su miktarı bir üretici belgesinde yaklaşık %9 olarak verilir
Organik çözücülerde çözünürlük: Aseton, etanol, gliserol ve propilen glikolle karışır; kloroform, eter ve alkali çözeltilerde çözünür; fıstık ve zeytin yağında az çözünür
pH (sulu çözelti): Spesifikasyonlarda %1’lik çözeltide 5,5–7,0; güvenlik bilgi formlarında 10 g/L çözeltide 23 °C’de yaklaşık 7. Derişim ve çözücü belirtilmeden tek değer olarak alınmamalıdır
Oktanol-su dağılım katsayısı: log Pow yaklaşık 1,2
Serbest fenol: Üretici spesifikasyonlarında en çok 10 ppm ile 150 ppm arasında; Avrupa Farmakopesi ve USP sınırı en çok %0,1’dir
Nem: Farmakope kalitesi için bir spesifikasyonda en çok %0,1, koruyucu kalitesi için bir diğerinde en çok %0,2
Renk: Bir spesifikasyonda en çok 10 APHA; diğer ticari kalitelerde 30 veya 100 APHA
Ağır metaller: Bir koruyucu kalite spesifikasyonunda kurşun ve arsenik için en çok 20 ppm. Genel bir sınır yoktur, ürün spesifikasyonuna bağlıdır
Diğer safsızlıklar: Fenoksietoksietanol bir spesifikasyonda en çok %1; bir farmakope spesifikasyonunda tek tek safsızlık en çok %0,10, toplam en çok %0,3. Bir koruyucu kalitesi için etilen oksit kalıntısı 2 ppm’in altında bildirilir
Bozunma: Normal koşullarda kararlıdır; ısıl bozunma 350 °C’nin üzerinde başlar, yanma ürünleri karbon oksitleridir
Reaktivite: Kuvvetli oksitleyiciler, asit anhidritleri, asit klorürleri, kuvvetli asitler ve bazlarla uyumsuzdur
Kısa Fiziksel Özellikler Açıklaması
Fenoksietanol, oda sıcaklığında akışkan ama sudan belirgin biçimde daha viskoz bir sıvıdır. Kaynama noktası 240 °C civarında, parlama noktası 119 °C’nin üzerindedir. Buhar basıncı çok düşük olduğundan açık kapta bile yavaş buharlaşır.
Erime noktasının oda sıcaklığına yakın olması önemli bir kullanım ayrıntısıdır. Soğuk depolarda ve kış koşullarında varil içinde katılaşma ya da kristalleşme görülebilir. Bu durum bir kalite sorunu değil fiziksel bir özelliktir ve ılık ortamda geri döner.
Suda çözünürlük yaklaşık %2,4–3,0 olduğundan %1 civarındaki kullanım derişimleri sulu fazda çözülebilir. Yüksek derişimli ön karışımlar ise önce propilen glikol veya benzeri bir yardımcı çözücüde hazırlanır.
Belgeler arasında küçük ve büyük farklar görülür. Erime noktası 9 ile 14 °C, parlama noktası 119 ile 133 °C, suda çözünürlük 24 ile 30 g/L arasında verilir. Farklar ölçüm yönteminden, safsızlık düzeyinden ve kalite sınıfından gelir; bağlayıcı değerler ürünün kendi analiz sertifikasında aranmalıdır.
Serbest fenol ve su, kalitenin en önemli göstergeleri arasındadır. Kozmetik ve farmakope kalitelerinde fenol ppm düzeyinde sınırlandırılırken teknik kalitelerde daha yüksek sınırlar görülür. Bu nedenle sınır değerler ürün belgesinden okunmalıdır.
PROTECTOL PE MOLEKÜLER DÜZEYDE NASIL ÇALIŞIR?
Protectol PE’nin etkisi iki ayrı işleve dayanır. Birincisi mikroorganizma hücresine etki eden antimikrobiyal işlev, ikincisi polimer, reçine ve boyar maddeleri çözen çözücü işlevidir. İkisi de molekülün amfifilik yapısından kaynaklanır.
Antimikrobiyal etkide fenoksietanol hücre zarına yerleşir ve geçirgenliğini artırır. Potasyum iyonlarının hücreden hızla sızdığı, E. coli, P. aeruginosa, S. aureus ve Enterococcus faecium gibi bakterilerde gösterilmiştir.
Bir derleme makalesi ayrıca oksidatif fosforilasyonun solunumdan ayrılmasını, malat dehidrojenazın rekabetçi inhibisyonunu ve mikrobiyal DNA ile RNA sentezinin baskılanmasını bildirir. Hücre böylece hem yapısal hem metabolik olarak zayıflar.
Etki bakteriler üzerinde belirgindir ve Gram-negatif türlere karşı da yararlıdır. Mayalara ve küflere karşı etki vardır ancak daha zayıftır; bu yüzden pratikte çoğu zaman mantar öldürücü bir yardımcı maddeyle birlikte kullanılır.
Etkinin türü derişime ve temas süresine bağlıdır. Kozmetik derişimlerinde çoğunlukla büyümeyi durdurucu, yani biyostatik kabul edilir. Fenoksietanol ve etilheksilgliserin karışımının bir broşürü, kirlenmiş üründe öldürücü etki için en az 48 saatlik temas süresine işaret eder.
Etilheksilgliserin ve kaprilil glikol gibi çok işlevli maddeler yüzey gerilimini düşürerek mikrobiyal zarın geçirgenliğini artırır. Bu da fenoksietanolün hücreye girişini kolaylaştırır ve tek başına yetersiz kalan mayalara ve küflere karşı etkiyi güçlendirir. Yaklaşık 9:1 oranlı hazır karışımlar bu nedenle yaygındır.
Noniyonik etoksillenmiş yüzey aktif maddeler fenoksietanolü misellerin içine hapsedebilir. Sulu fazda serbest kalan koruyucu miktarı azalır ve mikroorganizmalar için çoğunlukla bu faz belirleyici olduğundan koruma zayıflar. Bu etkinin büyüklüğü formüle göre değiştiğinden nihai üründe zorlama testi gerekir.
Fenoksietanol iyonlaşmayan bir moleküldür. Etkisi organik asit tipi koruyuculardaki gibi pH’a bağlı iyonlaşmaya dayanmaz ve geniş bir pH aralığında kullanılabilir. Karışım üreticileri 12’ye kadar etkili aralık bildirirken bağımsız kaynaklar yaklaşık 3–10 aralığını verir.
Çözücü olarak aromatik halka selüloz asetat, nitroselüloz ve birçok reçineyle, hidroksil grubu ise polar bileşenlerle etkileşir. Düşük buharlaşma hızı, maddenin sistemde uzun süre kalmasını sağlar.
Lateks boyalarda yavaş buharlaşan bir birleştirici gibi davranır. Polimer parçacıklarını yumuşatarak film oluşumunu kolaylaştırır ve film oluştuktan sonra yavaşça uzaklaşır.
PROTECTOL PE HANGİ SEKTÖRLERDE KULLANILIR?
Kozmetik ve kişisel bakım
Krem, losyon, şampuan, duş jeli, sıvı sabun, deodorant, güneş bakımı, makyaj ve ıslak mendillerde koruyucu olarak yer alır. Çoğu üründe etilheksilgliserin, benzil alkol veya organik asitlerle birlikte kullanılır. Tipik kullanım düzeyi %0,5–1 aralığındadır.
Ev bakımı, temizlik ve deterjan
Su bazlı temizleyiciler, deterjanlar ve ev bakım ürünlerinin raf ömrü boyunca bozulmasını önlemek için kullanılır. BASF ürünü ev bakımı, kurumsal ve endüstriyel formülasyonlar için kutu içi koruyucu olarak tanımlar. Lanxess de benzer fenoksietanol ürününü bu alanda sunar.
Boya, kaplama ve yapıştırıcı
Su bazlı boyalarda ve yapıştırıcılarda hem koruyucu hem yavaş buharlaşan birleştirici olarak değerlendirilir. Dow’un Dowanol EPh ürünü lateks birleştirici ve nitroselüloz, selüloz asetat ve çeşitli reçineler için çözücü olarak tanıtılır. Kutu içi koruma amaçlı kullanım için biyosidal mevzuat ayrıca kontrol edilmelidir.
Metal işleme sıvıları ve yağlayıcılar
Su ile karışabilen kesme sıvılarında mikrobiyal bozulmayı önlemek için kullanılır. Bir endüstri çalışmasında, bu alanda formaldehit salan biyositlerin yerine fenoksietanol veya benzizotiyazolinon ile amin birleşimleri denenmiştir. Dow ayrıca homojen ve kararlı sıvıların hazırlanmasında yardımcı olarak sıralar.
Dezenfektan ve antiseptik
BASF, Protectol PE’yi yüzey, cilt ve el dezenfektanlarında biyosidal etken madde olarak tanıtır ve gıda hizmeti ile mutfak hijyeni alanlarını da sayar. İlaç kalitesindeki Protectol PE GMP ise topikal antiseptiklere yöneliktir. Avrupa Biyosidal Ürünler Komitesi bu madde için 1, 2 ve 4 numaralı ürün tiplerinde onayı destekleyen görüş vermiş, nihai karar Komisyon ve üye devletlere bırakılmıştır.
Aşı ve ilaç
Çok dozlu aşılarda ve bazı ilaç formülasyonlarında koruyucu olarak kullanılır. Aşılarda doz başına yaklaşık 0,5–5 mg düzeyleri bildirilir. İlaç kalitesi gerektiren bu kullanımlar için farmakope uyumlu ürün gerekir.
Mürekkep, tekstil ve çözücü uygulamaları
Tükenmez kalem ve baskı mürekkeplerinde, tekstil boyalarında boyar madde çözücüsü ve taşıyıcı olarak, boya sökücülerde ve selüloz asetat sistemlerinde çözücü olarak kullanılır. Arkema da fenoksietanol esaslı çözücüsünü mürekkep, boya sökücü, tekstil baskı patı ve metal işleme sıvılarında sunar.
Parfümeri ve diğer alanlar
Düşük buharlaşma hızı nedeniyle parfümlerde ve sabunlarda koku sabitleyici olarak yer alır. Melamin formaldehit reçinelerinde düzenleyici olarak ve madencilik kimyasallarında da kullanıldığı bildirilir. Böcek kovucu ve balık yetiştiriciliğinde anestezik kullanımı bildirilmiştir; bunlar küçük ve bölgesel alanlardır.
PROTECTOL PE KOZMETİK, GIDA VE İLAÇ UYGULAMALARINDA KULLANILIR MI?
Kozmetik
Evet. Fenoksietanol kozmetikte Phenoxyethanol INCI adıyla koruyucu olarak kullanılır. AB Kozmetik Tüzüğü 1223/2009’un Ek V listesinde 29 numaralı girişle yer alır ve bitmiş üründe en çok %1,0 düzeyine kadar kullanılabilir.
Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi 2016 tarihli görüşünde, maddeyi çocuklar dahil tüm tüketiciler için bu düzeyde güvenli bulmuştur. Komite çocuklar için güvenlik payını yaklaşık 50 olarak hesaplamıştır. Kozmetik Bileşen İnceleme Paneli de 1990’da %1 ve altını güvenli bulmuş, 2007’de bu sonucu yinelemiştir.
Fransız ilaç ve sağlık ürünleri ajansı ANSM, 2019 tarihli kararıyla durulanmayan ürünlerin üç yaş ve altı çocukların bez bölgesinde kullanılmaması gerektiğini etiketlerde belirtmeyi istemiştir. Karar ihtiyat amaçlıdır ve insanlarda belgelenmiş bir zarara dayanmaz.
Japonya ve Kanada da kozmetik koruyucu olarak %1 sınırını uygular. Türkiye’de de 2-fenoksietanol kozmetik koruyucu madde olarak ilgili mevzuatta ele alınır; geçerli sınır ve koşullar güncel yönetmelikten teyit edilmelidir.
BASF, Protectol PE’yi kozmetik için değil ev bakımı, kurumsal ve endüstriyel kullanım için tanıttığından, kozmetik amaçlı kullanımda ürünün kozmetik kalitesinde sunulduğu ve belgelerinin bulunduğu tedarikçiden teyit edilmelidir.
Gıda
Fenoksietanol AB’de gıda katkı maddesi değildir ve bir E numarası bulunmaz. Gıdaya doğrudan eklenmez. Bazı veri tabanlarında FEMA 4620 numarasıyla görülür; bu numara serbest gıda kullanımı anlamına gelmez.
Amerika Birleşik Devletleri’nde dolaylı gıda katkısı kapsamında bazı kullanımlara izin verildiği bildirilir. Bu, gıdayla temas edebilecek malzemelerdeki kullanımı ifade eder ve gıdanın içeriğine girmesi anlamına gelmez.
BASF ürünün gıda hizmeti, mutfak hijyeni ve gıda işleme alanlarındaki yüzey dezenfeksiyonunda kullanılabildiğini belirtir. Bu, yüzey dezenfektanı olarak kullanımdır ve gıdaya katkı değildir. Gıdayla temas eden her uygulama için hedef ülkenin gıda temas ve biyosidal mevzuatı ayrıca incelenmelidir.
İlaç
Fenoksietanol için Avrupa Farmakopesi, USP-NF ve BP monografları bulunur. Aşılarda, topikal ilaçlarda ve ilaç formülasyonlarında koruyucu olarak kullanılır. Çocuk felci aşılarından IPOL’de %0,5 düzeyinde yer aldığı bildirilir.
Koruyucu etkisi cıva bileşiklerine göre daha zayıf olduğundan aşılarda çoğu zaman başka koruyucularla birlikte kullanılır. Tavşanlarda kas içi tekrarlı 5 mg/doz uygulamasında sistemik toksisite görülmediği bildirilmiştir.
İlaç alanında ürünün kalitesi belirleyicidir. BASF, Protectol PE GMP için Avrupa Farmakopesi uyumunu ve CEP belgesini belirtir. Teknik veya koruyucu kalitesi ilaç kalitesinin yerine geçmez; ilaç kullanımları için farmakope uyumlu, izlenebilir ve belgelenmiş ürün gerekir.
PROTECTOL PE ENDÜSTRİYEL UYGULAMALARI
Protectol PE’nin endüstriyel değeri, geniş spektrumlu antimikrobiyal etkisi, çözücü gücü ve düşük buharlaşma hızının bir arada bulunmasından gelir. Aşağıdaki uygulamalarda ürün çoğu zaman tek başına değil, yardımcı koruyucular ve çözücülerle birlikte kullanılır. Her uygulamanın mevzuatı ve performans koşulları ayrıdır.
Kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinde koruma
Amaç, krem, losyon, şampuan, sıvı sabun ve ıslak mendil gibi sulu ürünleri bakteri, maya ve küf bozulmasından korumaktır. Fenoksietanol sulu fazda çözünür ve kontaminasyon riskini üretimden tüketiciye kadar sınırlar. Genellikle soğutma aşamasında eklenir.
Tercih nedeni, formaldehit salan koruyuculara alternatif olması, renksiz ve düşük kokulu olması ve geniş pH aralığında çalışmasıdır. Bir derleme, cildin yararlı florası üzerindeki etkisinin birçok koruyucuya göre zayıf olduğunu bildirir. Ortalama kullanım düzeyi, 43 ürünün incelendiği bir taramada yaklaşık %0,46 bulunmuştur.
Sınırlama, AB’deki %1,0 üst sınırı ve mantarlara karşı daha zayıf etkidir. Etoksillenmiş yüzey aktif maddelerle etkinlik düşebilir. Bu nedenle çoğu formülde etilheksilgliserin veya kaprilil glikol gibi bir yardımcıyla birlikte kullanılır ve zorlama testi yapılır.
Ev bakımı ve endüstriyel temizleyicilerde kutu içi koruma
Amaç, su bazlı temizleyici, deterjan ve ev bakım ürünlerinin raf ömrü boyunca bakteriyel bozulmasını önlemektir. BASF, ürünü ev bakımı, kurumsal ve endüstriyel formülasyonların kutu içi korunması için önerir. Lanxess de aynı kimyasalı temizleyici ve deterjanlarda koruyucu olarak sunar.
Tercih nedeni, hidrolize, sıcaklık değişimine ve pH farklarına karşı kararlı olmasıdır. Üretici ayrıca diğer biyosidal etken maddelerle iyi uyumluluk bildirir; fenoksietanol çoğu zaman kuaterner amonyum bileşikleriyle birlikte kullanılır.
Sınırlama, yüksek yüzey aktif madde içeriğinde etkinliğin düşebilmesidir. Mantar kontrolü için ek bir koruyucu gerekebilir. Kutu içi koruyucu olarak kullanım biyosidal ürün mevzuatına tabi olabileceğinden hedef pazarın kuralları kontrol edilmelidir.
Su bazlı boya, kaplama ve yapıştırıcılar
Amaç, lateks boya ve yapıştırıcıların depolamada bakteriyel bozulmasını önlemek ve gerektiğinde film oluşumuna yardımcı olmaktır. BASF boyalar için ayrı bir ürün, Protectol PE S sunar. Dow’un fenoksietanol ürünü ise lateks birleştirici ve çözücü olarak tanıtılır.
Tercih nedeni, birleştirici olarak yavaş buharlaşması ve yüksek polimer çözme gücüdür. Polimer parçacıklarını yumuşatarak film oluşumunu kolaylaştırır ve film oluştuktan sonra yavaşça uzaklaşır.
Sınırlama, koruyucu olarak etkili derişimin yüzde onda birler düzeyinde olmasıdır. Kaynaklarda kutu içi koruyucuların başında yer alan klormetilizotiyazolinon ve metilizotiyazolinon karışımı ise 15–22,5 ppm etken madde düzeyinde kullanılır. Bu nedenle fenoksietanol çoğunlukla tek başına değil, başka bir biyositle birlikte seçilir.
Metal işleme sıvıları
Amaç, su ile karışabilen kesme ve soğutma sıvılarında bakteri ve mantar gelişimini sınırlayarak sıvı ömrünü uzatmaktır. Lubes’N’Greases dergisindeki bir çalışma, düşük yağlı yarı sentetik sıvılarda %5 seyreltmede formaldehit salan biyositlerin yerine fenoksietanol veya benzizotiyazolinon ile amin birleşimlerini denemiştir.
Tercih nedeni, formaldehit salan maddelere ve borik aside yönelik mevzuat baskısıdır. Borik asit AB’de üreme toksisitesi kategori 1B sayılır ve çok yüksek önem taşıyan maddeler aday listesinde yer alır. Çalışmada 3-amino-4-oktanol ile birlikte fenoksietanol veya benzizotiyazolinon kullanılan sıvılar en uzun korumayı sağlamıştır.
Sınırlama, bakteri kontrolünde %5 borik asitli sıvıyı tam olarak yakalayamamasıdır. Fenoksietanol çalışmada yalnızca amin birleşimleriyle denenmiş, formaldehit içermeyen sıvıların maliyeti daha yüksek bulunmuştur. Kullanım biyosidal mevzuata da bağlıdır.
Dezenfektan ve antiseptik formülasyonlar
Amaç, yüzey, el ve cilt dezenfektanlarında biyosidal etken madde olarak mikroorganizma sayısını azaltmaktır. BASF ürünü sağlık hizmetleri, kurumsal ve endüstriyel ortamlarda yüzey, cilt ve el dezenfektanları için sayar. Bir derleme el ürünlerinde %5’e kadar kullanımdan söz eder.
Tercih nedeni, geniş spektrumlu etkisi, diğer etken maddelerle uyumu ve kolay biyolojik ayrışmasıdır. İlaç kalitesindeki Protectol PE GMP topikal antiseptiklere yöneliktir.
Sınırlama, biyosidal ürün yetkilendirmesi ve etkinlik testleri gerektirmesidir. AB’de komite görüşü 1, 2 ve 4 numaralı ürün tipleri için olumludur; bir ürünün hangi iddiayla satılabileceği ülkeye ve ürün tipine göre değişir.
Aşı ve ilaç formülasyonları
Amaç, çok dozlu aşıları ve bazı ilaçları mikrobiyal kontaminasyondan korumaktır. Fenoksietanol, cıva içeren tiyomersala bir alternatif olarak önerilir ve çoğunlukla m-krezol veya benzil alkol gibi ikinci bir koruyucuyla birlikte kullanılır.
Tercih nedeni, insan hücre çalışmalarında sitotoksisitesinin tiyomersal ve benzetonyum klorüre göre düşük bulunmasıdır. Aşılarda doz başına çoğunlukla 2,5–5 mg düzeyi bildirilir.
Sınırlama, koruyucu gücünün cıva bileşiklerinden zayıf olmasıdır. Düşük sıcaklıkta maya ve küflere karşı etkisi sınırlıdır ve viral kontaminasyona karşı koruma sağlamaz. Bu kullanımlarda farmakope uyumlu, izlenebilir ürün gerekir.
Mürekkep, tekstil ve reçine çözücü uygulamaları
Amaç, selüloz asetat, nitroselüloz, boyar madde ve reçineleri çözmek ve yavaş buharlaşan bir ortam sağlamaktır. Tükenmez kalem mürekkeplerinde, baskı mürekkeplerinde, boya sökücülerde ve tekstil baskı patlarında bu işlevle kullanılır.
Tercih nedeni, buharlaşma hızının n-bütil asetata göre yaklaşık bin kat düşük olması ve yüksek çözme gücüdür. Dow, formülasyonların P ve E serisi glikol eterlere göre daha az performans çözücüsüne ihtiyaç duyabileceğini belirtir.
Sınırlama, ciddi göz hasarı sınıflandırması ve yavaş buharlaşmanın kuruma süresini uzatmasıdır. Amerika Birleşik Devletleri’nde tüketici ürünlerinde düşük buhar basıncı muafiyetinden yararlanır; aynı madde hava kirleticisi listesinde de yer alır.
PROTECTOL PE KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Protectol PE orta düzeyde tehlikeli bir koruyucudur; ciddi göz hasarına yol açabilmesi, soğukta katılaşması ve yüzey aktif maddelerle etkileşmesi nedeniyle dikkatli kullanım gerektirir. Kalite, uyumluluk ve mevzuat konuları birlikte değerlendirilmelidir.
Başlıca dikkat edilecek noktalar:
• Kalite ve serbest fenol: Kullanım amacına uygun kalite seçilmeli, saflık, serbest fenol ve su değerleri analiz sertifikasıyla doğrulanmalıdır. Koruyucu, farmakope ve teknik kaliteler birbirinin yerine geçmez
• Katılaşma: Yaklaşık 9–14 °C’nin altında ürün katılaşabilir. Bir tedarikçi belgesi, 30–40 °C’ye hafifçe ısıtmayı ve doğrudan ısıtmadan kaçınmayı önerir. Kullanımdan önce kap içeriği homojen olmalıdır
• Etoksillenmiş yüzey aktif maddeler: PEG, polisorbat ve laureth gibi bileşenler fenoksietanolü misellerde tutarak etkinliği düşürebilir. Böyle formüllerde koruyucu düzeyi ve zorlama testi birlikte planlanmalıdır
• Mantar spektrumu: Mayalara ve küflere karşı etki daha zayıftır. Etilheksilgliserin, kaprilil glikol veya organik asit gibi bir yardımcı çoğu zaman gerekir
• Sıcaklık: Koruyucu soğutma aşamasında eklenmeli, uzun süreli yüksek sıcaklıkta tutulmamalıdır
• Malzeme uyumu: Paslanmaz çelik, karbon çeliği, fenolik kaplı varil ve HDPE genellikle uygun bulunur. Güvenlik bilgi formları alüminyum, bakır ve galvanizli kaplardan kaçınmayı önerir. Karışım ürün broşürü polikarbonat, PMMA, PET ve ABS’yi uygun görmez, florlu kauçuk, EPDM ve PTFE contaları önerir
• Uyumsuz maddeler: Kuvvetli oksitleyiciler, kuvvetli asitler, bazlar, asit anhidritleri ve asit klorürleriyle temas edilmemelidir
• Göz ve cilt: Madde ciddi göz hasarına yol açabilir. Çalışma sırasında koruyucu gözlük ve uygun eldiven kullanılmalıdır
• Havalandırma: Buhar basıncı düşüktür ancak sıcak işlemlerde ve püskürtmede buhar veya sis oluşabilir. Ortam iyi havalandırılmalıdır
• Yangın: Parlama noktası yüksektir, ancak madde yanabilir bir sıvıdır. Isıtma, kıvılcım ve açık alevden uzak tutulmalıdır
• Çevre: Kolay biyolojik ayrışır ve sucul toksisitesi düşüktür, ancak suda çözünür ve toprakta hareketlidir. Büyük miktarlar su yollarına ve kanalizasyona verilmemelidir
• Hassas gruplar: Bebek ve küçük çocuk ürünlerinde Fransa’daki etiket uyarısı gibi bölgesel kurallar dikkate alınmalıdır. Emziren bebekler için meme ucu kremlerinde kullanıma ilişkin uyarılar da vardır
• Mevzuat: Kozmetik koruyucu sınırı, biyosidal ürün kayıtları ve ilaç kalitesi şartları bölgeye ve uygulamaya göre değişir. Hedef ürün ve ülke için güncel mevzuat kontrol edilmelidir
Bu bölüm genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kullanılacak ürüne ait güncel güvenlik bilgi formu ve teknik bilgi formu esas alınmalıdır.
PROTECTOL PE İÇİN BAŞLANGIÇ FORMÜLASYON YAKLAŞIMLARI
Aşağıdaki örnekler, Protectol PE’nin koruyucu sistem olarak nasıl değerlendirilebileceğini göstermek amacıyla hazırlanmış başlangıç yaklaşımlarıdır. Bunlar doğrulanmış ticari reçeteler, üretim talimatları veya mevzuata uygun nihai formüller değildir.
Verilen oranlar laboratuvar ön denemeleri için örnek başlangıç seviyeleridir ve her formülün toplamı %100’dür. Koruyucu derişimi her formülde zorlama testiyle doğrulanmalıdır; gerçek oranlar hammadde kalitesine, pH’a ve hedef performansa göre belirlenmelidir.
Her uygulamada mevzuat uygunluğu, güvenlik ve malzeme uyumu değerlendirmesi uzmanlarca yapılmalıdır. Kozmetik ve temizlik ürünlerinde son ürünün koruyucu düzeyi ilgili ülke mevzuatına uygun olmalıdır.
ÖRNEK 1: LOSYONDA PROTECTOL PE İLE ETİLHEKSİLGLİSERİN KORUYUCU SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Etoksillenmiş madde içermeyen yağ içinde su emülsiyonu bir vücut losyonunda, %0,8 Protectol PE ile etilheksilgliserin birleşiminin bakteri, maya ve küf kontrolünü incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Demineralize su: yaklaşık %80,7
Kaprilik/kaprik trigliserit: yaklaşık %8,0
Gliserin: yaklaşık %4,0
Setearil alkol: yaklaşık %3,0
Gliseril stearat sitrat: yaklaşık %3,0
Ksantan zamkı: yaklaşık %0,3
Etilheksilgliserin: yaklaşık %0,2
Protectol PE: yaklaşık %0,8
Uygulama yaklaşımı:
• Setearil alkol, gliseril stearat sitrat ve trigliserit yaklaşık 70–75 °C’de eritilir. Gliserin ve ksantan zamkı suda dağıtılıp aynı sıcaklığa getirilir; fazlar birleştirilerek emülsiyon oluşturulur.
• Emülsiyon yaklaşık 40 °C’nin altına soğuduğunda etilheksilgliserin ve Protectol PE eklenir. pH ölçülür; gerekirse sitrik asitle yaklaşık 5,5–6,5 aralığına ayarlanır.
• Koruma, Avrupa Farmakopesi 5.1.3 veya ISO 11930 gibi zorlama testleriyle bakteri, maya ve küf için izlenir. Koruyucu %0,6, %0,8 ve %1,0 düzeylerinde karşılaştırılır; görünüm, viskozite ve pH 4, 25 ve 40 °C’de saklanarak izlenir.
• Ürün, kozmetik güvenlik değerlendirmesinden geçirilir ve koruyucu düzeyi %1,0’ı aşmaz. Ham fenoksietanol gözde ciddi hasar yapabileceğinden üretimde gözlük ve eldiven kullanılır.
ÖRNEK 2: SU BAZLI YÜZEY TEMİZLEYİCİDE PROTECTOL PE İLE KUTU İÇİ KORUMANIN YÜZEY AKTİF MADDE ETKİSİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Noniyonik alkol etoksilat içeren su bazlı bir genel yüzey temizleyicisinde Protectol PE’nin koruma performansını ve misellerin neden olabileceği etkinlik kaybını incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Demineralize su: yaklaşık %90,9
Alkol etoksilat (noniyonik yüzey aktif madde): yaklaşık %5,0
Sodyum kumen sülfonat: yaklaşık %3,0
Sitrik asit: yaklaşık %0,5
Protectol PE: yaklaşık %0,6
Uygulama yaklaşımı:
• Sitrik asit ve sodyum kumen sülfonat suda çözülür, alkol etoksilat eklenip çözelti berraklaşana kadar karıştırılır. Protectol PE oda sıcaklığında en son eklenir; katılaşmış ürün önce 30–40 °C’de hafifçe ısıtılır.
• Aynı taban formül %0,3, %0,6 ve %1,0 koruyucu düzeylerinde ve farklı yüzey aktif madde miktarlarıyla hazırlanır; böylece misel etkisi gözlenir.
• pH ölçülür. Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Candida albicans ve Aspergillus brasiliensis gibi suşlarla tekrarlı aşılamalı zorlama testi yapılır. Mantar kontrolü zayıf kalırsa yardımcı bir koruyucu eklenir.
• Bitmiş ürün ev bakım ürünü veya biyosidal ürün olarak mevzuata tabi olabilir; hedef ülkede kutu içi koruyucu için izinli etken madde ve sınırlar kontrol edilir. Konsantre ürün gözde ciddi hasar yapabileceğinden gözlük ve eldiven kullanılır.
ÖRNEK 3: ISLAK MENDİL LOSYONUNDA PROTECTOL PE VE KAPRİLİL GLİKOL İLE KORUMA SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Amaç: Alkolsüz bir ıslak mendil losyonunda Protectol PE ile kaprilil glikol birleşiminin bakteri ve küf kontrolünü ve ambalajdaki kararlılığını incelemek.
Başlangıç yaklaşımı:
Demineralize su: yaklaşık %95,6
Gliserin: yaklaşık %2,0
Desil glukozit (etoksillenmemiş yüzey aktif madde): yaklaşık %1,0
Protectol PE: yaklaşık %0,8
Kaprilil glikol: yaklaşık %0,3
Sitrik asit: yaklaşık %0,2
Disodyum EDTA: yaklaşık %0,1
Uygulama yaklaşımı:
• Gliserin, desil glukozit ve disodyum EDTA suda çözülür. Protectol PE ve kaprilil glikol eklenir, çözelti berraklaşana kadar karıştırılır ve sitrik asitle pH yaklaşık 5,0–5,5 aralığına ayarlanır.
• Losyon mendil kumaşına yüklenir ve ambalajda bekletilir. Zorlama testi hem losyonda hem yüklenmiş mendilde yapılır, çünkü kumaş ve ambalaj nedeniyle serbest koruyucu miktarı değişebilir.
• Koku, görünüm, pH ve cilt uyumu zamanla izlenir. Dermatolojik tolerans testi yapılır; EDTA ile fenoksietanol birleşimi Gram-negatif bakterilere karşı koruma için kullanılan bir yaklaşımdır.
• Mendil durulanmayan bir üründür. Bebek bölgesinde kullanılacaksa Fransa’daki ANSM etiket uyarısı ve hedef ülkenin çocuk ürünleri kuralları ayrıca değerlendirilir; koruyucu düzeyi %1,0’ı aşmamalıdır.
PROTECTOL PE’YE BENZER ÜRÜNLER VE ALTERNATİFLER
Protectol PE’nin alternatifi, yalnızca başka bir koruyucu seçmek anlamına gelmez. Uygulama alanı, mikrobiyal spektrum, pH, yüzey aktif madde sistemi, güvenlik ve mevzuat durumu birlikte değerlendirilmelidir. Aşağıdaki maddeler benzer bir işlevi üstlenebilir veya fenoksietanolü tamamlar, ancak her uygulamada birbirinin yerine geçmez.
PROTECTOL PE VE ETİLHEKSİLGLİSERİN
Etilheksilgliserin, gliserinden türeyen çok işlevli bir eterdir ve yüzey gerilimini düşürür. Tek başına geniş spektrumlu bir koruyucu değildir; asıl değeri, mikrobiyal zarın geçirgenliğini artırarak fenoksietanolün etkisini güçlendirmesidir.
Euxyl PE 9010 ve Verstatil PE gibi hazır karışımlar yaklaşık %90 fenoksietanol ve yaklaşık %10 etilheksilgliserin içerir. Hazır karışım kullanım kolaylığı sağlar; saf Protectol PE ise oranı formülatörün belirlemesine imkân verir. Etoksillenmiş yüzey aktif maddelerin yüksek olduğu sistemlerde karışımın etkisi de düşebilir.
PROTECTOL PE VE KAPRİLİL GLİKOL
Kaprilil glikol, nemlendirici özelliği de olan bir 1,2-alkandioldür ve mayalara ile küflere karşı fenoksietanolün zayıf kaldığı alanı tamamlar. Fenoksietanol ile kaprilil glikol karışımlarının, tek başına başarısız olan bazı formüllerde Avrupa Farmakopesi zorlama testini geçtiği bildirilir.
Propilen glikolle karıştırılmaması gereken bu madde, farklı bir kimyasaldır. Karışım kullanılırken pH, yüzey aktif madde sistemi ve ambalaj türü birlikte test edilmelidir.
BENZİL ALKOL VE ORGANİK ASİT KORUYUCULARI
Benzil alkol, sodyum benzoat, potasyum sorbat ve dehidroasetik asit yaygın alternatifler veya yardımcılardır. Organik asitler pH’a bağlı çalışır ve yaklaşık 5,5–6,0 üzerinde işlevlerini büyük ölçüde yitirir. Fenoksietanol ise iyonlaşmadığı için daha geniş pH aralığında kullanılabilir.
Aromatik bir alkol olan benzil alkol de çoğunlukla fenoksietanolle birlikte kullanılır. Asidik ve düşük pH’lı formüllerde organik asit bazlı sistemler, nötre yakın formüllerde ise fenoksietanol tercih edilir.
PROTECTOL PE VE PARABENLER
Parabenler fenoksietanol gibi fenolik yapıdadır ve geniş spektrum sağlar. Bir kaynak, tipik kullanımlarının yaklaşık %0,4’ün altında olduğunu bildirir. Kısa zincirli parabenler güvenli kabul edilirken uzun zincirli olanlar kısıtlamalara tabidir.
Fenoksietanol çoğu zaman parabenlerin yerine tercih edilir; parabenler ise mantarlara karşı genellikle daha güçlü kabul edilir. Bazı hazır koruyucular iki grubu birlikte içerir.
PROTECTOL PE VE İZOTİYAZOLİNONLAR
Benzizotiyazolinon, metilizotiyazolinon ve klormetilizotiyazolinon su bazlı boya ve bağlayıcılarda yaygın kutu içi koruyuculardır. Klormetilizotiyazolinon ve metilizotiyazolinon karışımı bakteri, maya ve küfe karşı 15–22,5 ppm etken madde düzeyinde etkili bulunur.
Fenoksietanolün etkili derişimi yüzde onda birler düzeyindedir; bu nedenle ağır koruma gereken boyalarda genellikle bu biyositlere yardımcı kalır. İzotiyazolinonlar ise duyarlılaştırma etiketleri ve doz sınırları nedeniyle özellikle Avrupa’da mevzuat baskısı altındadır.
FORMALDEHİT SALICILAR, TRİAZİNLER VE BORİK ASİT
Metal işleme sıvılarında formaldehit salan triazinler uzun süre ekonomik bakteri kontrolü sağlamıştır. Formaldehit insanda kanserojen kabul edildiğinden ve borik asit AB’de üreme toksisitesi kategori 1B sayıldığından bu maddeler yerine alternatifler aranmaktadır.
Fenoksietanol ve benzizotiyazolinon, amin sistemleriyle birlikte bu alanda denenen seçeneklerdir. Ancak bir çalışmada hiçbir alternatif, %5 borik asitli sıvıyı bakteri kontrolünde tam olarak yakalayamamıştır; seçim maliyet, performans ve mevzuata göre yapılmalıdır.
PROTECTOL PE VE DBNPA
2,2-Dibromo-3-nitrilopropiyonamid, hızlı etkili ve düşük maliyetli bir biyosittir. Daha çok hammadde, yıkama suyu ve ekipman hijyeni gibi tesis uygulamalarında kullanılır ve dakikalar veya saatler içinde mikrobiyal kontrol sağlar.
Fenoksietanol ise ürünün raf ömrü boyunca korunması için daha uygundur. Tesis hijyeni ile ürün koruması farklı işlevler olduğundan iki madde birbirinin yerine değil, çoğunlukla birbirini tamamlayan seçeneklerdir.
PROTECTOL PE VE GLİKOL ETERLER
Çözücü ve birleştirici rolünde propilen glikol esaslı P serisi ve etilen glikol esaslı E serisi glikol eterler ile benzil alkol alternatif olabilir. Dow, fenoksietanol esaslı ürününün formülasyonlarda P ve E serisi glikol eterlere göre daha az performans çözücüsü gerektirebileceğini belirtir.
Fenoksietanolün aromatik yapısı, yavaş buharlaşması ve çok sayıda reçineyi çözme gücü onu ayırt eder. Daha uçucu glikol eterler ise kuruma süresini kısaltır; seçim sistemin film oluşumuna, kokusuna ve uçucu organik bileşik kurallarına bağlıdır.
PROTECTOL PE İÇİN KALİTE KONTROL VE SATIN ALMA KRİTERLERİ
Kalite kontrol ve satın alma sürecinde değerlendirilebilecek başlıca parametreler:
• Kalite sınıfı ve kimlik: Koruyucu, farmakope veya teknik kalite açıkça belirtilmeli; CAS numarası 122-99-6 ve ürün adı birlikte yazılmalıdır. Kimlik teyidi için infrared spektrumu ve kırılma indisi kullanılabilir
• Saflık: Gaz kromatografisiyle belirlenir. Koruyucu kalitesinde çoğunlukla en az %99 beklenir. Avrupa Farmakopesi monografı titrasyonla %99,0–100,5, USP monografı gaz kromatografisiyle %98,0–102,0 sınırı ister
• Serbest fenol: Hammaddeden gelen fenol önemli bir safsızlıktır. Farmakope sınırı en çok %0,1’dir; bazı kozmetik ve farmakope spesifikasyonlarında 10 ppm, bazı koruyucu kalitelerde 150 ppm sınırı görülür
• İlişkili maddeler: Fenoksietoksietanol gibi dietilen glikol fenil eter türevleri izlenir. Bir spesifikasyon bunu en çok %1 verir; bir farmakope spesifikasyonu tek tek safsızlık için %0,10, toplam için %0,3 ister. Etilen oksit kalıntısı 2 ppm’in altında bildirilir
• Su içeriği: Karl Fischer yöntemiyle ölçülür. Bir farmakope spesifikasyonunda en çok %0,1, bir koruyucu spesifikasyonunda en çok %0,2 verilir
• Renk: APHA veya Lovibond birimiyle ölçülür. Spesifikasyonlarda 10, 30 ve 100 APHA gibi değerler görülür; bir koruyucu spesifikasyonunda Lovibond 1,0 sınırı verilir
• Bağıl yoğunluk ve kırılma indisi: 20 °C’de 1,105–1,110 ve 1,537–1,539 aralıkları farmakope ve koruyucu belgelerinde ortaktır. Sapmalar safsızlık veya su bulaşmasına işaret edebilir
• pH: Genellikle %1’lik çözeltide 5,5–7,0 aralığında verilir. Çözelti derişimi ve ölçüm koşulu belirtilmelidir
• Ağır metaller ve özel beyanlar: Bir koruyucu spesifikasyonu kurşun ve arsenik için en çok 20 ppm verir. Hayvan testi, BSE, GMO, CMR maddeler, nanopartikül ve ftalat beyanları üreticiye ait bağımsız beyanlardır
• Görünüm: Berrak, renksiz, gözle görülür yabancı madde içermeyen sıvı beklenir. Soğukta katılaşma bir kalite kusuru değildir; ısıtılınca berrak ve homojen hale gelmelidir
• Tipik değer ve spesifikasyon: Üreticinin tipik değerleriyle bağlayıcı spesifikasyon sınırları birbirinden ayrılmalıdır. Sınır değerler analiz sertifikasında yöntemiyle birlikte verilmelidir
• Belgeler: Analiz sertifikası, güvenlik bilgi formu ve teknik bilgi formu istenmelidir. İlaç kullanımı için Avrupa Farmakopesi uyumu ve gerekiyorsa CEP, kozmetik kullanım için ilgili kalite beyanı ayrıca aranmalıdır
• Ambalaj ve parti: Parti numarası, üretim tarihi ve raf ömrü ambalajda izlenebilir olmalıdır. Raf ömrü belgelere göre bir ile üç yıl arasında değişir
• Test standartları: Avrupa Farmakopesi fenoksietanol monografı, USP-NF monografı ve uygulamaya bağlı olarak zorlama testi için Avrupa Farmakopesi 5.1.3 veya ISO 11930 kullanılır. Alıcı kendi pazarında geçerli standardı sormalıdır
PROTECTOL PE’NİN DEPOLANMASI VE TAŞINMASI
Protectol PE serin, kuru ve iyi havalandırılan bir yerde, sıkıca kapalı orijinal ambalajında saklanmalıdır. USP monografı ışıktan korunmuş, sıkı kaplarda, serin ve kuru depolamayı öngörür. Bazı güvenlik bilgi formları inert gaz altında saklamayı da önerir.
Sıcaklık sınırı belgeye göre değişir. Bir belge 30 °C’nin altını, bir diğeri 20–40 °C aralığını önerir; bir güvenlik bilgi formu ise 15 °C’nin üzerinde saklamayı belirtir; bu değer donma noktasına yakın olduğundan tedarikçiden teyit edilmelidir. Üreticinin kendi talimatı esas alınmalıdır.
Ürün yaklaşık 9–14 °C’nin altında uzun süre kalırsa katılaşabilir. Bir tedarikçi belgesi bu durumda 30–40 °C’ye hafifçe ısıtmayı ve doğrudan ısıtmadan kaçınmayı önerir. Isıtma sonrasında içerik homojenleştirilmeden kullanılmamalıdır.
Raf ömrü belgelere göre yaklaşık bir ile üç yıl arasındadır. Bir tedarikçi 24 ay, bir diğeri en az 2,5 yıl, bir farmakope tedarikçisi 36 ay, bir ihracatçı ise 1 yıl bildirir. Süre ambalaja ve depolama koşullarına bağlıdır; uzun süre bekleyen ürünlerde analiz yeniden yapılmalıdır.
Uygun ambalaj, yüksek yoğunluklu polietilen bidon, paslanmaz çelik ve karbon çeliği kaplar ile fenolik kaplı varillerdir. Alüminyum, bakır ve galvanizli kaplardan kaçınılması önerilir. Tedarikçiler 200 kg varil, 1.000 kg IBC, ISO tank ve dökme sevkiyat gibi seçenekler sunabilir.
Uyumsuz maddeler kuvvetli oksitleyiciler, kuvvetli asitler, bazlar, asit anhidritleri ve asit klorürleridir. Depo, ısıtma ve ateş kaynaklarından uzak tutulmalıdır; ürün yanabilir bir sıvıdır ve parlama noktası 119–133 °C’dir.
Taşımacılıkta ADR, IMDG, IATA ve DOT kapsamında tehlikeli madde olarak düzenlenmediği bildirilir; UN numarası atanmamıştır. Bu durum ürün formuna, karışıma ve geçerli mevzuata göre değişebilir; her sevkiyatta güncel güvenlik bilgi formu kontrol edilmelidir.
Taşıma sırasında ambalajın sızdırmaz olması, etiketlerin eksiksiz bulunması ve kış koşullarında katılaşmaya karşı önlem alınması gerekir. Dökme sevkiyatta tank ve hatların temiz ve uyumlu malzemeden olduğu doğrulanmalıdır.
PROTECTOL PE’NİN GÜVENLİK BİLGİLERİ
Protectol PE orta düzeyde tehlikeli bir maddedir. Özellikle gözde ciddi hasara yol açabilmesi, yutulduğunda zararlı olması ve solunum yolunu tahriş edebilmesi nedeniyle dikkat gerektirir. Ürüne özgü güncel güvenlik bilgi formu esas alınmalıdır.
Başlıca güvenlik konuları:
• Sınıflandırma: AB uyumlaştırılmış sınıflandırması akut toksisite kategori 4 (H302), ciddi göz hasarı kategori 1 (H318) ve solunum yolu tahrişi tek maruziyette hedef organ toksisitesi kategori 3 (H335) olarak verilir; uyarı sözü “Tehlike”dir. Ağızdan akut toksisite tahmini 1.394 mg/kg’dır. Eski belgelerde göz tahrişi kategori 2 gibi farklı sınıflandırmalar görülebilir
• Akut toksisite: Sıçanlarda ağızdan LD50 değerleri belgelere göre yaklaşık 1.260–1.850 mg/kg, bir komite görüşünde 2.740 mg/kg’dır. Tavşanda deri yoluyla LD50 2.214 mg/kg’ın üzerindedir. Solunumla LC50 1.000 mg/m³’ün üzerinde bildirilir
• Göz: Tavşan çalışmalarında kornea etkileri 21 günde tam geri dönmemiştir; bu bulgu kategori 1 sınıflandırmasının dayanağıdır. Temasta gözler en az 15 dakika bol suyla yıkanmalı, lens varsa çıkarılmalı ve hemen hekime başvurulmalıdır
• Cilt: Hayvan çalışmalarında hafif tahriş görülmüştür. Kobaylarda duyarlılaştırıcı bulunmamıştır. İnsanlarda yama testi pozitifliği yaklaşık %0,1–0,24 arasında bildirilir; alerji seyrektir ancak temas ürtikeri ve dermatit olguları vardır
• Deriden emilim: Kontrollü in vitro çalışmada fenoksietanolün durulanan formülasyonlardan yaklaşık %34–37’si, durulanmayan formülasyonlardan yaklaşık %78–81’i deriden emilmiştir. Emilen miktar fenoksiasetik aside çevrilerek atılır
• Solunum: Buhar basıncı düşüktür. Sıcak işlemlerde veya sisleştirmede solunum yolu tahrişi olabilir. Sıçanlarda 14 günlük solunum çalışmasında üst solunum yollarına yerel etki için etkisiz konsantrasyon 48,2 mg/m³ bulunmuştur
• Tekrarlı doz: Kemirgenlerde ve tavşanlarda esas bulgular kırmızı kan hücreleri, böbrek ve dalak üzerindedir. Tavşan 90 günlük deri çalışmasında etkisiz doz 500 mg/kg/gün, sıçan 13 haftalık ağız yoluyla çalışmasında erkeklerde 369 mg/kg/gündür. Tavşanlar bu etkiye en duyarlı türdür
• Üreme, genotoksisite ve kanserojenlik: AB’de üreme toksisitesi veya kanserojen olarak sınıflandırılmamıştır. Genotoksisite testleri çoğunlukla negatiftir ve iki kemirgen çalışmasında neoplastik lezyon görülmemiştir. Gelişimsel etkiler yalnızca anne toksisitesiyle birlikte bildirilmiştir
• Bebekler: Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi 2008’de emziren annelerin kullandığı bir meme ucu kremi için, fenoksietanolün emzirilen bebeklerde sinir sistemini baskılama potansiyeli nedeniyle uyarı yayımlamıştır. Fransa ise üç yaş ve altı çocukların bez bölgesinde durulanmayan ürünlerde etiket uyarısı ister
• Mesleki maruziyet: Ülkeye göre değişen mesleki maruziyet sınırları bildirilir; değerler yaklaşık 1 ile 40 ppm arasında değişir. Bir güvenlik bilgi formunda işçiler için türetilmiş etkisiz düzeyler deriden 20,83 mg/kg/gün ve solunumla 5,7 mg/m³ olarak verilir
• Yangın: Parlama noktası yüksektir, ancak madde yanabilir bir sıvıdır. Yangında su sisi, köpük, karbondioksit veya kuru kimyasal toz kullanılır. Yanma ürünleri karbon oksitleridir
• Kişisel koruyucu donanım: EN 166 uyumlu koruyucu gözlük, EN 374 uyumlu kimyasal eldiven ve koruyucu giysi kullanılır. Bir güvenlik bilgi formu, uzun süreli ve tekrarlı temas için 0,35 mm kalınlıkta bütil kauçuk veya kloropren eldivende 2 saat geçirgenlik süresi verir. Solunum koruması yalnızca havalandırma yetersizse gerekir
• Dökülme: Çevreye yayılması önlenir, sıvı inert emici malzemeyle toplanır ve atık kabına alınır. Zemin kayganlaşabilir; alan iyi havalandırılır
• Çevre: Çoğu belgede kolay biyolojik ayrışabilir olarak bildirilir; 28 günde yaklaşık %90 ayrışma görülmüştür. Balıkta LC50 344 mg/L, dafniada 500 mg/L’nin üzerinde ve alglerde 625 mg/L düzeyindedir. Biyokonsantrasyon faktörü 0,35’tir. Bir belge ise ürünü hızlı ayrışan olarak değerlendirmez; ürün belgesi esas alınmalıdır
• Atık yönetimi: Atık ürün ve kirlenmiş malzeme yerel mevzuata göre bertaraf edilir. Büyük miktarlar su yollarına ve kanalizasyona verilmemelidir
• Acil durumda: Yutulduğunda kusturulmaz, ağız çalkalanır ve hekime başvurulur. Solunduğunda temiz havaya çıkılır. Deri temasında sabun ve bol suyla en az 15 dakika yıkanır
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; ürüne özgü SDS yerine geçmez.
PROTECTOL PE’Yİ SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Doğru ürünü seçmek için önce kimliğin net olarak belirlenmesi gerekir. Protectol PE; fenoksietanol, Euxyl PE 9010 gibi etilheksilgliserinli karışımlar, ilaç kalitesindeki Protectol PE GMP ve boyalara yönelik Protectol PE S ile karıştırılabilir. Ürün adı, CAS numarası ve kalite birlikte yazılmalıdır.
Satın alırken değerlendirilmesi gereken başlıca noktalar:
• Doğru kimlik: Ürün adı, CAS numarası 122-99-6, EC numarası 204-589-7 ve kalite beraber teyit edilmelidir. Marka adıyla istenen ürünlerde eşdeğer kalitenin uygun olup olmadığı ayrıca sorulmalıdır
• Kalite sınıfı: Koruyucu, farmakope ve teknik kaliteler birbirinin yerine geçmez. Kozmetik, ilaç ve aşı kullanımları için hedef uygulamaya uygun kalite ve belge istenmelidir
• Teknik spesifikasyonlar: Saflık, serbest fenol, su, renk, bağıl yoğunluk ve diğer safsızlık sınırları kabul sınırlarıyla birlikte yazılmalıdır
• Kullanım amacına uygunluk: Kozmetik, ev bakımı, boya, metal işleme sıvısı ve dezenfektan uygulamaları farklı kalite ve mevzuat gerektirir. Uygun kalite küçük denemelerle ve zorlama testiyle doğrulanmalıdır
• Ambalaj ve lojistik: Varil, IBC, bidon, ISO tank veya dökme sevkiyat seçenekleri sorulmalı, kış koşullarında katılaşma ve ısıtma gereksinimi netleştirilmelidir
• Parti tutarlılığı: Partiler arasında saflık, serbest fenol, su ve renk değerlerinin tutarlı olması istenmelidir. İlk numune ile sonraki sevkiyatların aynı spesifikasyonda olduğu doğrulanmalıdır
• Ürün belgeleri: Analiz sertifikası, SDS ve TDS talep edilmelidir. Belgelerin ürün koduyla ve parti numarasıyla eşleştiği kontrol edilmelidir
• Teknik destek: Tedarikçinin formülasyon, uyumluluk, zorlama testi ve depolama konularında bilgi verebilmesi değerlidir
• Mevzuat: REACH ve KKDİK, kozmetik koruyucu sınırı, biyosidal ürün koşulları ve ilaç kalitesi şartları hedef ürün ve ülkeye göre kontrol edilmelidir
• Toplam tedarik maliyeti: Fiyat yalnızca birim fiyattan ibaret değildir. Saflık, serbest fenol düzeyi, ambalaj, nakliye, ısıtma gereksinimi, fire ve kalite ret oranı toplam maliyeti belirler. Karşılaştırmalar aynı kalite sınıfı üzerinden yapılmalıdır
Düşük fiyatlı ürünlerde serbest fenol, su içeriği, renk ve safsızlık profili özellikle sorgulanmalıdır. Bu parametreler uygulamada hem etkinliği hem tolerans ve güvenliği doğrudan etkiler.
PROTECTOL PE’NİN ATAMAN KİMYA’DAN TEDARİĞİ
Protectol PE; kozmetik, ev bakımı, boya, metal işleme sıvısı ve dezenfektan gibi alanlarda koruyucu ve çözücü olarak değerlendirilen, fenoksietanol esaslı çok amaçlı bir üründür.
ATAMAN KİMYA web sitesinde fenoksietanol için birden fazla ürün sayfası bulunmaktadır. Bunlardan bazılarında Protectol PE adı eş anlamlı ad olarak yer almaktadır. Dowanol EPh Glycol Ether adıyla ayrı bir sayfa da görünmektedir.
Mevcut ürün sayfaları genel ürün tanıtımı niteliğindedir. Sayfalarda kalite sınıfı, saflık, serbest fenol, su içeriği, ambalaj, stok, menşe veya belge bilgisi gibi ürüne özgü ayrıntılar yer almamaktadır.
Sayfalar arasında yoğunluk ve önerilen kullanım düzeyi gibi konularda birbirinden farklı ifadeler bulunabilmektedir. Bazı eş anlamlı adlar ise farklı ürünlere aittir. Bu nedenle ürüne özgü bilgiler yalnızca bu sayfalara dayanılarak kabul edilmemelidir.
Protectol PE, BASF’ın ticari adıdır. Siparişte istenen ürünün BASF üretimi marka ürün mü, yoksa aynı CAS numaralı genel fenoksietanol mü olduğu ATAMAN KİMYA’dan açıkça teyit edilmelidir.
Kozmetik, ilaç, aşı veya dezenfektan uygulamaları için Protectol PE arayan firmaların, ürünün hangi kalite sınıfında olduğunu ve hangi belgelerle sunulduğunu sipariş öncesinde ATAMAN KİMYA’dan açıkça teyit etmesi önemlidir.
ATAMAN KİMYA’dan Protectol PE tedariki hakkında bilgi almak isteyen firmalar, kullanım alanlarını ve teknik ihtiyaçlarını paylaşarak ürün uygunluğu, güncel tedarik durumu, ambalaj seçenekleri ve fiyat teklifi konusunda bilgi talep edebilir.
Ürünün güncel stok durumu, menşei, kalite sınıfı, saflığı, serbest fenol düzeyi, mevzuat uygunluğu, analiz değerleri, ambalajı ve kullanım amacına ilişkin koşullar sipariş öncesinde ATAMAN KİMYA’dan teyit edilmelidir.
Teklif talebinde aşağıdaki bilgilerin paylaşılması, doğru ürünün değerlendirilmesini kolaylaştırır:
• Kullanım sektörü ve nihai uygulama, örneğin kozmetik, ev bakımı, boya, metal işleme sıvısı veya dezenfektan
• İstenen kalite sınıfı, örneğin koruyucu, farmakope veya teknik kalite
• Hedef ürün kategorisi ve kullanılacak ülke
• İstenen saflık, serbest fenol ve su içeriği sınırları
• Renk ve diğer safsızlıklar için istenen sınırlar
• İstenen CAS numarası ve varsa marka veya ürün kodu
• Tahmini sipariş miktarı
• İstenen ambalaj türü ve boyutu
• Talep edilen teknik belgeler: SDS, TDS, analiz sertifikası ve mevzuat belgeleri
• Varsa mevcut ürünün TDS veya analiz bilgileri
ATAMAN KİMYA iletişim bilgileri için şirketin web sitesindeki iletişim sayfası kullanılabilir.
PROTECTOL PE HAKKINDA SIK SORULAN SORULAR
Protectol PE nedir?
Fenoksietanol olarak bilinen 2-fenoksietanol esaslı, renksiz ve hafif viskoz bir sıvı koruyucudur. Kozmetik, ev bakımı, boya, metal işleme sıvısı, dezenfektan ve aşı gibi alanlarda koruyucu; mürekkep ve reçine sistemlerinde çözücü olarak kullanılır.
Protectol PE ne demektir?
Protectol, BASF’ın biyosit ürünleri için kullandığı marka adıdır; PE kodlu ürün fenoksietanol esaslıdır. Kimyasal adı 2-fenoksietan-1-oldür; yapısında benzen halkası, eter bağı ve birincil alkol grubu bulunur.
Protectol PE’nin CAS numarası nedir?
122-99-6’dır. Euxyl PE 9010 gibi karışımlar ise fenoksietanolün yanında etilheksilgliserin için 70445-33-9 numarasını da taşır. Siparişte kalite de belirtilmelidir.
Protectol PE’nin EC / EINECS numarası nedir?
204-589-7’dir. AB uyumlaştırılmış sınıflandırmasında 603-098-00-9 indeks numarasıyla kayıtlıdır.
Protectol PE’nin kimyasal formülü nedir?
C₈H₁₀O₂’dir. Molekül ağırlığı yaklaşık 138,17 g/mol’dür. Yapısal gösterimi C₆H₅OCH₂CH₂OH veya OCCOc1ccccc1 şeklinde verilir.
Protectol PE’nin INCI adı nedir?
Phenoxyethanol’dür. AB kozmetik veri tabanı işlevini koruyucu olarak kaydeder. INCI adının bulunması her üründe sınırsız kullanılabileceği anlamına gelmez.
Protectol PE kozmetikte kullanılır mı?
Fenoksietanol kozmetikte yaygın kullanılır. BASF, Protectol PE’yi ev bakımı, kurumsal ve endüstriyel kullanım için tanıttığından kozmetik amaçlı kullanımda kalite ve belge tedarikçiden teyit edilmelidir. AB Kozmetik Tüzüğü’nde koruyucu olarak en çok %1,0 düzeyine kadar izin verilir. Krem, losyon, şampuan, sıvı sabun, makyaj ve ıslak mendillerde yer alır.
Protectol PE ile Euxyl PE 9010 arasındaki fark nedir?
Protectol PE fenoksietanol esaslı üründür. Euxyl PE 9010 ise yaklaşık %90 fenoksietanol ve yaklaşık %10 etilheksilgliserin içeren bir karışımdır. Euxyl K 400 de ayrı bir üründür ve metildibromoglutaronitril içerir.
Protectol PE ne amaçla kullanılır?
Mikrobiyal bozulmayı önlemek için koruyucu, dezenfektanlarda biyosidal etken madde, boya ve mürekkeplerde çözücü ve birleştirici, parfümerilerde koku sabitleyici olarak kullanılır.
Protectol PE hangi sektörlerde kullanılır?
Kozmetik ve kişisel bakım, ev bakımı ve temizlik, boya ve yapıştırıcı, metal işleme sıvıları, dezenfektan, aşı ve ilaç, mürekkep ve tekstil alanlarında kullanılır. Her sektörde kalite ve mevzuat farklıdır.
Protectol PE mikroorganizmalara karşı nasıl etki eder?
Hücre zarının geçirgenliğini artırır, potasyum iyonlarının sızmasına yol açar ve enerji metabolizmasını bozar. Etki bakteriler üzerinde belirgindir; mayalara ve küflere karşı daha zayıftır, bu yüzden çoğunlukla bir yardımcı koruyucuyla birlikte kullanılır.
Protectol PE ne işe yarar?
Sulu ürünlerde bakteri, maya ve küf gelişimini sınırlar, ürünün raf ömrünü uzatır. Çözücü olarak selüloz asetat, nitroselüloz, boyar madde ve reçineleri çözer ve lateks boyalarda film oluşumunu kolaylaştırır.
Protectol PE kutu içi korumada nasıl çalışır?
Su bazlı bir ürünün sulu fazında çözünerek üretim ve kullanım sırasında giren bakterilerin çoğalmasını engeller. Geniş pH aralığında kararlıdır ve diğer biyosidal etken maddelerle uyumludur. Ağır korumada çoğunlukla başka bir biyositle birlikte seçilir.
Protectol PE suda çözünür mü?
Kısmen. 20–25 °C’de yaklaşık 24–30 g/L, yani yaklaşık %2,4–3,0 çözünür. Etanol, aseton, gliserol ve propilen glikolle karışır.
Kozmetik ürünlerde ne kadar Protectol PE kullanılır?
AB’de üst sınır %1,0’dır. Tipik kullanım %0,5–1 aralığındadır; 43 ürünün incelendiği bir taramada ortalama yaklaşık %0,46 bulunmuştur. Gerçek düzey zorlama testiyle belirlenmelidir.
Protectol PE tehlikeli bir madde midir?
Orta düzeyde tehlikelidir. Uyumlaştırılmış sınıflandırmada yutulduğunda zararlı, ciddi göz hasarı yapıcı ve solunum yolu tahriş edici olarak yer alır. Taşımada tehlikeli madde sayılmaz; yine de gözlük ve eldiven kullanılmalı, ürüne özgü SDS esas alınmalıdır.
Protectol PE neden ciddi göz hasarı oluşturabilir?
Seyreltilmemiş sıvı göz yüzeyine temas ettiğinde kornea etkisi gösterir; tavşan çalışmalarında etkiler 21 günde tam geri dönmemiştir. Temasta gözler en az 15 dakika suyla yıkanmalı ve hekime başvurulmalıdır. Kozmetik düzeylerinde ise bu hasar beklenmez.
Protectol PE REACH kapsamında kayıtlı mıdır?
Tedarikçi belgelerinde REACH kapsamında kayıtlı olduğu belirtilir. Kayıt numarası, tonaj aralığı ve kullanım kapsamı ECHA kayıtlı madde veri tabanından ve tedarikçiden teyit edilmelidir. Türkiye’de KKDİK kapsamındaki durum ayrıca kontrol edilmelidir.
Protectol PE’nin fiziksel görünümü nasıldır?
Renksiz, berrak, hafif viskoz ve yağımsı bir sıvıdır. Kokusu zayıf, aromatik veya gül benzeridir. Bağıl yoğunluğu yaklaşık 1,105–1,110’dur; 9–14 °C’nin altında katılaşabilir.
Protectol PE’nin UN numarası nedir?
Taşımada tehlikeli madde olarak düzenlenmediği bildirilir ve UN numarası atanmamıştır. Ürün formuna ve mevzuata göre değişebileceğinden her sevkiyatta güncel SDS kontrol edilmelidir.
Protectol PE’de serbest fenol neden önemlidir?
Fenol üretimde kullanılan hammaddedir ve üründe kalıntı olarak kalabilir. Fenol, fenoksietanolden daha yüksek tahriş ve toksisite potansiyeline sahiptir; bu yüzden farmakope sınırı en çok %0,1’dir ve bazı spesifikasyonlarda 10 ppm istenir.
Protectol PE fiyatı neye göre değişir?
Kaliteye, saflığa, serbest fenol düzeyine, ambalaja, sipariş miktarına ve taşıma koşullarına göre değişir. Hammadde olan fenol ve etilen oksit fiyatları da etkilidir. İlaç kalitesi, koruyucu veya teknik kaliteden belirgin biçimde pahalı olabilir.
Protectol PE’nin alternatifi var mı?
Evet. Etilheksilgliserin, kaprilil glikol, benzil alkol, sodyum benzoat, potasyum sorbat, parabenler ve uygulamaya göre izotiyazolinonlar değerlendirilebilir. Çözücü rolünde glikol eterler seçilebilir. Hiçbiri her uygulamada birbirinin yerine geçmez.
Protectol PE nasıl depolanmalıdır?
Serin, kuru ve iyi havalandırılan yerde, kapalı orijinal ambalajında saklanmalıdır. Kuvvetli oksitleyici, asit ve bazlardan ayrı tutulmalıdır. Katılaşırsa 30–40 °C’ye hafifçe ısıtılıp karıştırılabilir; doğrudan ısıtılmamalıdır.
Protectol PE satın alırken hangi belgeler istenmelidir?
SDS, TDS ve parti bazlı analiz sertifikası temel belgelerdir. Uygulamaya göre kalite beyanı, Avrupa Farmakopesi uyumu veya CEP ve mevzuat belgeleri de istenmelidir.
Protectol PE satın alırken hangi teknik özellikler önemlidir?
Saflık, serbest fenol, su içeriği, renk, bağıl yoğunluk, kırılma indisi, ilişkili maddeler ve kalite sınıfı önemlidir. Ambalaj, raf ömrü ve parti tutarlılığı da sorulmalıdır.
PROTECTOL PE – TEKNİK ÖZET
Kimyasal adı: 2-Fenoksietan-1-ol; fenoksietanol
Yaygın adı: Protectol PE, Fenoksietanol, 2-Fenoksietanol, Fenoksietil Alkol, Etilen Glikol Monofenil Eter, Phenoxyethanol, 2-PE
CAS No: 122-99-6
EC / EINECS No: 204-589-7
Moleküler formül: C₈H₁₀O₂
Molekül ağırlığı: 138,17 g/mol
Kimyasal sınıfı: Aromatik glikol eter; fenol eteri; birincil alkol
Fiziksel görünüm: Renksiz, berrak, hafif viskoz sıvı; zayıf aromatik veya gül benzeri koku
Temel özellikler: Bağıl yoğunluk yaklaşık 1,105–1,110 (20 °C), kırılma indisi yaklaşık 1,537–1,539, erime / donma noktası yaklaşık 9–14 °C, kaynama noktası yaklaşık 237–247 °C, parlama noktası yaklaşık 119–133 °C, suda çözünürlük yaklaşık 24–30 g/L, log Pow yaklaşık 1,2
Başlıca işlevler: Antimikrobiyal koruyucu, biyosidal etken madde, çözücü, birleştirici, koku sabitleyici
Önemli uygulama alanları: Kozmetik ve kişisel bakım, ev bakımı ve temizlik, su bazlı boya ve yapıştırıcı, metal işleme sıvıları, dezenfektan, aşı ve ilaç koruyucusu, mürekkep ve reçine çözücüsü
Kalite kontrol açısından kritik parametreler: Saflık, serbest fenol, su içeriği, renk, bağıl yoğunluk, kırılma indisi, ilişkili maddeler, kalite sınıfı
Depolama: Serin, kuru ve havalandırılan alanda, kapalı orijinal ambalajda; katılaşmaya ve uyumsuz maddelere dikkat
Mevzuat: AB uyumlaştırılmış sınıflandırmasında akut toksisite kategori 4 (H302), ciddi göz hasarı kategori 1 (H318) ve tek maruziyette hedef organ toksisitesi kategori 3 (H335); taşımada tehlikeli madde olarak düzenlenmediği bildirilir; AB kozmetiklerde en çok %1,0; biyosidal, ilaç ve boya koruma kullanımları ülkeye ve ürün tipine göre değişir; REACH ve KKDİK durumu ile kullanım izinleri tedarikçiden ve güncel mevzuattan teyit edilmelidir.
